Θεσσαλονίκη. Της Μαρούλας Πλήκα
Τη δεκαετία του 1990, και συγκεκριμένα από το 1995 και για τρία χρόνια δόθηκε στη Θεσσαλονίκη μια μεγάλη ιδεολογική «μάχη» μεταξύ φανατικών και θρησκόληπτων χριστιανών από τη μία, που λειτουργούσαν υπό την καθοδήγηση του τότε μητροπολίτη Παντελεήμονα, και επιστημόνων και προοδευτικών ανθρώπων της πόλης από την άλλη, για να μη μετατραπεί η Ροτόντα σε ιερό ναό και μάλιστα στη λογική της ενοριακής εκκλησίας.
Τις τελευταίες ημέρες και με αφορμή τις φήμες που φέρουν την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων να σχεδιάζει την τοποθέτηση σταυρού στην οροφή του μνημείου, η διαμάχη αυτή άρχισε πάλι να φουντώνει, κυρίως στο Διαδίκτυο, ενώ την ίδια ώρα οι Θεσσαλονικείς δείχνουν ενθουσιασμένοι που ένα από τα πιο εμβληματικά μνημεία της πόλης άνοιξε και πάλι τις πύλες του για το κοινό μετά την πολυετή ολοκλήρωση των εργασιών της αποκατάστασης των ζημιών που υπέστη στον μεγάλο σεισμό του '78.
Το βασικό επιχείρημα της Εφορείας Αρχαιοτήτων για την τοποθέτηση του σταυρού είναι ότι έτσι αποκαθίσταται η πολυπολιτισμικότητα του μνημείου, αφού στο εξωτερικό του δεσπόζει ο μιναρές, τη στιγμή που για πάρα πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα λειτούργησε ως ιερός ναός. Εξάλλου, από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912 και μέχρι και το 1955 στην οροφή της Ροτόντας υπήρχε σταυρός. Η αφαίρεσή του κατά άλλους έγινε για να επιδιορθωθεί η σκεπή και κατά άλλους για να ανακτήσει το μνημείο τον ρωμαϊκό του χαρακτήρα.
Η «διαμάχη» για το αν αρμόζει ή όχι ο σταυρός στην οροφή της Ροτόντας ξεκίνησε από δηλώσεις του προϊσταμένου της Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Σταμάτη Χονδρογιάννη, ο οποίος λίγο πριν από τα εγκαίνια αποκάλυψε ότι στο εγγύς μέλλον θα επιστρέψει και ο σταυρός στον τρούλο της Ροτόντας. "Το μνημείο έχει μια παραπλανητική εικόνα με τον μιναρέ, που μοιάζει με τζαμί. Πρέπει να αποστασιοποιηθεί ως εικόνα από τον μιναρέ. Μετρά 1.300 χρόνια Ιστορίας, από τα οποία μόνο τα 300 ήταν τζαμί", είπε.
Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειώσουμε ότι κατά καιρούς υπήρχαν φανατικοί χριστιανοί που ζητούσαν να γκρεμιστεί ο μιναρές... Φυσικά, όποιος επισκεφτεί το μνημείο αντιλαμβάνεται αμέσως ότι βρίσκεται σε χώρο που στο μακρινό του παρελθόν ήταν τόπος λατρείας και άρα ο σταυρός στον τρούλο μικρή σημασία έχει. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Γιάννης Μπουτάρης, που ήταν από τους πολέμιους της μισαλλόδοξης προσπάθειας ακραίων κύκλων να γίνει το μνημείο εκκλησία, σήμερα δείχνει να βάζει «νερό στο κρασί» του για τον σταυρό.
Με ή χωρίς σταυρό, η Ροτόντα «δεν υπάρχει περίπτωση να γίνει εκκλησία....» διαβεβαιώνει ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, που δηλώνει ότι δεν τον ενοχλεί πια το να μπει (και) ο σταυρός στο μνημείο. Η Ροτόντα, πάντως, σύμφωνα με τη μέχρι τώρα ισχύουσα υπουργική απόφαση του '99, μπορεί να λειτουργεί μία φορά τον μήνα ως λατρευτικός χώρος, καθώς επίσης στη γιορτή του Αγίου Γεωργίου και στον Επιτάφιο.
