Πολλά από τα όμορφα πράγματα που έχουν συμβεί στη ζωή μας έγιναν «κατά λάθος». Αυτό είναι κανόνας για τον τεχνίτη του ηλεκτρικού και του ακουστικού πιάνου Βαγγέλη Στεφανόπουλο που, χρόνια τώρα, ελίσσεται στον χώρο του τζαζ αυτοσχεδιασμού με ιδανική αυτονομία, μακριά από το παμφάγο τέρας των «δημοσίων σχέσεων».
Ο ήχος του στο πιάνο δεν είναι ενός κλασικού τζαζ πιανίστα, είναι πιο γλυκός, πιο mellow. Αγαπάει τον Μπαχ. Η αναφορά του στην κλασική μουσική «ακούγεται» στο τελευταίο κομμάτι του δίσκου του “Sailing on a Marsipus” με το Vagelis Stefanopoulos Trio. Θυμίζει μια μικρή σονάτα, με θέμα, επεξεργασία και επανέκθεση.
Ο Βαγγέλης αφιερώθηκε από νωρίς στη μουσική. Σπούδασε πιάνο, βιολί και σύνθεση, ενώ είναι ένας καλός αυτοδίδακτος ηλεκτρικός κιθαρίστας. Χρόνια αργότερα σπούδαζε classical piano performance στο Trinity College of Music του Λονδίνου, με δάσκαλο τον Yonty Solomon. Το κλίμα εκεί ήταν διαφορετικό. Υπήρχε μια αίσθηση συλλογικότητας. Ο ένας εμψύχωνε τον άλλον.
Αυτοσχεδιάζοντας
O Miles Davis είχε πει για τον αυτοσχεδιασμό: «Δεν υπάρχουν λάθος νότες». Κύριο μέλημα της τζαζ δεν είναι να χαϊδεύει τ' αυτιά. Αρκεί που ένας μουσικός έχει το θάρρος να εκφράσει ό,τι νιώθει, τη στιγμή που το νιώθει, αφού έχει μελετήσει την παράδοση και έχει το τεχνικό επίπεδο να το κάνει. Έτσι και ο ακροατής της πρέπει να είναι ανοιχτός, χωρίς προκαταλήψεις, για να μπορέσει να αφεθεί στη «μαγεία της στιγμής».
«Ο ελεύθερος αυτοσχεδιασμός, αν δεν υπερβάλλεις, είναι κάτι χρήσιμο. Και όταν έρχεται η στιγμή, τότε είναι η ώρα της 'παιδικής χαράς' για τον μουσικό. Επειδή, όταν προετοιμάζεις κάτι επί πολύ καιρό, δεν αφήνεις χώρο να συμβεί κάτι τυχαίο. Εγώ πλέον δεν μπορώ να ζήσω σε ένα απόλυτα ελεγχόμενο περιβάλλον. Όταν γίνεσαι 'control freak', είναι σαν να παίρνεις την ίδια σου τη ζωή από τη μουσική» τον άκουσα να λέει στο κανάλι της Βουλής.
Τα παιχνίδια του μπαμπά Βαγγέλη
Ο Βαγγέλης Στεφανόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα και, όπως όλα τα καλά παιδιά, άρχισε να μαθαίνει κλασική μουσική παίζοντας σονάτες, πρελούδια και φούγκες του Μπαχ στο Ωδείο, προσπαθώντας να συνθέσει. Η ανάγκη αυτή τον οδηγεί από τότε. Το “loop station” της αγαπημένης του και μαμάς των δίδυμων παιδιών του -που είναι τζαζ τραγουδίστρια- είναι το νέο του «μουσικό παιχνίδι».
Ξεκίνησε σαν ένα παιχνίδι που βρήκε στο σπίτι, το έβγαλε, συνέδεσε τα πλήκτρα του και είδε ότι είναι εύκολο, δεν σου ζητάει να γράψεις κάτι στο χαρτί και σου δίνει άμεση επιβράβευση. Σε λίγα λεπτά έχεις φτιάξει ένα νέο μουσικό περιβάλλον. Και ο Βαγγέλης λατρεύει το παιχνίδι.
Κοιτώντας πίσω στον χρόνο, τώρα που τα δύο κορίτσια του έγιναν 11 ετών, νοσταλγεί τα παιχνίδια που έκαναν στα μικρά τους χρόνια και, καθώς ένας μουσικός πάντα «παίζει» μουσική, ορκίζεται πως δεν θα σταματήσει ποτέ να παίζει. Εξάλλου οι δύο κόρες του έχουν ήδη κάνει τη δική τους «δισκογραφία», καθώς ηχογράφησαν backing vocals για τον δίσκο ενός Μαροκινού ερμηνευτή παλιάς θρησκευτικής μουσικής της χώρας του, συνεργάτη του μπαμπά τους!
