Ένα θρυλικό βιβλίο, χρόνια εξαντλημένο και απόν από τα ράφια των ελληνικών βιβλιοπωλείων, επιστρέφει θριαμβευτικά προς ανακούφιση πολλών - πολλών αναγνωστών που εναγωνίως το αναζητούσαν για καιρό. Η φήμη του, βλέπετε, είχε απλωθεί σε όλο τον κόσμο από την εποχή που ο μεγάλος απών σήμερα Εντουάρντο Γκαλεάνο αποφάσισε να γράψει για το μεγάλο του πάθος, το ποδόσφαιρο. Ένα χρόνο μετά τον θάνατό του, "Το ποδόσφαιρο στη σκιά και στο φως", που το είχαμε πρωτοδιαβάσει από τα "Ελληνικά Γράμματα" αλλά εξαντλήθηκε νωρίς και χάθηκε από τα βιβλιοπωλεία χωρίς να χάσει τη φήμη του, επανέρχεται από τις εκδόσεις "Πάπυρος" που, τιμώντας τη μνήμη του, το επανεξέδωσαν στη μετάφραση της Ισμήνης Κανσή.
Μέγας ποδοσφαιρόφιλος ο Γκαλεάνο, ως παιδί στον ύπνο του ονειρευόταν ότι κατακτούσε τα γήπεδα της οικουμένης. Όμως στις αλάνες του Μοντεβιδέο αποδεικνυόταν "άμπαλος", από τους χειρότερους των παικτών. Αυτό δεν τον εμπόδισε να γράψει ένα από τα ωραιότερα βιβλία που έχουν γραφτεί για το ποδόσφαιρο. Από τις πρώτες σελίδες αυτοπροσδιορίζεται ως "ένας ζητιάνος που περιφέρεται ανά τον κόσμο, παρακαλώντας για λίγο καλό ποδόσφαιρο στα γήπεδα" και πολύ γρήγορα ξεκαθαρίζει ότι "η ιστορία του ποδοσφαίρου είναι ένα θλιβερό ταξίδι από το πηγαίο στο αναγκαίο" αναφερόμενος στο πώς κατέληξε να γίνει βιομηχανία εξορίζοντας την ομορφιά "που πηγάζει από την απόλαυση να παίζεις και μόνο". Και ακριβώς επειδή επιμένει να τρυπώνει πίσω από το φως και πίσω από τις σκιές, κατορθώνει να συγκεράσει με τον αμίμητο γκαλεανικό τρόπο δυο σημαντικές παραδόσεις της Λατινικής Αμερικής, το εξαιρετικό ποδόσφαιρο με την πιο ενδιαφέρουσα λογοτεχνία που γράφεται από τα μέσα περίπου του 20ού αιώνα ως τις μέρες μας, επιτρέποντας να αναδυθούν τα πολυτιμότερα αρώματα και των δύο.
Από τις μικρές ιστορίες του βιβλίου περνάνε πρόσωπα και θρυλικοί αγώνες, οι σκέψεις του και οι μνήμες του, η ιστορία του αθλήματος που χάνεται στις απαρχές του ανθρώπινου πολιτισμού και η κουλτούρα του επίσης, πάθη και μίση, η ήττα και το φιλί της δόξας, η πολιτική πίσω από την ομάδα και η εμπορευματοποίηση πίσω από τη φανέλα, οι ιδεολογικές χρήσεις αλλά και οι ιδεοληψίες γύρω από το ποδόσφαιρο, η χαρά που χαρίζει η στρογγυλή θεά αλλά και τα άδυτα των αποδυτηρίων και τα ρετιρέ των κέντρων λήψεων αποφάσεων. Ο Ουρουγουανός συγγραφέας διεισδύει στη σχέση του αθλήματος με την ίδια τη ζωή, φωτίζοντας τις πιο φωτεινές αλλά τις πιο σκιερές πτυχές αυτού του πάρε δώσε. Ίσως γιατί η μπάλα για τον ίδιο "είναι ένα κορίτσι που πρέπει να του φερθείτε με πολλή αγάπη", ακόμα και την ώρα που γράφει χωρίς περιστροφές ότι "η τεχνοκρατία του επαγγελματικού αθλητισμού έχει επιβάλει ένα ποδόσφαιρο ταχύτητας και δύναμης, που απαρνείται τη χαρά, σκοτώνει τη φαντασία και απαγορεύει την τόλμη".
Ο Γκαλεάνο τριπλάρει απίθανα σ' αυτό το βιβλίο. Δεν γράφει απλώς μικρές ιστορίες για την μεγάλη του αγάπη, αλλά μεταπλάθει στιγμιότυπα, σκέψεις και μνήμες σε μια πραγματεία για τον ίδιο τον άνθρωπο και ένα από τα πιο γοητευτικά πάθη του.
Πόλυ Κρημνιώτη
