Συναντηθήκαμε με τη Θάλεια Ματίκα για την κουβέντα μας στα Εξάρχεια, σε μια γειτονιά που αγαπάει πολύ αλλά και που πλέον εκεί κοντά, πάνω στην Πατησιών συγκεκριμένα, είναι και το Θέατρο Άλφα-Ληναίος-Φωτίου, που μαζί με τον Τάσο Ιορδανίδη διαχειρίζονται καλλιτεχνικά και πραγματώνουν τα θεατρικά τους οράματα σε έναν χώρο που ήδη φιλοξενεί εκεί την πρώτη μεγάλη τους επιτυχία, το έργο που έγραψε στην περίοδο της καραντίνας ο Τάσος Ιορδανίδης και που η Θάλεια Ματίκα αποφάσισε να σκηνοθετήσει με εκείνους πάνω στη σκηνή.
Το «Θέλω να σου κρατάω το χέρι» σημειώνει απανωτά sold out και ταξιδεύει στόμα με στόμα και η Θάλεια Ματίκα μας μίλησε με ενθουσιασμό για όλη αυτή τη διαδικασία μέχρι το έργο να σταθεί ολοζώντανο στη σκηνή. Μας μίλησε για το πώς είναι να σκηνοθετείς έναν άνθρωπο που γνωρίζεις τόσο καλά, για το έργο αλλά και για το πώς το υποδέχεται ο κόσμος. Ακόμα, μας μίλησε για όλα όσα συμβαίνουν δίπλα μας στον χώρο του θεάτρου, μας πήγε πίσω στα χρόνια του «Κλείσε τα μάτια», αλλά μας μίλησε και για την Αθήνα. Υπερδραστήρια, σαφής και συγκεκριμένη, με τον ενθουσιασμό τής δημιουργικής φάσης που διανύει να οδηγεί τις χειρονομίες της, με ένα χαμόγελο να συνοδεύει τις λέξεις της, παραδόθηκε εγκάρδια στις ερωτήσεις μας και αφέθηκε στις φωτογραφικές αποτυπώσεις του Παύλου Παρασκευά. Αυτή είναι η Θάλεια Ματίκα.
Σκηνοθετείς τον Τάσο Ιορδανίδη. Θέλω να μου πεις πώς είναι να σκηνοθετείς τον σύντροφό σου.
Κατ’ αρχάς, πριν σκηνοθετήσω τον Τάσο, σκηνοθέτησα το έργο που έγραψε ο Τάσος, το «Θέλω να σου κρατάω το χέρι», πράγμα που σημαίνει ότι ήμουν υπεύθυνη στο να αποφασίσω πώς θα είναι το αισθητικό αποτέλεσμα, έκανα και τις μουσικές επιλογές, πού θα βρίσκεται ο κόσμος που θα υποδεχτεί τους δύο αυτούς ήρωες και ποια θα είναι η γραμμή η υποκριτική. Επειδή η συνθήκη όταν κάναμε πρόβες πέρυσι ήταν λίγο περίεργη, γιατί ο Τάσος έλειπε πολύ λόγω γυρισμάτων εκτός Αθηνών, έμεινα σχεδόν μόνη, παρ’ όλα αυτά είχαμε προαποφασίσει κάποια πράγματα πριν φύγει, οπότε επειδή -αν το γνωρίζετε, δεν είναι υποχρεωτικό να το γνωρίζετε- κάνουμε και την παραγωγή του θεάτρου, έπεσαν όλα στις δικές μου τις πλάτες. Απλώς, επειδή είμαι ένα πολύ οργανωτικό άτομο, είχα σαφή εικόνα του πώς ήθελα να είναι η σκηνική παρουσία και η σκηνή σ’ αυτή την παράσταση. Έστησα λοιπόν πρώτα όλο το πλαίσιο. Δηλαδή, όταν ο Τάσος μπήκε για πρόβα, ήταν όλο το έργο έτοιμο, υπήρχαν οι μουσικές, υπήρχαν τα πρώτα σκηνικά αντικείμενα, τα πάντα και η συναπόφαση που είχαμε πάρει με τον Τάσο -και γενικότερα αυτή είναι η συναπόφασή μας για κάθε έργο που ανεβαίνει στο θέατρό μας- ήταν να προσπαθήσουμε μέσω του ρεαλισμού, του ουσιαστικού ρεαλισμού να καταργήσουμε τον τέταρτο τοίχο και να μπορέσουν οι θεατές να μπουν πραγματικά στην παράσταση και να αισθάνονται ότι είναι μέρος αυτής. Αυτή ήταν η συνθήκη.