Στο τελευταίο του πρότζεκτ ο Βαγγέλης Στεφανόπουλος επέλεξε έναν άλλο ρόλο: αυτόν του συνθέτη και ενορχηστρωτή, και -για πρώτη του φορά- δεν έπαιξε πλήκτρα. Ανέλαβε όμως τον ρόλο του ανεξάρτητου παραγωγού που μέλημά του ήταν, εκτός από την ενορχήστρωση και την ηχοληψία, να παραγγέλνει... σουβλάκια για τους μουσικούς!
Δισκογραφία και συνεργασίες
Oι “Jazznovation” ήταν μια μπάντα -και ένα cd που κυκλοφόρησε από τη Sound of Everything το 2007, με αρκετές δικές του συνθέσεις, αλλά και συλλογικές. Σε αυτό ο Βαγγέλης προσπάθησε να απευθυνθεί στον κόσμο που βγαίνει για κλάμπινγκ και να τον φέρει πιο κοντά στην τζαζ. Ξεκίνησαν σαν μια λάτιν μπάντα, στην πορεία όμως λοξοδρόμησαν σε πιο nu-jazz-funk δρόμους. Το σχήμα είχε καλή ανταπόκριση από τους dj's κυρίως, αλλά δεν βρήκε τον δρόμο του προς το μεγάλο κοινό.
Το “Sailing on a marsipus”, που κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2012, ήταν ένα αλληγορικό ταξίδι στον κόσμο της σύγχρονης τζαζ, με εικόνες και διαθέσεις από διάφορα μέρη του κόσμου, μέσα από τη ματιά ενός βρέφους που γνωρίζει τον κόσμο μέσα από έναν μάρσιπο. Μέχρι την άφιξη στο λιμάνι, νυχτερινές σκηνές στο πλοίο, μαγικές θαλασσινές οντότητες, τρικυμία στον ανοιχτό ωκεανό, συνθέτουν αυτή τη διαδρομή ανάμεσα στις συνθέσεις του Στεφανόπουλου με το πιάνο και το τρίο του.
Σύγχρονη ευρωπαϊκή jazz, αφρικάνικοι ρυθμοί, οι επιρροές του από τα χρόνια της κλασικής μουσικής του εμπειρίας συναντώνται σε μια μείξη διαφορετικών πολιτιστικών στοιχείων από τις στάσεις ενός ταξιδιού, που ξεκινάει από το Capetown και τη Δυτική Αφρική και φτάνει έως τη Νέα Υόρκη. «Μοιάζει με τον Ahmad Jamal να αυτοσχεδιάζει πάνω σ' ένα θέμα του Φρ. Σοπέν» έγραψαν οι κριτικές για τη μελωδική του μουσική και τη συχνά εκρηκτική της πολυρρυθμία.
Τα μέλη του Vagelis Stefanopoulos Trio, ο Γιάννης Αγγελόπουλος με τα τύμπανά του και ο μπασίστας Πέτρος Βαρθακούρης, ήταν δύο απ' τους πρώτους μουσικούς που ο Βαγγέλης είδε όταν επέστρεψε στην Ελλάδα με το γκρουπ του Haig Yazdjian. Ήταν οι μουσικοί με τους οποίους ήθελε να παίξει από τότε, αλλά δεν είχε βρεθεί η κατάλληλη ευκαιρία και το υλικό.
Τα τελευταία -προ πανδημίας- χρόνια ο Βαγγέλης έπαιξε τακτικά με το σχήμα “Scrap Music”, στις τάξεις του οποίου βρέθηκαν συνεργάτες από όλα τα είδη. Η ιδέα του βασίστηκε στη χρήση του loop station, που του επιτρέπει να ενορχηστρώνει «επί τόπου», επάνω σε μια μουσική σκηνή, χωρίς προκατασκευασμένες φόρμες και πρόβες, αυτοσχεδιαζόμενα live looping από κιθάρες, synthesizers και πλήκτρα, δίπλα σ' έναν ντράμερ ή άλλα όργανα.
Πρόκειται για ένα «ειλικρινές» project που έχει την εκτίμηση όσων το είδαν και το άκουσαν από κοντά, με το οποίο συνεργάστηκαν μουσικοί και ερμηνευτές και σαν τους JD Walter (USA), Dave de Rose και Femi Temowo (UK), Deborah J. Carter (Ολλανδία), Viktorija Pilatovics (Λιθουανία), Lina Sleibi (Παλαιστίνη), John Keating (Ιρλανδία) και τους εκλεκτούς ημέτερους David Lynch, Σταύρο Λάντσια, Μιχάλη Καπηλίδη, Γιώργο Κοντραφούρη και άλλους.
