Ο χειρότερος εχθρός του χαρτιού και κατά συνέπεια του βιβλίου, της μνήμης και της Ιστορίας, είναι η φωτιά. Το πέρασμά της είναι καταστροφικό όταν συναντά κτήρια βιβλιοθηκών και αρχείων. Δυστυχώς, σε μια τέτοια στιγμή γίναμε μάρτυρες την εβδομάδα που πέρασε.
Στο Κέιπ Τάουν της Νοτίου Αφρικής βρίσκεται ένα σημαντικό πανεπιστήμιο της χώρας. Σε περιοχή έξω από τον πολεοδομικό ιστό της πόλης, στον εμβληματικό λόφο πάνω από αυτήν, βρίσκονται οι εγκαταστάσεις του. Την Κυριακή που μας πέρασε ξέσπασε δασική πυρκαγιά στην περιοχή Rhodes Memorial και γρήγορα μετακινήθηκε προς τον λόφο και τις εγκαταστάσεις του πανεπιστημίου. Οι πυροσβέστες έδωσαν μάχη με τις φλόγες, αλλά δεν κατάφεραν να συγκρατήσουν την πυρκαγιά μακριά από το πανεπιστήμιο. Έτσι, αυτή εισχώρησε σε μέρη της Πανεπιστημιούπολης καταστρέφοντας κτήρια, καθώς και ένα μέρος της Βιβλιοθήκης Jagger.
Η Βιβλιοθήκη Jagger του Πανεπιστημίου του Κέιπ Τάουν είναι μία από τις σημαντικότερες στον κόσμο στις Αφρικανικές Σπουδές. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα τους, φιλοξενεί το σύνολο της συλλογής του Πανεπιστημίου για τις Αφρικανικές Σπουδές, όπως επίσης 1.300 υποσυλλογές που περιλαμβάνουν χειρόγραφα και προσωπικά αρχεία καθώς και 85.000 βιβλία. Μεταξύ των συλλογών αυτών βρίσκονται σημαντικά τεκμήρια για τις αφρικανικές γλώσσες, καθώς επίσης και ένα εκτεταμένο αρχείο για την περίοδο του απαρτχάιντ στη χώρα και των αγώνων του νοτιοαφρικανικού λαού για ισότητα, δημοκρατία και δικαιοσύνη.
Ο Ujala Satgoor, Executive Director της βιβλιοθήκης, επιβεβαιώνει την ολική καταστροφή του Αναγνωστηρίου της βιβλιοθήκης, αλλά αναφέρει ότι το σύστημα πυρόσβεσης του κτηρίου απέτρεψε την εξάπλωση της πυρκαγιάς σε όλες τις εγκαταστάσεις. “Κάποιες πολύτιμες συλλογές έχουν σίγουρα χαθεί, αλλά μια πλήρης καταγραφή των καταστροφών θα γίνει εφόσον η Πολιτεία επιτρέψει την ασφαλή είσοδο στον χώρο. Για το προσωπικό και τους φοιτητές του πανεπιστημίου πρόκειται για μια πολύ θλιβερή ημέρα.”
Το ευτύχημα είναι ότι ένα μέρος της συλλογής έχει ψηφιοποιηθεί. Περιμένουμε την καταγραφή για να δούμε τι χάθηκε για πάντα από τη συλλογική μας μνήμη και τι διατηρήθηκε για τις επόμενες γενιές. Και ακριβώς σε αυτό το σημείο πρέπει να ξεκινήσει η κουβέντα για την προστασία των πολιτιστικών αγαθών και ειδικότερα για την προστασία της Ιστορίας των ανθρώπων μέσα από τα έντυπα τεκμήρια και τα χάρτινα αρχεία. Η πυροπροστασία και η προστασία από άλλες φυσικές καταστροφές πρέπει να είναι στην ημερήσια διάταξη, αλλά περισσότερο και από αυτές πρέπει να είναι τα έργα ψηφιοποίησης των συλλογών που θα εξασφαλίσουν ότι τα τεκμήρια θα αποκτήσουν αντίγραφα σε άλλη μορφή, ικανά να διατηρήσουν τα ίχνη της μνήμης μας.