Πώς είναι ένας σκηνοθετείς έναν άνθρωπο με τόση οικειότητα μεταξύ σας, την ώρα που γενικά ακούγεται στον χώρο του θεάτρου ότι πρέπει να υπάρχει μια στοιχειώδης απόσταση μεταξύ σκηνοθέτη και ηθοποιού;
Με τον Τάσο συνεργαζόμαστε πάρα πολλά χρόνια. Έχουμε βέβαια πολλά χρόνια να βρεθούμε επί σκηνής μαζί. Επίσης, έχουμε κοινή αισθητική στα πράγματα. Τον ξέρω πάρα πολύ καλά ως ηθοποιό και τον θαυμάζω επίσης και γνωρίζει κι αυτός ότι εγώ ό,τι και να του πω είναι μόνο για καλό. Οπότε, αυτό έχει προσπεραστεί από την πρώτη μέρα στις πρόβες μας και ξέρουμε ότι οι οδηγίες θα είναι πρακτικές τελείως και θα θέλουν μόνο το καλό αποτέλεσμα της παράστασης. Για μένα λοιπόν, αυτό είναι δώρο να συμβαίνει. Η παράσταση αυτή ξεκίνησε την πορεία της αβίαστα όταν στήθηκε, με τους αγαπημένους φίλους συντελεστές, και, επειδή για μένα η καλή μέρα από το πρωί φαίνεται, δεν υπήρξε κανένα πρόβλημα κατά τη διάρκεια των προβών μέχρι να κάνουμε πρεμιέρα.
Θα ήθελα να πάρεις όσο γίνεται μια απόσταση συναισθηματικά και να μου πεις τι είδες σ’ αυτό το έργο και σου δημιούργησε την επιθυμία να το σκηνοθετήσεις.
Αυτό που βλέπω μέχρι σήμερα και δεν το βαριέμαι, ενώ έχουμε παίξει τόσες παραστάσεις -πάλι το έλεγα προχθές στον Τάσο- είναι τόσο καλά δομημένο και γραμμένο, που και είναι δώρο για τους ηθοποιούς να βρεθούμε να παίξουμε αυτούς τους ρόλους επί σκηνής. Έχει πάρα πολλά πράγματα να πει. Παρ’ όλο που είναι σύγχρονο και απευθύνεται στο τώρα, έχει μια τρομερή διαχρονικότητα και η ατμόσφαιρά του και η αισθητική της γραφής του Τάσου μου ταιριάζει απόλυτα στην αισθητική οπτική μου.
Δυσκολεύτηκες να σκηνοθετήσεις εσένα;
Βγήκε πολύ αβίαστα αυτή η παράσταση, δεν μπορώ να σου το εξηγήσω. Εγώ είμαι ένας άνθρωπος πολύ αγχώδης, έχω άγχος με την έκθεση γενικά, αλλά εδώ αυτό δεν επικράτησε, ίσως επειδή το είχε γράψει ο Τάσος και με ήξερε πολύ καλά ως άνθρωπο και έγραψε πάνω μου τον ρόλο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να τον παίξει μια άλλη ηθοποιός. Ίσως επειδή η οικειότητά μας με τον Τάσο πάνω στη σκηνή με άφησε να εκτεθώ από την πρώτη μέρα και ήρθαν αβίαστα τα πράγματα, δεν μπορώ να το εξηγήσω αλλιώς. Εννοείται ότι αν έβλεπε κάτι ο Τάσος σε μένα, θα το έλεγε. Δεν σημαίνει ότι επειδή είχα πάρει εγώ τον ρόλο του σκηνοθέτη, ο Τάσος δεν είχε λόγο σ’ αυτό.
Θα ήθελες αν περάσουν τα χρόνια, να δεις αυτό το έργο να σκηνοθετείται και να παίζεται από άλλους;
Εννοείται, με χαρά μεγάλη, δεν το συζητώ! Νομίζω πως είναι ένα αυτόνομο κομμάτι αυτό το έργο και μπορεί να ταξιδέψει.
