Της Μάνιας Ζούση
Έχει ταξιδέψει την ελληνική παράδοση και την ηπειρώτικη μουσική σε όλο τον κόσμο. Έχει γυρίσει με το κλαρίνο του όλην την Ελλάδα και την υφήλιο παίζοντας σε σαλόνια και μέγαρα, γάμους και πανηγύρια. Από δώδεκα χρόνων παιδί έως σήμερα, στα 82 του, αειθαλής και ευθυτενής, ο Πετρο-Λούκας Χαλκιάς, παραμένει ο μεγάλος αυτοδίδακτος, δεξιοτέχνης και πατριάρχης του κλαρίνου, για τον οποίο ο θρυλικός Μπένι Γκούντμαν είχε δηλώσει πως, αν ήξερε να γράφει και να διαβάζει νότες, θα είχε αλλάξει τους νόμους της μουσικής. Ο Πετρο-Λούκας Χαλκιάς συπράττει με τον Νίκο Φιλιππίδη, τον Γιώργο Κωτσίνη και τον Αλέξανδρο Αρκαδόπουλο συμπράττουν και μαζί παρουσιάζουν αύριο και μεθαύριο στο Μέγαρο Μουσικής μία συναυλία - φόρο τιμής στους μεγάλους δασκάλους του ελληνικού λαϊκού κλαρίνου και την τέχνη τους, έτσι όπως αποτυπώθηκε στην κλασική δισκογραφία της εποχής του Μεσοπολέμου, ως σημείο αναφοράς για τους μεταγενέστερους.
«Κάνουμε αναπαράσταση από τα παλιά κλαρίνα, πριν από τον πόλεμο, 1920 και 1930. Τότε υπήρχαν τα καλύτερα κλαρίνα, που ακόμα και σήμερα με τη νέα τεχνολογία δεν μπορούμε να τα φτάσουμε. Οι μουσικοί είχαν διαφορετικό παίξιμο. Γιατί έβαζαν τα συναισθήματά τους. Θαυμάζω το τότε γιατί έκαναν πράγματα που εμείς ακόμα δεν μπορούμε να κάνουμε» εξηγεί ο Πετρο-Λούκας Χαλκιάς. Και δεν ξεχνά πως και τα τραγούδια ήταν διαφορετικά τότε και ο κόσμος γλεντούσε αλλιώς. Τώρα αλλάξανε τα πράγματα".
Ο σπουδαίος μουσικός παραδέχεται πως "το κλαρίνο είναι η ζωή του". Το χαρακτηρίζει "άνθρωπο ζωντανό", με τον οποίο "δεν έχω διαφωνήσει ποτέ", όπως λέει.
Πέντε γενιές παράδοση
Γεννημένος στο Δελβινάκι της Ηπείρου το 1934, μεγάλωσε σε σπίτι μουσικό καθώς πάππου προς πάππου όλοι στη γενιά του υπήρξαν κλαριντζήδες και παραδοσιακοί μουσικοί για πέντε γενιές. Αυτή ήταν η ευχή του κάθε προγόνου, αυτή είναι και η δική του στον γιο και τον εγγονό του. Να συνεχίσουν τη δημοτική παράδοση του τόπου. Μικρός ακόμα βρήκε ένα κομμάτι ξύλο, έκανε τρύπες και άρχισε να φυσά. Το αυτοσχέδιο όργανο έγινε γρήγορα κλαρίνο το οποίο μέχρι σήμερα δεν έχει πάψει να παίζει.
"Άρχισα να παίζω κλαρίνο 12-13 χρόνων, έως και τα 30-35 μου, όταν έφυγα στην Αμερική. Εκεί έμεινα 20 χρόνια. Γύρισα στα 55. Από τότε έως σήμερα συνεχίζω να πηγαίνω στα πανηγύρια. Παντού, σε όλη την Ελλάδα. Υπάρχουν ακόμα, αλλά είναι διαφορετικά. Παλιά τα πανηγύρια ήταν της Εκκλησίας, δηλαδή έκανε ο παπάς το τραπέζι, μαζεύονταν όλοι και μετά βγαίναμε εμείς μπροστά με τα κλαρίνα και ο παπάς έβγαζε τον δίσκο και έδινε ο καθένας ό,τι είχε ευχαρίστηση. Ο τρόπος που γλεντούσε ο κόσμος ήταν με τάξη και σειρά. Σηκώνονταν να χορέψουν οικογένειες και συγγενείς. Τώρα σηκώνονται εκατό άτομα και ό,τι παίζουμε χορεύουν. Τότε αρχίζαμε να παίζουμε στις 9 το βράδυ και τελειώναμε στις 5 το πρωί".
