Ο Γιώργος Μεράντζας ήταν από τις εμβληματικές φωνές του πολιτικού τραγουδιού στα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια, με συνεργασίες με μερικούς από τους σημαντικότερους συνθέτες και στιχουργούς μας. Σιγά - σιγά όμως άρχισε να αποτραβιέται από το προσκήνιο και εντέλει αποσύρθηκε για αρκετά χρόνια προτιμώντας να επανεγκατασταθεί στον αγαπημένο του γενέθλιο τόπο, τα Τζουμέρκα. Χωρίς ποτέ να τα εγκαταλείπει, τα τελευταία λίγα χρόνια επανακάμπτει σταδιακά, αν και με πολύ αργούς φυσικά ρυθμούς. Η βαθιά αρρενωπή φωνή του άλλωστε έχει ελάχιστα φθαρεί από το πέρασμα του χρόνου και σαν αντάλλαγμα έχει κερδίσει πολύ σε ωριμότητα. Είναι ακόμα σε θέση λοιπόν να μεταφέρει τον αντίλαλο των βουνών, τα ακούσματα αλλά και τα βιώματα της Ηπείρου όπου μεγάλωσε στο σημερινό κοινωνικό, αστικό ή μη, γίγνεσθαι. Αυτό τον καιρό (κάθε Σάββατο μέχρι και τις 12 Νοεμβρίου) τον βρίσκουμε στην παράσταση «Κάλλιο 5 στο πατάρι παρά μόνος στο φεγγάρι» στο Upstage του «Γυάλινο Μουσικό Θέατρο» μαζί με μιαν ομάδα αρκούντως νεότερών του μουσικών και ερμηνευτών, τη Σοφία Κουρτίδου, τον Ντάσο Κούρτι, τον Βασίλη Προδρόμου και τον Δημήτρη Σίντο. Προσηνής και συγκροτημένος, μας μίλησε με θέση και άποψη για τις αναμνήσεις του από το «ένδοξο» παρελθόν αλλά και για το σκληρό, απαιτητικό, μα όχι και στερούμενο ελπίδας παρόν.
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
* Τι είναι αυτό που σας κρατάει στα Τζουμέρκα;
Ένα παιδικό όνειρο που έγινε πραγματικότητα, η συντροφιά των βουνών μου και ο καθαρός αέρας για να κάνω τις «επιδρομές» μου. Πολλές φορές η απόσταση δίνει την πραγματική διάσταση στα γεγονότα.
* Ισχύουν ακόμα οι ίδιοι αρχικοί λόγοι που σας ώθησαν σε αυτή την απόφαση; Είναι προσωπικοί, ιδεολογικοί ή κάτι άλλο;
Όταν προσπαθήσεις πολύ στη ζωή σου και έχεις ολοκληρώσει ένα μεγάλο κύκλο γεμάτο εμπειρίες, έχει νόημα να γυρίσεις στο μέρος όπου γεννήθηκες. Θα μπορούσα να πω ότι σώθηκα που με βρήκε η κρίση στα Τζουμέρκα. Όλα αυτά όμως απορρέουν από μιαν ιδεολογική βάση πάνω στην οποία πορεύεσαι, επιλέγεις, αρνείσαι, βασανίζεσαι και παλεύεις με τον εαυτό σου.
* Θεωρείτε ότι με την απουσία σας από την Αθήνα απέχετε και από τη δημόσια ζωή ή παραμένετε εξίσου ενεργός πολίτης;
Όχι βέβαια το αντίθετο έχει συμβεί. Θα έλεγα ότι αυτή η απόσταση με έχει κάνει πιο ουσιαστικά ενεργό και με μεγαλύτερη διάθεση για συμμετοχή στα κοινά.