Θες να μου πεις όμως και ποιες ήταν οι δυσκολίες σ’ αυτό το εγχείρημα;
Αυτό το εγχείρημα μάλλον ξεκίνησε από δύσκολες συνθήκες και εξελίχθηκε σε όλη αυτή την υπέροχη διαδρομή. Ξεκίνησε από το γεγονός ότι, λόγω κορωνοϊού, όταν μας εμπιστεύτηκαν το Θέατρο Άλφα/Ληναίος-Φωτίου, γιατί αυτοί είναι οι ιδρυτές, βρεθήκαμε σ’ αυτή τη συνθήκη. Κάναμε πρόβες για κάτι άλλο και σταμάτησε. Όταν αποφασίσαμε ότι κάτι πρέπει να κάνουμε, μην γνωρίζοντας πώς θα πάνε τα πράγματα με την αβεβαιότητα που υπήρχε, αποφασίσαμε, λόγω συνθηκών, να κάνουμε κάτι οι δυο μας, μικρό, και για να μην έχουμε πολλά έξοδα, και για να μην πάρουμε άλλους ανθρώπους στον λαιμό μας. Ήταν μια λύση ανάγκης. Κι από αυτή τη λύση ανάγκης προέκυψε το «Θέλω να σου κρατάω το χέρι». Είναι τρομερό. Θα μπορούσαμε να είχαμε οραματιστεί κάτι πιο μεγάλο, με εχέγγυα τρομερά και να μην «πάει» η παράσταση. Με το θέατρο δεν ξέρεις ποτέ. Δεν υπήρξαν λοιπόν δυσκολίες. Από την ώρα που γράφτηκε το έργο και ξεκινήσαμε το ταξίδι, κίνησαν όλα ομαλά.
Τι ξεχωρίζεις σ’ αυτό το έργο;
Αυτό που ξεχωρίζω στο έργο είναι η αντίδραση των θεατών. Εκεί που γελάνε υστερικά, ξαφνικά κλαίνε με μαύρο δάκρυ. Αυτό δεν το ζεις συχνά στο θέατρο. Κάθε μέρα μας στέλνουν μηνύματα οι θεατές γι’ αυτό. Αυτή η ενέργεια είναι μοναδική.
Οι γυναίκες σκηνοθέτριες είναι πολύ λιγότερες από τους άντρες. Γιατί συμβαίνει αυτό νομίζεις;
Σε όλα τα επαγγέλματα που δεν χρειάζονται απαραιτήτως γυναίκες, οι γυναίκες είναι πιο λίγες από τους άντρες. Δεν ισχύει δυστυχώς μόνο στη σκηνοθεσία. Ισχύει παγκοσμίως και παντού. Σε κάποιες χώρες πιο προοδευτικές αυτά τα πράγματα αλλάζουν. Εμείς είμαστε ακόμα πίσω. Στις διοικητικές θέσεις στα κανάλια τι είναι; Γυναίκες; Στο τιμόνι της μυθοπλασίας; Όπου δεν θεωρούνται απαραίτητες οι γυναίκες, είναι δυστυχώς πάντα λιγότερες.
Θα ήθελες να αλλάξει αυτό;
Είμαι γυναίκα, έχω και κόρη, και φυσικά θα ήθελα να αλλάξει. Είμαι από τις πολύ μαχητικές γυναίκες στο να βρούμε επιτέλους τη θέση μας. Την ισότιμη θέση μας.
Εχεις δυσκολευτεί ως γυναίκα στον χώρο του θεάτρου;
Εχω δυσκολευτεί με την έννοια ότι για εμάς τις γυναίκες οι ρόλοι είναι λιγότεροι, είμαστε περισσότερες, έχουμε ημερομηνία λήξης. Μια γυναίκα η οποία περνάει τα 40 αρχίζει και έχει παρτενέρ στην τηλεόραση είκοσι χρόνια μεγαλύτερους. Ένας άντρας μπορεί ακόμα και στα 60 του να έχει παρτενέρ μια τριαντάχρονη και να μην συμβαίνει τίποτα. Βιώνω φυσικά και εγώ τον κοινωνικό ρατσισμό που υφίστανται οι γυναίκες και στην τέχνη μου.
Κοιτώντας τις συνεντεύξεις σου, νιώθω πως διαρκώς σου ασκείται μια πίεση να απαντήσεις για τον Φιλιππίδη λόγω μιας παρελθούσας σχέσης. Ξαφνικά καλείσαι και από το δικαστήριο. Είναι πολύ πιεστικό όλο αυτό;
Βέβαια και την αισθάνομαι αυτή την πίεση διαρκώς. Είναι παντού. Νομίζω όμως πως είμαι ένα πολύ μικρό κομματάκι, ένα μικρό μέρος μιας μεγάλη ιστορίας.
Η παρουσία σου στη δίκη κλείνει ένα κεφάλαιο για εσένα;
Με την παρουσία μου στη δίκη ολοκληρώνω όλα όσα έχω να πω για αυτή την υπόθεση. Από δω και πέρα και δεν θέλω και δεν θα το κάνω. Δεν πρόκειται να σχολιάσω απολύτως τίποτα γύρω από αυτό το ζήτημα. Ό,τι είχα να πω το είπα εκεί που έπρεπε να το πω.
