Από το γκέτο των Ρομά του Ασπροπύργου μέχρι την Μπιενάλε της Βενετίας, ο δρόμος περνάει από μια σκληρή πραγματικότητα αλλά και από τις πιο υψηλές κατακτήσεις της σύγχρονης τεχνολογίας. Κι εκεί που η σκληρή πραγματικότητα μιας παραγκούπολης στη Νέα Ζωή του Ασπροπύργου συναντά την εικονική πραγματικότητα, η Λουκία Αλβανού ξεδιπλώνει τα πάθη της ξενότητας και πραγματεύεται το γήρας και τον θάνατο, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την οικουμενική ελευθερία, το καλλιτεχνικό όραμα και την τρέχουσα κοινωνική πραγματικότητα συνδέοντας την παράδοση με την πρωτοπορία. Η εγκατάσταση της γνωστής εικαστικού «Αναζητώντας τον Κολωνό», που μας εκπροσωπεί στη φετινή 59η Μπιενάλε της Βενετίας, προσκαλεί τον θεατή σε ένα ταξίδι στον χρόνο μετατρέποντας το ελληνικό περίπτερο σε ένα «φανταστικό καρουζέλ», όπου ο μύθος του Σοφόκλειου «Οιδίποδα επί Κολωνώ» συναντιέται με τον δικό της τσιγγάνο Οιδίποδα και τη σύγχρονη πραγματικότητα.
Η Λουκία Αλαβάνου τοποθετεί μέσα στο ελληνικό περίπτερο τέσσερις ημισφαιρικούς θόλους διαφορετικών μεγεθών που σχεδίασε ο καθηγητής Δημήτρης Κορρές σχηματίζοντας ένα εννοιολογικό τόξο που εκτείνεται από την αρχαιότητα έως τον φουτουριστικό κόσμο του Τάκη Ζενέτου. «Διαβάζοντας» τα σχέδια του Ζενέτου κατασκευάζει επίσης 15 καθίσματα από τα οποία ο θεατής, φορώντας την κάσκα εικονικής πραγματικότητας, μπορεί όχι απλώς να δει, αλλά να βιώσει το φάσμα 360 μοιρών της ταινίας V.R. που εγκιβωτίζεται στην εγκατάσταση. Στην εκδοχή της σοφόκλειας τραγωδίας που δίνει η καλλιτέχνιδα μέσα από την ταινία «Στον δρόμο προς τον Κολωνό» που δημιούργησε με ανάθεση του Οnassis Culture, οι Ρομά της παραγκούπολης της Νέας Ζωής Ασπροπύργου ερμηνεύουν όλους τους ρόλους, μιμούμενοι έτσι τη δική τους μοίρα, από τις ένοπλες αντιπαραθέσεις μεταξύ τους μέχρι τον αγώνα τους απέναντι στις ελληνικές Αρχές που δεν τους επιτρέπουν να ταφούν κοντά στον τόπο τους.
«Δεν είναι εύκολο ούτε εύπεπτο έργο. Ήταν μια πρόκληση και από άποψη παραγωγής και στην κατανάλωσή του» έλεγε χθες η Λουκία Αλβανού μέσω βιντεοσύνδεσης στην παρουσία της ελληνικής συμμετοχής στην Μπιενάλε, που έγινε στην Εθνική Πινακοθήκη. «Είναι σημαντικό να έρθει κάποιος στην Μπιενάλε για να βιώσει το έργο, όχι απλώς να το δει» υπογράμμισε από πλευράς του ο επιμελητής Heinz Peter Pchwerfel, συμπληρώνοντας ότι το έργο «έχει πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις και εισάγει μια φουτουριστική διάσταση που μοιάζει ανέφικτη προς το παρόν, την ενσωμάτωση κοινοτήτων που έχουν απομονωθεί λόγω ρατσισμού».
Εξηγώντας τη συνάντησή της με τους Ρομά, η καλλιτέχνιδα σημειώνει ότι «δούλευα στον Ασπρόπυργο σε συνεργασία με τη Στέγη και βρέθηκα τυχαία στο γκέτο των Ρομά, ενώ παράλληλα διάβαζα τον ‘Οιδίποδα επί Κολωνώ’, που δεν παιζόταν συχνά επισήμως. παρουσιαζόταν κυρίως από μπουλούκια. Κάπως έτσι μπαίνει και η έννοια του ξένου, όπως εγώ εισέβαλα στο γκέτο που πάω σε μια κοινότητα που δεν ανήκω, σαν τα μπουλούκια που μπαίνουν σε μια κοινότητα και δουλεύουν με ό,τι βρίσκουν». «Στο γκέτο ήταν άνθρωποι ανοιχτοί» σχολίασε η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, διευθύντρια Πολιτισμού του Ιδρύματος Ωνάση, κάνοντας λόγο για μια «ταινία πολύ υψηλής τεχνολογίας σε μια περιοχή που δεν έχει Wi-Fi» και για «μια ταινία για τον Οιδίποδα σε μια περιοχή που τα παιδιά δεν πάνε σχολείο και το πρώτο που ζητούν είναι Wi-Fi». Όπως είπε, «είναι μια σύγχρονη προσέγγιση του Οιδίποδα σε V.R. 360 μοίρες».
Η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα μίλησε για τον θεσμό της Μπιενάλε της Βενετίας συνδέοντάς τον με τη σημερινή συγκυρία του πολέμου. «Πάντα η Μπιενάλε είναι θεσμός ειρήνης, συνεργασίας, σύμπραξης όλων των λαών» είπε, εξηγώντας ότι η κεντρική έκθεση της φετινής διοργάνωσης έχει ως θέμα «Το γάλα των ονείρων», που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο της Λεονόρα Κάρινγκτον, γυναίκας του Μαξ Ερνστ, και για πρώτη φορά επιμελήτριά της είναι μια γυναίκα, η Ιταλίδα Τσετσίλια Αλεμάνη.
Για πρώτη επίσης φορά φέτος στην κεντρική έκθεση το 80% των εκθετών είναι γυναίκες. Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Πολιτισμού Νικόλας Γιατρομανωλάκης τόνισε ότι η χρηματοδότηση της ελληνικής αποστολής ανέρχεται σε 300.000 ευρώ, υπογραμμίζοντας ότι στόχος είναι από τη μία να υπογραφεί εκ νέου σύμβαση με τον Δήμο Βενετίας, αφού μετά το 2002 δεν ανανεώθηκε η σύμβαση από την Ελλάδα, ούτε πληρώθηκαν τα ανάλογα τέλη, και από την άλλη να επισκευαστεί το κτήριο του ελληνικού περιπτέρου. Όπως είπε, διαπραγματευτήκαμε τη μείωση του χρέους στο μισό, δηλαδή στα 1.626 ευρώ.