* Θα λέγατε ότι γενικότερα η ζωή σας και ειδικότερα η διαδρομή σας στο τραγούδι ήταν εύκολη ή δύσκολη; Ποια ήταν τα κυριότερα εμπόδια που συναντήσατε από τη στιγμή που μπήκατε στον χώρο της μουσικής αλλά και αργότερα;
Όταν μπήκα στο τραγούδι ήταν λίγο πριν τη Μεταπολίτευση. Ήταν η εποχή των μεγάλων δημιουργών, των μεγάλων στιχουργών και των μεγάλων κοινωνικών κινημάτων. Αυτά που έζησα σημάδεψαν όλη μου τη ζωή. Εκείνη την εποχή γράφτηκαν τα πιο σημαντικά μουσικά έργα και όχι μόνον. Οι δυσκολίες βέβαια πολλές αλλά νομίζω δεν είναι του παρόντος και δεν χωράνε στην απάντηση μιας ερώτησης συνέντευξης.
* Τι έχετε κρατήσει περισσότερο, ποιες είναι οι πλέον πολύτιμες αποσκευές σας από την εποχή που ήσασταν στο προσκήνιο του ελληνικού μουσικού γίγνεσθαι; Κάποιες συνεργασίες σας, κάτι άλλο; Και ποια είναι αλήθεια η ωραιότερη ανάμνησή σας;
Μου είναι πολύ δύσκολο να επιλέξω γιατί αυτή τη στιγμή στο μυαλό μου γυρίζουν εκατοντάδες στιγμές συγκινητικές και ανατρεπτικές. Θυμάμαι μια παράσταση στην Αθήνα όπου είχε έρθει ο Ρίτσος με τον Αραγκόν για να μας δουν. Μετά την παράσταση πήγαμε σε μια ταβέρνα στην Πλάκα και αυτό που έζησα και άκουσα δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Επίσης την πρώτη μου μεγάλη συναυλία στο Σύνταγμα μπροστά σε εκατό χιλιάδες κόσμο μετά την πτώση της χούντας. Εκεί πρωτοείπα ένα τραγούδι που αργότερα έγινε σήμα κατατεθέν σε όλες τις κινητοποιήσεις, σε όλες τις εκδηλώσεις διεκδίκησης για κάτι καλύτερο. Ήταν ένα τραγούδι από μια θεατρική παράσταση, το «Η Χιλή Θα Νικήσει», σε μουσική Χρήστου Λεοντή και στίχους Δανάης Στρατηγοπούλου. «Να πάψουν πια οι κιθάρες, έχει η πατρίδα μας πένθος, σκότωσαν τον αντάρτη Μανουέλ Ροδρίγες». Ακόμα μια πολύ μεγάλη συναυλία το 1978 στο Βέλγιο, στην οποία συμμετείχαν τα μεγαλύτερα συγκροτήματα απ' όλο τον κόσμο, με πολύ σημαντικές παρουσίες ιδιαίτερα από τη Λατινική Αμερική. Μια συγκλονιστική εμπειρία!
* Υπάρχουν κάποιοι νεότεροι δημιουργοί που να εκτιμάτε ιδιαίτερα, είτε θα θέλατε να συνεργαστείτε μαζί τους είτε όχι;
Αναφέρω μερικούς οι οποίοι άλλωστε έπαιξαν ή και παίζουν ακόμα σημαντικό ρόλο στο ελληνικό μουσικό γίγνεσθαι, τους Χάρη και Πάνο Κατσιμίχα, τον Ορφέα Περίδη, τον Σωκράτη Μάλαμα και τον Θανάση Παπακωνσταντίνου
* Και από τους νεότερους συναδέλφους σας, ερμηνευτές και ερμηνεύτριες; Ξεχωρίζετε κάποιους/ες;
Για εμένα το να έχεις μια καλή φωνή δεν φτάνει για να είσαι τραγουδιστής. Έχει πολύ μεγάλη σημασία να αντιλαμβάνεσαι τι λες και πώς μεταφέρεις τα συναισθήματα τα οποία εμπεριέχουν οι στίχοι. Με βάση αυτό θα αναφέρω τρία ονόματα, την Ελένη Τσαλιγοπούλου του Χρήστο Θηβαίο και την Αναστασία Χατζηαποστολίδου.