Με όλα αυτά που έχουν βγει στο φως πώς νιώθεις;
Το πρώτο συναίσθημα που είχα όταν άρχιζαν να βγαίνουν στην επιφάνεια όλα αυτά ήταν σοκ. Δεν μπορούσα να πιστέψω αυτά που διάβαζα και άκουγα. Ναι, ήξερα για ανθρώπους στον χώρο μας οι οποίοι είχαν κακοποιητικές συμπεριφορές, σκληρότητα. Αλλά από αυτό μέχρι τα σεξουαλικά εγκλήματα υπάρχει μια απόσταση. Και εγώ πραγματικά είχα σοκαριστεί. Από την άλλη, μακάρι αυτό που έχει ξεκινήσει να μην σταματήσει καθόλου και είμαι σίγουρη ότι δεν θα σταματήσει, παρ’ όλο που οι νόμοι στην Ελλάδα δεν είναι φιλικοί προς τα θύματα. Πρέπει κάπως να αλλάξει η νομοθεσία, ώστε τα θύματα να προστατεύονται στα δικαστήρια και να μην περνούν όλη αυτή την επίπονη διαδικασία. Ωστόσο, βλέπω ότι συνέχεια πλέον, καθημερινά διαβάζουμε για καταγγελίες σεξουαλικών κακοποιήσεων που βγαίνουν τα θύματα και μιλάνε, κάτι που πριν το MeToo δεν συνέβαινε. Δεν είχες στα καθημερινά γεγονότα τέτοια περιστατικά. Σίγουρα λοιπόν είναι μια πολύ καλή αρχή. Υπάρχει ο δρόμος.
Θέλω να πάμε πίσω στην εποχή του Παπακαλιάτη. Πώς τα θυμάσαι εκείνα τα χρόνια; Πώς θυμάσαι το «Κλείσε τα μάτια»;
Ημουν πάρα πολύ νέα. Είχα σχεδόν μόλις αποφοιτήσει από τη σχολή. Είχα κάνει και ένα άλλο σίριαλ με τον Κώστα Κουτσομύτη. Ήταν μια χρυσή ευκαιρία για μένα. Γιατί ο Χριστόφορος Παπακαλιάτης, όπως ξέρουμε, κάνει μόνο επιτυχίες. Αλλά, πέρα από την επιτυχία, ήξερες ως νέος ηθοποιός ότι θα είσαι σε ένα απόλυτα προστατευμένο περιβάλλον στα γυρίσματα. Δεν περίμενα φυσικά αυτό που έγινε με το «Κλείσε τα μάτια». Ήταν και η μεγάλη του επιτυχία νομίζω. Έχω μια υπέροχη, γλυκιά ανάμνηση από εκείνη την περίοδο. Είμαστε πολλά έτη μακριά από τότε. Φυσικά, του εύχομαι καλή επιτυχία στο καινούργιο του εγχείρημα.
Σε επηρέασε η ξαφνική αναγνωρισιμότητα;
Οχι, καθόλου. Είμαι ένας άνθρωπος που δεν ασχολείται καθόλου με αυτό το κομμάτι. Είμαι πολύ γειωμένη. Δεν με απασχολεί καθόλου. Δεν άλλαξε κάτι στη ζωή μου.
Μετά την επιτυχία του έργου που ανεβάζετε, έχεις ήδη αρχίσει να σκέφτεσαι τα επόμενα βήματα σκηνοθετικά;
Ε, ναι. Οι καλλιτέχνες είμαστε ψώνια. Εμπεριέχεται και αυτό. Εννοείται ότι το σκέφτομαι. Δεν θα ήθελα να σου πω συγκεκριμένα. Έχω στο μυαλό μου από πολύ μικρά πράγματα, μέχρι πολύ μεγαλεπήβολα σχέδια. Τα όνειρα είναι για τους ανθρώπους. Επιτρέπεται να ονειρευόμαστε.
Ποια είναι η σχέση σου με την Αθήνα;
Τη λατρεύω! Βρισκόμαστε και τώρα που κάνουμε τη συνέντευξη σε ένα σημείο της πόλης που λατρεύω, στα Εξάρχεια. Είμαι παιδί της πόλης. Μεγάλωσα στους Αμπελόκηπους. Έχω πει στον Τάσο ότι μόλις τελειώσουμε με τις οικογενειακές υποχρεώσεις, αντί να φύγουμε μακριά, όπως κάνουν όλοι, εμείς θα γυρίσουμε στο κέντρο και θα ήθελα πολύ να μείνω στα Εξάρχεια και να παρακολουθούμε τη νεολαία.