Στη Νέα Υόρκη
Τη δεκαετία του 1960 ο Πετρο-Λούκας πηγαίνει στην Αμερική. «Θυμάμαι ήταν την εποχή της δολοφονίας του Κένεντι. Και μας υποχρέωσαν να γραφτούμε στο σωματείο των μουσικών. Όλοι οι μουσικοί του κόσμου ήταν εκεί. Ανάμεσά τους και μεγάλοι συνθέτες. Μου ζήτησαν κάποια στιγμή να παίξω και τους είπα θα σας παίξω κάτι από τον τόπο όπου γεννήθηκα. Στο τέλος χειροκρότησαν, σηκώθηκε ο συνθέτης με το πεντάγραμμο στο χέρι και με ρωτάει πού τα βρήκα αυτά που έπαιξα. Γιατί, όπως είπε, μοιάζουν με την αμερικάνικη τζαζ. Κάποια άλλη φορά στο μαγαζί όπου έπαιζα ήρθαν ο Μπένι Γκούντμαν και ο Λούις Άρμστρονγκ. Άκουσαν για έναν καλό Έλληνα οργανοπαίχτη και ήρθαν να δουν. Στο τέλος με ρώτησαν γιατί δεν έπαιζα από αναλόγιο. Πώς είναι δυνατόν να παίζεις τόση ώρα χωρίς να διαβάζεις μουσική; Τα ξέρεις απέξω; Δεν διαβάζω και δεν γράφω μουσική. Είμαι αυτοδίδακτος. Και τότε ο Μπένι Γκούντμαν μου λέει πως, αν δεν ήταν ο πόλεμος και είχες μάθει γράμματα, θα είχες αλλάξει τον νόμο της μουσικής».
Ο Πετρο-Λούκας Χαλκιάς ξέρει πάνω από χίλια τραγούδια. Όλα παραδοσιακά, αλλά παιγμένα με τον δικό του τρόπο. Και πάνω στη σκηνή και την πίστα την ώρα που παίζει φαντάζεται το χωριό του, κλείνει τα μάτια και ταξιδεύει νοερά σε αυτό. Στα βουνά και τα καταρράχια, στο φύσημα του αέρα και τον αχό του ποταμού. Κι όλα αυτά τα κάνει ήχους.
"Στη Νέα Υόρκη έπαιζα τον Σκάρο και άλλα πολλά ηπειρώτικα, της ξενιτιάς και μοιρολόγια. Και έρχονταν άνθρωποι απ' όλο τον κόσμο και μου ζητούσαν να παίξω. Άκουγαν σιωπηλοί κι έκλαιγαν. Ένιωθαν, είχαν μάθει πια πως το κλαρίνο μπορεί να συνδυαστεί με πολλές άλλες μουσικές από όλον τον κόσμο. Και να συγκινεί. Είναι γιατί ο ηπειρώτικος ήχος κλείνει μέσα του τον άνθρωπο και τα αισθήματά του, την ψυχή του. Εκφράζει τα πάθη και τους καημούς, τις χαρές και τις λύπες, και ξέρει να τα αφηγείται. Όλα χωράνε στους σκοπούς του, η ζωή, ο έρωτας και ο θάνατος".
Info
Μέγαρο Μουσικής Αθηνών - Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης
Συμμετέχουν οι: Βασίλης Σερμπέζης (τραγούδι), Κώστας Φιλιππίδης (λαγούτο), Θωμάς Κωνσταντίνου (λαγούτο), Κλέαρχος Κορκόβελος (τσίμπαλο), Κώστας Μερετάκης (κρουστά).
Χορεύει ο Λαογραφικός Χορευτικός Όμιλος «Χοροπαιδεία»
Επιμέλεια: Βασίλης Καρφής, Μαρία Ζιάκα
Έρευνα - Καλλιτεχνική επιμέλεια - Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας
Σκηνική επιμέλεια: Σοφία Σπυράτου
Επιμέλεια προβολών: Γρηγόρης Φιλίδης.
Σάββατο 7 & Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2015 - ώρα 20:30
