Το 1994 η UNESCO μαζί με την IFLA δημοσιοποίησαν το «Μανιφέστο για τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες», όπου στο προοίμιό του διαβάζουμε: «Η ελευθερία, η ευημερία και η ανάπτυξη της κοινωνίας και των ατόμων συνιστούν θεμελιώδεις ανθρώπινες αξίες. Αυτές μπορούν να αποκτηθούν μόνο μέσω της δυνατότητας των καλά πληροφορημένων πολιτών να ασκούν τα δημοκρατικά τους δικαιώματα και να διαδραματίζουν ενεργό ρόλο μέσα στην κοινωνία. Η εποικοδομητική συμμετοχή και η εδραίωση της δημοκρατίας εξαρτώνται από το ικανοποιητικό επίπεδο της Παιδείας καθώς και από την ελεύθερη και απεριόριστη πρόσβαση στη γνώση, τη διανόηση, στον πολιτισμό και στην πληροφορία. Η δημόσια βιβλιοθήκη, η τοπική πύλη στη γνώση, παρέχει το βασικό πλαίσιο για τη διά βίου μάθηση, την ανεξάρτητη λήψη αποφάσεων και την πολιτιστική ανάπτυξη των ατόμων και των κοινωνικών ομάδων».
Σχεδόν τριάντα χρόνια μετά ετοιμάζεται μια επικαιροποιημένη έκδοση αυτής της διακήρυξης. Γιατί όμως χρειάζεται αναθεώρηση; Τι άλλαξε μέσα σε τριάντα χρόνια; Τρεις βασικοί άξονες διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον στο πεδίο των δημόσιων βιβλιοθηκών.
Αρχικά είναι η ανάπτυξη της Κοινωνίας της Πληροφορίας. Από το 1994 έως τις μέρες μας η πρόσβαση στο Διαδίκτυο έχει αυξηθεί με μεγάλα άλματα, διαφοροποιώντας έτσι και τις δεξιότητες και ανάγκες των ανθρώπων αλλά και τα εργαλεία που διαθέτει μια βιβλιοθήκη. Εργαλεία και πηγές που μόνο η βιβλιοθήκη μπορεί να εγγυηθεί την πρόσβασή τους για όλους τους ανθρώπους, μετατρέποντας την έτσι σε κέντρο πληροφόρησης, διά βίου μάθησης, εκπαίδευσης και πολιτισμού.
Ένας άλλος παράγοντας που διαφοροποιεί τις λειτουργίες της είναι η απομακρυσμένη πρόσβαση. Ειδικά στην εποχή της πανδημίας, οι υπηρεσίες αυτές αναδύθηκαν ως κρίσιμης σημασίας. Μεταβάλλεται έτσι ο τρόπος με τον οποίο η βιβλιοθήκη προσπαθεί να έρθει σε επαφή με την κοινότητά της.
Τέλος, οι Στόχοι για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη που έχουν θέσει τα Ηνωμένα Έθνη είναι ένας νέος παράγοντας που εμπλουτίζει το έργο μιας βιβλιοθήκης. Οι βιβλιοθήκες θεωρούνται πλέον στρατηγικοί παίκτες στη διαδικασία της βιώσιμης ανάπτυξης, καθώς ανταλλάσσουν πληροφορίες, διαμοιράζουν πολιτισμό, προωθούν τη συμμετοχή. Μέσω των προγραμμάτων τους για την ανάγνωση και τον γραμματισμό, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό, οι βιβλιοθήκες μπορούν να συμβάλουν στη συγκρότηση πιο ισότιμων, ανθρωπιστικών και βιώσιμων κοινωνιών. Αυτό γίνεται πιο φανερό καθώς στις κοινότητές τους εμπεριέχονται ΑμεΑ, ιθαγενείς και γενικά όλες οι υποομάδες μιας κοινότητας για τις οποίες η πρόσβαση στη γνώση και την πληροφορία, στον πολιτισμό και στην Παιδεία μπορεί να είναι πολύτιμες.
Περιμένουμε λοιπόν να δούμε τη νέα διακήρυξη για τις δημόσιες βιβλιοθήκες, να τη μελετήσουμε και, το βασικότερο απ’ όλα, να την εφαρμόσουμε στη χώρα μας.
