Συναντηθήκαμε με την Έλενα Μαυρίδου και τον Δημήτρη Λάλο στον πεζόδρομο έξω από το Θέατρο Χώρος, που ανήκει στην Έλενα, και τους πετύχαμε σε αυτήν την υπέροχη υλική και δημιουργική αναταραχή που έχουν τα θέατρα λίγο πριν την πρεμιέρα. Η Έλενα μας ξενάγησε στον χώρο όπου ξεκίνησε το ταξίδι της ήδη η «Άλκηστις» του Ευριπίδη σε δική της σκηνοθεσία, με τον Δημήτρη Λάλο μαζί της στη σκηνή. Μαζί στη ζωή, μαζί και στη σκηνή, σε ένα έργο που έχει γοητεύσει και τους δύο και που είναι αδύνατον να κρύψουν τον ενθουσιασμό τους γι’ αυτό. Η μεταξύ τους οικειότητα, τα βλέμματά τους και οι χειρονομίες τους μπροστά και πίσω από τον φακό του Παύλου Παρασκευά αποκάλυψαν μια εντελώς κατοχυρωμένη προσωπική, μυστική, καλλιτεχνική επικοινωνία ανάμεσά τους, που τους δίνει πρακτική και δημιουργική ασφάλεια σε ό,τι κάνουν. Μιλήσαμε για το θέατρο, για τον «Σασμό», για τη νέα τηλεοπτική δουλειά της Έλενας, αλλά απολαύσαμε και τη μεταξύ τους οικειότητα σε μια κουβέντα μεστή, ειλικρινή, που υπογράμμισε εμφατικά την αγάπη τους για το θέατρο. Αυτή είναι η Έλενα Μαυρίδου. Αυτός είναι ο Δημήτρης Λάλος.
Συνέντευξη στον Χρήστο Τζίφα
Φωτογραφίες: Παύλος Παρασκευάς
Σκηνοθετείς την «Άλκηστη» του Ευριπίδη. Τι σε οδήγησε σε αυτό το έργο;
Μαυρίδου: Το έργο ήταν ανάθεση αρχικά. Μου προτάθηκε σε μια περίοδο που δούλευα ήδη με τον Ευριπίδη πάνω στις «Βάκχες» και ήταν πολύ οργανικό για μένα. Ήταν μια πολύ καλή συγκυρία. Με βρήκε με απορίες για την «Άλκηστη», είχα σκέψεις γι’ αυτό το έργο. Πώς μπορεί αυτό το έργο να ισορροπεί ανάμεσα στο τραγικό και στο κωμικό που έχει από τη φύση του. Γιατί είναι σατυρικό δράμα, αλλά δεν μπορείς να πεις ότι είναι καθαρό δράμα. Έχει μια κωμικότητα ο Ευριπίδης φοβερή. Στον «Λάμπρο» του Σολωμού εργάστηκα πολύ με επιδιασκόπια, ένα είδος αναλογικού προβολέα, γιατί ήθελα να δουλέψω με αναλογικά εργαλεία και με φιγούρες δικής μου επινοήσεως πάρα πολύ απλές που λειτουργούν σαν ξόανα για τους θεατές. Είναι οι ενδιάμεσοι προκειμένου να μεταφέρεις το μήνυμα στον θεατή. Έτσι, λοιπόν, ήρθε και η «Άλκηστις». Μου δόθηκε η ευκαιρία να δουλέψω ακόμα περισσότερο αυτή τη λογική.
Δημήτρη, εσένα τι σε γοητεύει στο έργο αυτό;
Λάλος: Νομίζω ότι αυτό που έχει κάνει ο Ευριπίδης είναι σαν να βρίσκεσαι σε μια κηδεία, γιατί το έργο μιλάει για τον θάνατο, και που όλοι βάζουν τα γέλια. Το έργο δεν είναι καθαρή τραγωδία, είναι περισσότερο σατυρικό δράμα. Γιατί σε μια κηδεία δεν γίνεται να μην γελάσεις, όπως και σε μια γέννηση δεν γίνεται να μην κλάψεις. Αυτό που βρίσκω τόσο ενδιαφέρον είναι η ικανότητα του Ευριπίδη να μας δείξει κάτι τραγικό και μέσα σε αυτή την τραγικότητα να μας κάνει να γελάσουμε. Να γελάσουμε γιατί τελικά κάθε παράσταση είναι μια απόδειξη ζωής. Εμείς στο τέλος χορεύουμε γιατί ζούμε. Είμαστε εδώ και κάπως πρέπει να το γιορτάσουμε . Να μην ξεχάσουμε ότι ζούμε. Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να ξεχάσεις ότι ζεις. Να φεύγει η ζωή γρήγορα. Αυτό ακριβώς με γοητεύει.
