Της Μάνιας Ζούση
Εξαιρετικά σπάνια μια θεατρική παράσταση αντιμετωπίζεται a priori σημαντικό καλλιτεχνικό γεγονός, πριν ακόμα ανέβει στη σκηνή. Στη Θεσσαλονίκη κυκλοφορούσε εδώ και καιρό από στόμα σε στόμα η έναρξη του «Σωτηρία με λένε» από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος στη Μονή Λαζαριστών, βασισμένο στη βιογραφία της Σοφίας Αδαμίδου για τη Σωτηρία Μπέλλου, με την Έφη Σταμούλη στον ρόλο της σπουδαίας λαϊκής τραγουδίστριας. Ηθοποιός σπάνιας στόφας, από τις σημαντικότερες ερμηνεύτριες της ιστορικής Πειραματικής Σκηνής της Τέχνης Θεσσαλονίκης, που δεν άφησε ποτέ την πόλη της, χαρίζοντας στο θεατρόφιλο κοινό σπουδαίες στιγμές, η Έφη Σταμούλη μεταμορφώνεται από τις 18 Δεκεμβρίου στη Σωτηρία Μπέλλου.
«Είναι ίσως από τους πιο δύσκολους ρόλους, για να μην πω ο πιο δύσκολος, που έχω καταπιαστεί», ομολογεί η ηθοποιός και καθηγήτρια υποκριτικής στο Τμήμα Θεάτρου του ΑΠΘ. «Για λόγους προφανείς αφενός, καθώς έχεις να κάνεις με ένα εξαιρετικά οικείο πρόσωπο. Ήξερα κάποια πράγματα για την Μπέλλου, αλλά όταν άρχισα να διαβάζω, να τη μελετάω και να μπαίνω μέσα σε όλο αυτό το υλικό, ομολογώ ότι εντυπωσιάστηκα φοβερά. Αισθάνομαι ότι είναι μια γυναίκα που τα έχει ζήσει όλα, τα έχει δει όλα, τα έχει κάνει όλα».
Η παράσταση, σε σκηνοθεσία της Χριστίνας Χατζηβασιλείου, αφηγείται τις ώρες πριν από τη σοβαρή επέμβαση που είχε ως αποτέλεσμα η Μπέλλου να χάσει τη φωνή της. Η μεγάλη λαϊκή ερμηνεύτρια δεν σταματά να μιλά για την πολυτάραχη ζωή της, τα πρώτα χρόνια στη Χαλκίδα, την αναχώρηση για την Αθήνα μια μέρα μετά το ξέσπασμα του ελληνοϊταλικού πολέμου, τη συνεργασία με τον Τσιτσάνη. «Ξεκίνησα από το σώμα μου, από το πρόσωπό μου, από τις εκφράσεις μου» εξηγεί η Έφη Σταμούλη για τον τρόπο που την προσέγγισε. «Την είδα πολλές φορές. Πρόσεξα ότι πολύ σπάνια κοιτούσε όταν τραγουδούσε. Αλλά και όταν μιλούσε και έδινε συνεντεύξεις, δεν κοιτούσε τον φακό. Είδα επίσης ότι έχει πάντα ένα σφιγμένο στόμα, το οποίο κάτι λέει για τον χαρακτήρα αυτής της γυναίκας. Και επειδή τον θυμό της εύκολα μπορεί κανείς να τον κατανοήσει, εμείς, έχοντας όλο αυτό το υλικό, προσπαθήσαμε να βρούμε τις ρωγμές, τις ευάλωτες πλευρές, την τρυφεράδα της, τη μεγάλη της αγάπη για τα παιδιά. Δεν θέλαμε ούτε να εξωραΐσουμε, ούτε να κρύψουμε. Άλλωστε η ίδια δεν έκρυψε τίποτα. Ερωτεύτηκε παράφορα, άντρες και γυναίκες, έπαιζε στα ζάρια, έπινε, έχασε όλη της την περιουσία».
Στην παράσταση οι συντελεστές συμφωνούν πως η σκληρότητα συνδυάζεται με την ευαισθησία, το παρόν με το παρελθόν, η αγάπη με το μίσος, αποκαλύπτοντας μια εκρηκτική προσωπικότητα που δεν χάνει, ούτε μια στιγμή, το χιούμορ και το πάθος της για τη ζωή. «Κάτι που για μένα ήταν η αρχή, από όπου πήρα το νήμα και άρχισα να ξηλώνω το κουβάρι ήταν όταν συνειδητοποίησα τη στιγμή που σηκώθηκε και έφυγε από το σπίτι της, πολύ νέα, έχοντας ήδη ρίξει το βιτριόλι στον άνδρα της και έχοντας ήδη προφυλακιστεί στα 19 της χρόνια. Έφυγε από τη Χαλκίδα μία ημέρα μετά την κήρυξη του πολέμου, 29 Οκτωβρίου. Όταν το συνειδητοποίησα αυτό, είπα 'Θεέ μου με τι άνθρωπο έχει να κάνει κανείς'. Κάτι σημαίνει αυτό για έναν χαρακτήρα πολύ έντονο, θηριώδη. Μια πάρα πολύ ανεξάρτητη και ελεύθερη γυναίκα».
