Το έθιμο της Τζαμάλα είναι ένα από τα πολλά δρώμενα στις «Θρακιώτικες Λαογραφικές Εορτές», το γνωστό σήμερα ως «Ξανθιώτικο Καρναβάλι», μεταξύ της Κυριακής της Απόκρεω και της Κυριακής της Τυρινής. Δηλώνει την αναγέννηση της φύσης μετά από τη μακρά χειμερία νάρκη της. Το όνομά του κατάγεται, σύμφωνα με κάποιους ερευνητές, από την αραβική λέξη τζαμάλα, που σημαίνει καμήλα. Και συμβολίζει μαζί με την αρκούδα σε όλες τις ζωομορφικές μεταμορφώσεις των Βαλκανίων τη γονιμότητα. Στο λαϊκό αυτό δρώμενο οι γεωργοί συνήθιζαν να φτιάχνουν ένα σκελετό από ξύλα κι ένα κοντάρι που κατέληγε στο κεφάλι ενός αλόγου ή βοδιού με δόντια. Το κάλυπταν με προβιές και ένα χαλί στολισμένο με χάντρες και τοποθετούσαν πάνω του ένα ομοίωμα παιδιού. Τέσσερεις άνδρες κρύβονταν από κάτω και το κινούσαν μαζί με τον τζαμαλέρη στην κορυφή του, περνώντας από τα σπίτια του χωριού ευχόμενοι καλή χρονιά, καλή σοδειά. Ενώ οι μπακάληδες άδειαζαν στο πέρασμά της σακιά με σπόρους και δημητριακά.
Το έθιμο της Τζαμάλα είναι ένα από τα πολλά δρώμενα που δείχνει η Φιλοπρόοδη Ένωση Ξάνθης μαζί με το Ιστορικό Λαογραφικό Μουσείο Ξάνθης φέτος στο Διαδίκτυο. Μαζί με άλλα, όπως εκείνο του καθαρισμού των μαγειρικών σκευών μέσα σε βραστό σταχτόνερο αλλά και του «Τζάρου», της μεγάλης φωτιάς: τεράστιες φωτιές που ανάβονταν στους δρόμους, στις αλάνες και στα υψώματα και πηδούν εδώ και αιώνες οι κάτοικοι της περιοχής για να εξαγνισθούν. Να ξορκίσουν το «κακό» στο φαντασιακό και στο πραγματικό και να σκοτώσουν τους ψύλλους που μας μολύνουν. Να εκφράσουν στους δρόμους, στις αλάνες και στα υψώματα, όπως και επί κυριαρχίας των Οθωμανών, τον πόθο τους για ελευθερία.
Το «Ξανθιώτικο καρναβάλι» θα το ζήσουν οι περισσότεροι λόγω της πανδημίας και του μόνου μέτρου που λαμβάνει η κυβέρνηση Μητσοτάκη, του λόκνταουν, εγκλεισμένοι επί μήνες στα σπίτια - φυλακές μέσα από τις μικρές τους οθόνες. Όπως βιώνουν και την παρέλαση των μασκοφορεμένων στελεχών της και των οργάνων της τάξης τους με στολές ρομποκόπ. Προσπάθησε ο πρωθυπουργός στα διαγγέλματά του αλλά και στην ομιλία του στη Βουλή να υποδυθεί για μια ακόμη φορά τον ρόλο του Μωυσή, του κριτή και του δικαστή του άδικου Φαραώ που κρατούσε υπό την τυραννία του ως δούλους τους Ισραηλίτες. Ξέχασε ή μάλλον οι σεναριογράφοι και ενδυματολόγοι του αγνόησαν τα 40 χρόνια όπου ο εντολοδόχος του Θεού πέρασε ως ταπεινός ποιμένας. Προτού οδηγήσει τον λαό του στη Γη της Επαγγελίας. Ανακοίνωσε στρεβλά, συνειδητά ή ασυνείδητα, την έρευνα του πανεπιστημίου του Χούμπολντ, στο Βερολίνο, για τις συναθροίσεις. Που αφορούσε συγκεντρώσεις των αυτοαποκαλούμενων «αρνητών της μάσκας» της ακροδεξιάς «Εναλλακτικής για τη Γερμανία» (AFD), στη Λειψία και στο Βερολίνο, και τόνιζε τη σημασία τού άμεσα συνυφασμένου με τη δημοκρατία δικαιώματος του συνέρχεσθαι. Με τον ίδιο λανθασμένο τρόπο που ερμήνευσε το «Κατηγορώ» του Αλέξη Τσίπρα. Μεταμορφώνοντας άθελά του εαυτόν σε στυγνό Φαραώ και τον Τσίπρα σε μάγο «Ιησού» που καταφέρνει με τους «αποστόλους» του να μεταδώσει τις ιδέες του σε ολόκληρη την επικράτεια. Βγάζοντάς τους στους δρόμους και στις πλατείες. Διεκδικώντας, όπως στο έθιμο της Τζαμάλα, το δικαίωμά τους στη ζωή και στην αναγέννησή της, τον αναφαίρετο πόθο τους για την ελευθερία.
Info: «Τα πανηγύρια του Μαρτίου», Αποκριές, θρακιώτικες λαϊκές εορτές, ΦΕΞ, Ιστορικό, Λαογραφικό Μουσείο Ξάνθης