Μαυρίδου: Είναι σαν ένας θρήνος που είναι γιορτή για τη ζωή συγχρόνως και έτσι είναι και η σκηνοθετική προσέγγιση. Έχει ένα πολύ ιδιαίτερο χιούμορ. Η Άλκηστις είναι πεθαμένη και είναι λίγο η κατάσταση «Τρελό σαββατοκύριακο στου Μπέρνι». Είναι σαν να βρίσκεται εκεί ενώ έχει ήδη φύγει.
Ελενα, πόσο δύσκολο ήταν να σκηνοθετήσεις τον Δημήτρη και, Δημήτρη, πόσο δύσκολο ήταν να αφεθείς στη σκηνοθεσία της Έλενας με δεδομένη την προσωπική σας σχέση;
Μαυρίδου: Το να σκηνοθετήσω τώρα τον Δημήτρη είναι κάτι που προέκυψε πολύ οργανικά. Εγώ όταν ασχολούμουν με τον «Λάμπρο», σε όλη αυτή τη διαδρομή ήταν και ο Δημήτρης. Είχε έναν πολύ προσωπικό χαρακτήρα, ήταν μια πολύ προσωπική έρευνα, και ό,τι έμπαινε, έμπαινε εκείνη τη στιγμή. Δεν μπήκα, δηλαδή, στη διαδικασία να εξερευνήσω λογικά τα όρια των τεχνών. Έφτιαχνα έναν κανόνα σταδιακά, εν πλω. Αντίστοιχα και οι άνθρωποι που βρέθηκαν σε αυτή τη δουλειά έχουν έρθει μέσα από μια τέτοια λειτουργία. Ο Δημήτρης ήταν δίπλα μου και κοντά μου. Παρακολούθησε την περιοδεία του «Λάμπρου», συζητήσαμε, μου είπε τη γνώμη του, έχω κάνει πρόβες στο δωμάτιο της κόρης μας, της Νικολέτας. Οπότε όταν έγινε η πρόταση από το Νιάρχος ακριβώς επειδή είχε μια τέτοια φιλοσοφία αυτή η δουλειά, ήθελα ανθρώπους που να είναι πολύ κοντά μου και που υπήρχε μια εσωτερική συγγένεια και μια εμπιστοσύνη άλλου τύπου. Τη χρειαζόμουν στο προκείμενο αυτή την οικειότητα. Δεν είναι μια εγκεφαλική επιλογή εδώ ο Δημήτρης. Έχουμε δουλέψει μαζί το 2015 και εκ τότε δεν έχουμε ξαναδουλέψει. Τώρα προέκυψε αβίαστα και εντελώς φυσικά. Είναι, όμως, πολύ ωραία να δουλεύεις με τον Δημήτρη για μένα. Μόνο χαρά.
Λάλος: Όλον αυτό τον καιρό δεν έχουμε δουλέψει σε άλλη παράσταση. Έχουμε βρεθεί κάνοντας μαθήματα. Εγώ στα δικά της και εκείνη στα δικά μου. Έχουμε βρεθεί, λοιπόν, σε ένα εργαστηριακό πειραματικό περιβάλλον. Και επειδή η παράσταση έχει όλα αυτά τα στοιχεία ήταν σαν να συνεχίζουμε αυτή τη δουλειά. Σαν να βρισκόμαστε για να συνεχίσουμε το εργαστήρι μας. Υπάρχει σίγουρα μια εμπιστοσύνη απέναντι στο καλλιτεχνικό ένστικτο. Εγώ εμπιστεύομαι αυτό το ένστικτο της Έλενας και πολλές φορές μου δίνει και πράγματα που εγώ δεν έχω. Όπως μια προσέγγιση χρονική και ένα βάθος κατά τη διάρκεια της πρόβας. Με βγάζει από τις ασφαλείς χρονικές μου ζώνες. Μου δίνει την ασφάλεια και τη δυνατότητα να πάρω τον χρόνο μου αλλιώς.