Η Έφη Σταμούλη έχει αφήσει το ερμηνευτικό της στίγμα σε παραστάσεις της Πειραματικής Σκηνής Τέχνης και είναι πολλοί όσοι τη θυμούνται από το 1984 στη Φρόσω από τη «Βεγγέρα» του Καπετανάκη, αργότερα, το 2002, στο περίφημο «Σώσε» του Μάικλ Φρέιν όπου ερμήνευσε την Ντόλι Ντάλας. Ακολούθησαν ρόλοι και παραστάσεις που συζητήθηκαν, από το "Απόψε τρώμε στης Ιοκάστης'' του Άκη Δήμου έως το "Βασίλισσα της ομορφιάς" του Μάρτιν Μακ Ντόνα. «Ήταν πάρα πολύ κοντινοί οι δύο ρόλοι, στη 'Βασίλισσα της ομορφιάς' και στη 'Σωτηρία' και ήταν ένας από τους λόγους που δυσκολεύτηκα ακόμη πιο πολύ. Ήταν και αυτή μια μεγάλη γυναίκα, με πολύ διαφορετική ιδιοσυγκρασία, θα έλεγα σχεδόν αντίθετη, και το σώμα μου με πήγαινε αντί στην Μπέλλου στην άλλη γυναίκα, και δυσκολεύτηκα πολύ για να το κατακτήσω αυτό. Πιστεύω ωστόσο ότι το κατάφερα» λέει η ηθοποιός για την προσέγγιση του ρόλου. «Ο τρόπος που δουλεύουμε με τη Χριστίνα Χατζηβασιλείου και τα τελευταία τρία χρόνια δουλεύουμε πολύ στενά, βοηθάει πάρα πολύ στη μεταμόρφωση του ηθοποιού, δεδομένου ότι ξεκινάει βοηθώντας τον να βρει τον ρόλο μέσα από το σώμα του, τις εκφράσεις του, το πρόσωπό του. Μετά έρχεται ο λόγος. Στην προκειμένη περίπτωση δούλεψα αφενός με τη συγκεκριμένη μέθοδο και αφετέρου έχοντας ένα τεράστιο υλικό στα χέρια μου και τη διάθεσή μου, φωτογραφίες, συνεντεύξεις, ηχογραφήσεις, ένα πολύ μεγάλο σε όγκο οπτικό υλικό και γραπτά κείμενα».
Η παράσταση αφηγείται τις πέντε ώρες της αναμονής πριν από τη σοβαρή επέμβαση που είχε ως αποτέλεσμα η Μπέλλου να χάσει τη φωνή της. Μέσα σε αυτές τις ώρες η σπουδαία ρεμπέτισσα μιλά για την πολυτάραχη ζωή της. «Νοσηλεύτηκε για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα στο νοσοκομείο, τουλάχιστον για τρία χρόνια μπαινόβγαινε στο 'Σωτηρία'. Σαν ένα θηρίο στο κλουβί. Από αυτό ξεκινάει η παράσταση. Ο χρόνος δεν περνάει και αισθάνεται ότι πρέπει να προλάβει να τα πει όλα. Από την άλλη, είναι εγκλωβισμένη σε τέσσερις τοίχους, περιμένει να έρθει ο ταξιτζής να την πάει να παίξει ζάρια και εκείνος δεν έρχεται...».
Τι σας μένει από αυτό το ταξίδι, ρωτάμε την Έφη Σταμούλη και εκείνη χωρίς περιστροφές απαντά: «Νομίζω ότι η ζωή μου θα είναι πριν και μετά την Μπέλλου. Άλλωστε, την αγαπούσα πολύ, μου άρεσε πάρα πολύ, ήμουν πολύ τυχερή που πρόλαβα και την άκουσα, αλλά τώρα αισθάνομαι ότι δεν θα ακούω εύκολα Μπελλου από εδώ και πέρα και σίγουρα δεν θα ακούω όπως άκουγα, αλλά αλλιώς, οποιοδήποτε τραγούδι. Πρέπει να ομολογήσω ότι όταν έγινε η πρόταση για να παιχτεί το έργο είπα ναι με χαρά, δεν φανταζόμουν τι με περίμενε, ούτε τη δυσκολία αλλά και όλη αυτή τη γοητεία, όλο αυτό το ταξίδι μέσα σε αυτή την τρικυμισμένη θάλασσα που ήταν η Μπέλλου».
Ταυτότητα
«Σωτηρία με λένε» της Σοφίας Αδαμίδου
Σκηνοθεσία - δραματουργική επεξεργασία: Χριστίνα Χατζηβασιλείου
Σκηνικά - Κοστούμια: Όλγα Χατζηιακώβου
Φωτισμοί: Μαρία Λαζαρίδου
Μουσική επιμέλεια: Χριστίνα Χατζηβασιλείου
Ηχητική επιμέλεια: Γιάννης Πειραλής
Βοηθός σκηνοθέτη: Μαρία Λαζαρίδου
Οργάνωση παραγωγής: Marleen Verschuuren
Παίζουν με αλφαβητική σειρά: Ειρήνη Μουρελάτου, Έφη Σταμούλη Μικρό Θέατρο Μονής Λαζαριστών
Διάρκεια παραστάσεων έως 6/3/2015. Ημέρες και ώρες παραστάσεων
Τετάρτη 18:00, Πέμπτη - Παρασκευή - Σάββατο 21:00, Κυριακή 19:00