* Τροφοδοτεί έναν ερμηνευτή η σχέση του με το κοινό; Ποια ήταν η δική σας σχέση με τον κόσμο, έχει αλλάξει από τότε που επιλέξατε να ζείτε μακριά από την Αθήνα ή όχι;
Αντί άλλης απάντησης θα αναφέρω ένα αληθινό περιστατικό. Είχα σταματήσει να τραγουδώ επαγγελματικά για δεκαεπτά χρόνια. Το 2007, ύστερα από απαίτηση φίλων, επανήλθα με μία παράσταση στον «Ζυγό» στην Πλάκα. Ήταν τέτοια η συμμετοχή, η συγκίνηση και τα ολοσέλιδα αφιερώματα από δημοσιογράφους τους οποίους δεν τους είχα γνωρίσει προσωπικά ποτέ ώστε κατάλαβα ότι έχει πολύ μεγάλη σημασία το πώς πορεύτηκες τα προηγούμενα χρόνια. Ο κόσμος θυμάται και σου το ανταποδίδει!
* Πώς προέκυψε αυτό το σχήμα πέντε εντελώς διαφορετικών ως προς την προέλευση αλλά και το ύφος τους μουσικών προσωπικοτήτων που εμφανίζεται στο «Γυάλινο Μουσικό Θέατρο»;
Δεν γνωριστήκαμε τώρα ή συμπτωματικά. Με τον Ντάσο Κούρτι συνεργαζόμαστε εννέα χρόνια, με τον Δημήτρη Σίντο και τον Βασίλη Προδρόμου τρία. Μόνον η Σοφία Κουρτίδου ήρθε τελευταία στην παρέα μας. Με αυτά τα ταλαντούχα παιδιά έχω πραγματοποιήσει αρκετές συναυλίες στην Αθήνα και στην επαρχία. Μαζί τους νιώθω καταπληκτικά στο πάλκο και έξω από αυτό. Μας δένουν κοινά πράγματα και στα μάτια τους βλέπω τον εαυτό μου τριάντα χρόνια πριν.
* Τι να περιμένει το κοινό που θα παρακολουθήσει τη συγκεκριμένη παράσταση;
Πολύ καλά τραγούδια, λόγια, παραδοσιακά, διασκευές και πρωτότυπες ενορχηστρώσεις, διονυσιακά ξεσπάσματα και αισθαντικές και εκ βαθέων ερμηνείες. Ένα πρόγραμμα που αφήνεται στη φαντασία και τη δεξιοτεχνία αυτών των πολυμουσικών.
* Ποιες είναι οι φιλοδοξίες και οι επιδιώξεις σας για το μέλλον;
Για ποιες προσωπικές φιλοδοξίες να μιλήσω όταν σκέφτομαι ότι τέσσερα εκατομμύρια πολίτες αυτής της χώρας ζουν τόσο φτωχά και μην διαθέτοντας ούτε τα αναγκαία;
* Και τα πιο άμεσα σχέδια σας μετά από αυτό τον κύκλο εμφανίσεων; Υπάρχει κάποια πιθανότητα και για επιστροφή σας στη δισκογραφία, έστω και με τη δεινότατη κρίση που διάγει και αυτή;
Θα αποκαλύψω εδώ ότι είμαι ήδη στο στούντιο και ηχογραφώ καινούρια τραγούδια τα οποία θα κυκλοφορήσουν σε CD σύντομα.
Μια προαναγγελία που σίγουρα θα ικανοποιήσει μα και θα χαροποιήσει τους καθόλου λίγους, τελικά, φίλους της εξαίρετης και φορτισμένης με αυθεντικό συναίσθημα φωνής του Γιώργου Μεράντζα...