Δίνετε και οι δυο μεγάλη βαρύτητα στους χώρους σας στην εκπαίδευση με σεμινάρια και εργαστήρια. Είναι τόσο σημαντική η διαρκής διδασκαλία;
Μαυρίδου: Κάνουμε και οι δυο πολλά μαθήματα στα θέατρά μας, επενδύουμε πολύ σε αυτό το κομμάτι όχι μόνο για να στηρίξουμε τα θέατρά μας, αλλά και γιατί το πιστεύουμε. Είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της λειτουργίας μας. Η τέχνη του ηθοποιού εμπεριέχει τεχνική. Αυτό, λοιπόν, είναι ένα κομμάτι που πρέπει να περνάει μέσα από την εκπαίδευση. Το κομμάτι των τεχνικών είναι καλό να το μαθαίνεις. Αυτό που δεν διδάσκεται είναι ο λόγος που κάποιος θέλει να μπει σε αυτό τον κόσμο της υποκριτικής. Αυτό είναι έμφυτο.
Λάλος: Όπως κάθε τέχνη, έτσι και η τέχνη της υποκριτικής έχει κανόνες. Όχι μόνο κανόνες για να τους κρατήσεις, αλλά και κανόνες για να τους ξεπεράσεις. Μπορεί κάποιος να γεννηθεί με ταλέντο, όμως με τεχνική δεν γεννιέται κανείς. Η θέληση να κάνεις θέατρο δεν διδάσκεται. Όμως είναι μια τέχνη που απαιτεί την τεχνική της.
Είστε και οι δύο επιχειρηματίες του θεάτρου με δικούς σας χώρους. Πώς είναι να έχεις θέατρο μέσα σε μια τόσο δύσκολη εποχή;
Λάλος: Εγώ προσωπικά δεν μπορώ να με φανταστώ χωρίς θέατρο. Από 18 χρονών με το Επί Κολωνώ που ήταν το πρώτο μου θέατρο, τώρα με το Tempus Verum, κάπως είναι φυσιολογικό. Δεν μπορώ να μην έχω θέατρο. Εννοείται ότι είναι δύσκολο, αλλά εγώ δεν ξέρω τίποτε άλλο να κάνω. Μόνο θέατρο. Τι να ανοίξω, καφετέρια; Δεν γνωρίζω άλλο αντικείμενο. Και καλό είναι να γνωρίζεις το αντικείμενο με το οποίο ασχολείσαι. Το να έχω θέατρο είναι μια φυσιολογική συνέχεια. Ούτε έχουμε πλάτες ούτε παραγωγούς από πίσω. Αλλά είναι μια φυσιολογική συνέχεια. Θέλει αγάπη προς το αντικείμενο. Αλλιώς δεν θα αντέξεις να έχεις θέατρο πάνω από έναν χρόνο.
Μαυρίδου: Είναι πολύ δύσκολο με την έννοια ότι δεν είμαστε τίποτα μεγαλοκεφαλαιούχοι. Δεν ανοίξαμε τα θέατρα μας για να κάνουμε μια αλυσίδα θεάτρων. Ξεκινάει από μια αγάπη για το θέατρο και μια εσωτερική ανάγκη. Είναι και ένα αποτέλεσμα χρόνων και εργασίας πολλών ετών. Ήταν κάπως μοιραίο για εμάς όλη αυτή η γνώση να καταλήξει σε έναν χώρο σταθερό και αυτή η γνώση να μεταλαμπαδεύεται. Το να έχεις μια σταθερή στέγη όπου εκεί μέσα φωλιάζεις όλη αυτή τη γνώση, την επιθυμία και την αγάπη. Αυτή είναι η αρχική πρόθεση. Παλεύεις να κρατήσεις ένα θέατρο σε μια εποχή καθόλου ευνοϊκή για τα θέατρα. Τα θέατρα τώρα μετά τον κορωνοϊό συνεχίζουν να περνάνε δύσκολα. Θέλει υπομονή.
Δημήτρη, τι έχει αλλάξει στη ζωή σου με το φαινόμενο «Σασμός» και όλη αυτή την έκθεση είτε θετικά είτε αρνητικά;
Λίγα είναι τα αρνητικά. Στη φάση που βρίσκομαι τώρα. Γιατί το τρένο που λέγεται «Σασμός» δεν έχει φτάσει ακόμα στον σταθμό. Είναι εν κινήσει. Δεν ξέρω πραγματικά ποιο θα είναι το τελικό αποτέλεσμα αυτής της διαδρομής. Δεν μπορώ να κάνω απολογισμό γιατί ακόμα δεν έχει ολοκληρωθεί. Σίγουρα ένα κομμάτι της δημοσιότητας με μπερδεύει, γιατί όταν κάποιος μου χαμογελάει στον δρόμο, δεν ξέρω αν μου χαμογελάει επειδή είναι ευγενικός ή επειδή με έχει αναγνωρίσει. Αναρωτιέμαι πολλές φορές στον δρόμο: «Είσαι πραγματικά ευγενικός άνθρωπος ή με αναγνώρισες;». Αυτό είναι κάτι που με έχει προβληματίσει. Το να καταλάβω αν κάποιος με αντιμετωπίζει ως απλό άνθρωπο ή με αντιμετωπίζει ως τον χαρακτήρα ή τον ηθοποιό που παίζει σε αυτή τη σειρά.