Singularity Project (2015)
Tο «Singularity Project», ένα σύγχρονο τζαζ κουιντέτο, που απαρτίζεται από μουσικούς από τη Νιγηρία, την Κούβα, τη Βόρεια Αμερική και την Ελλάδα, δημιούργησε το ομώνυμο άλμπουμ που κυκλοφόρησε το 2015, γεμάτο από επιρροές αφρικανικές και ευρωπαϊκές, συνθέσεις άλλοτε πολυρρυθμικές, άλλοτε λυρικές. Το γκρουπ έκανε τα πρώτα βήματά του στις τζαζ σκηνές της Αθήνας και εκπροσώπησε την Ελλάδα στο Διεθνές Φεστιβάλ Τζαζ της Τεχνόπολης το 2013.
Το 2017 το «Singularity Project» που έπαιξε ανοίγοντας το Jazz In The Pines festival για τον Russel Malone είχε μέλη του τον David Lynch με τα σαξόφωνά του, τον Βαγγέλη Στεφανόπουλο στο πιάνο και τα πλήκτρα, τον Κουβανό Yoel Soto στο ηλεκτρικό μπάσο, τον Γιάννη Αγγελόπουλο στα ντραμς και τις κιθάρες του Νιγηριανού βοκαλίστα Adedeji Adetayo.
Idyllwild Suite: Αξιομνημόνευτες μελωδίες, προκλητική γραφή
Τα δύο πρώτα μέρη αυτού του φιλόδοξου έργου του Έλληνα πιανίστα και συνθέτη γράφτηκαν αρχικά για ένα τζαζ κουιντέτο που θα εμφανιζόταν το καλοκαίρι του 2017 στο Idyllwild Arts festival στο San Jacinto, κοντά στο Palm Springs της Καλιφόρνιας. Δύο χρόνια αργότερα, τα άλλα δύο μέρη του προστέθηκαν ενορχηστρωμένα για ένα εκλεκτό τζαζ οκτέτο και ορχήστρα εγχόρδων.
Ηχογραφημένη υπό ιδανικές συνθήκες, η «Idyllwild Suite», βασισμένη στη φόρμα μιας σονάτας σε τέσσερα μέρη, με ένα ανάλαφρο σκέρτσο - φινάλε στον ρυθμό μιας samba, συγκέντρωσε κάποιους από τους πιο καλούς τζαζ μουσικούς της σκηνής της Αθήνας.
Συμμετείχαν: Ο David Lynch σαξόφωνα και φλάουτο, ο Γιάννης Παπαναστασίου άλτο σαξόφωνο, ο Ανδρέας Πολυζωγόπουλος τρομπέτα και fluegelhorn, ο Δημήτρης Σταρίδας τρομπόνι, ο Γιάννης Παπαδόπουλος πιάνο, ο Yoel Soto ηλεκτρικό μπάσο, o Γιάννης Αγγελόπουλος τύμπανα, ο Θοδωρής Κότσυφας κιθάρα, ο Άγγελος Πολυχρόνου «εθνικά» κρουστά και ο Βαγγέλης Στεφανόπουλος, Fender Rhodes πιάνο και Nord Lead 2x. Η ορχήστρα εγχόρδων «Asonieta» είχε διευθυντή τον Αλέξανδρο Σοφρώνη.
H «Idyllwild Suite» διατίθεται σε δύο διαφορετικά masters: Το ψηφιακό, που κυκλοφορεί μέσω του bandcamp του Στεφανόπουλου, με τον ήχο να έχει την πιο πλατιά στερεοφωνία σε σχέση με την κυκλοφορία της σε ένα LP, στην ειδική βερσιόν που προτιμούν οι πιστοί φίλοι του βινυλίου.
«Μια συλλογή πραγματικά όμορφης μουσικής με αξιομνημόνευτες μελωδίες, ενορχήστρωση και προκλητική γραφή» έγραψε ο κιθαρίστας, συνθέτης και καθηγητής του Berklee College of Music, του περίφημου σχολείου της τζαζ στη Βοστώνη Freddie Bryant, για την «Idyllwild Suite».
Το άλμπουμ της καραντίνας
Στα πιο άμεσα σχέδια, έτοιμο ήδη είναι το «άλμπουμ της καραντίνας» με τίτλο «Sonance». Γραμμένο την άνοιξη του περασμένου lockdown, σε αυτό ο Βαγγέλης Στεφανόπουλος παίζει όλα τα όργανα μιας minimal χαμηλόφωνης μουσικής, γεμάτης αλληλεπιδράσεις από τους ήχους που άκουγε όταν άνοιγε το παράθυρό του. Πουλιά, τριζόνια, νερά, τον ήχο ενός καταρράκτη. Τελευταίες στον δίσκο, που θα κυκλοφορήσει το 2022, δύο συνθέσεις χωρίς ήχους της φύσης. «Άνθρωποι» και «Γη».
Περισσότερα στο: https://vagelisstefanopoulos.bandcamp.com
Photo: Marios Kourouniotis