Και δεν σε ενοχλεί που η προσωπική σου ζωή μπορεί να μην είναι τόσο ιδιωτική πια;
Λάλος: Το επάγγελμά μου έτσι και αλλιώς ήταν ηθοποιός. Ιδίως στην Αθήνα δεν είχα και ποτέ την αίσθηση ότι ζω ανώνυμα. Απλά τώρα έχει ενταθεί πολύ. Είμαι 20 χρόνια ηθοποιός. Δεν είναι ότι ξεκίνησα πέρυσι να το κάνω αυτό και μου ήρθε απότομα και δεν ξέρω πώς να το διαχειριστώ. Το ένιωθα, έχω δώσει πολλές φορές συνέντευξη, έχω ξαναπαίξει τηλεόραση, με έχουν ξαναναγνωρίσει στον δρόμο. Είναι κάτι που έχω μάθει να διαχειρίζομαι.
Ελενα, πες μου για τη σειρά που θα συμμετέχεις στον ANT1+, το «Σώσε με».
Έχω πολλή χαρά γι’ αυτή τη δουλειά. Αυτή η σειρά έχει κάτι διαφορετικό. Είχε μια γυναίκα πρωταγωνίστρια, μια αστυνομικό που καλείται να σώσει κάποιες κοπέλες και να τα βάλει με τους κακούς. Έχει να κάνει με την πατριαρχία. Βρίσκεται σε ένα ανδροκρατούμενο περιβάλλον, στην αστυνομία, έχει τις δυνάμεις και το ταλέντο να είναι μπροστά και εκείνη νιώθει μια πίεση από το ανδρικό φύλο και την πατριαρχία, οπότε βρίσκει μέσα σε αυτή την ιστορία τον δρόμο της και σε αυτό το κομμάτι. Είναι ένα πολύ ωραίο αστυνομικό θρίλερ. Χάρηκα γιατί μου δόθηκε η ευκαιρία να δουλέψω σε σκηνές δράσης και έχει και μια κινηματογραφική προσέγγιση επειδή είναι οκτώ επεισόδια. Ήταν ένας ρόλος πολύ ταιριαστός με εμένα και αυτά που πιστεύω. Έλεγα στον Δημήτρη, πριν υπάρξει η σειρά, «έλεος, πότε θα υπάρξει μια γυναίκα ηρωίδα σε μια τέτοια σειρά;», και να τώρα την έπαιξα εγώ.
Ποια είναι η σχέση σας με αυτή την πόλη;
Λάλος: Είμαστε παιδιά της πόλης. Πάντα αναρωτιόμαστε τι κάνουμε εδώ πέρα και να πάμε κάπου σε ένα νησί. Στην πραγματικότητα ποτέ δεν θα το κάνουμε. Κινούμαστε στην πόλη γιατί η πόλη έχει το ανθρώπινο στοιχείο τελικά. Πολλές φορές είναι απάνθρωπη, αλλά εδώ μαζεύονται οι άνθρωποι. Και επειδή η δουλειά μας έχει να κάνει με τη συνάθροιση και με τους άλλους ανθρώπους, είμαστε σε ένα σημείο που δεν μπορούμε να είμαστε αλλού.
Μαυρίδου: Είμαι από τη Δράμα, μεγάλωσα σε ένα σπίτι ξεχασμένο από την αντιπαροχή τη δεκαετία του ’90 και αυτό με επηρέασε βαθιά. Ζούσα μέσα σε ένα καθαρό αστικό περιβάλλον το οποίο έμοιαζε να είναι ξεχασμένο από τον χρόνο. Περνούσε ο γαλατάς το πρωί, χαμηλά σπίτια, παίζαμε στους δρόμους. Έχω μεγαλώσει σε γειτονιά μέσα στο κέντρο της πόλης. Αυτό σαν στοιχείο το φέρω, αγαπάω το κέντρο και ήταν όνειρό μου να μείνω στο κέντρο. Κάνω όλες τις κλασικές βόλτες στο κέντρο της Αθήνας και τις απολαμβάνω πολύ.
