Σε ένα άδειο δωμάτιο μια φωτεινή επιγραφή νέον κρεμασμένη στον τοίχο δηλώνει: "Ένας ζωγράφος στην Αφρική". "Πού είναι ο ζωγράφος;" αναρωτιέται ο θεατής, για να συνειδητοποιήσει πως δεν υπάρχει κανένας... Όπως και ο δημιουργός της επιγραφής, έπειτα από χρόνια συμμετοχής σε διεθνείς εκθέσεις, όπου, βέβαια, δεν υπήρχε κανένας Αφρικανός ζωγράφος. Με αυτόν τον απλό τρόπο μετέτρεπε μια καλλιτεχνική χειρονομία σε πολιτική ο Mario Merz (1925-2003), ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς της Arte Povera. Το έργο αυτό συμπεριλαμβάνεται στα όσα εκτίθενται στην έκθεση Numbers are Prehistoric, που εγκαινιάστηκε χθες στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.
Γεννημένος στο Μιλάνο, ο Merz άρχισε να ασχολείται με τη ζωγραφική στο κελί της φυλακής, όπου είχε βρεθεί για την αντιφασιστική του δράση, το 1945, αναπτύσσοντας μια ιδιότυπη τεχνική που βασιζόταν στη συνεχή γραμμή. Στη συνέχεια διεύρυνε τα μέσα του, χρησιμοποιώντας πάντοτε υλικά φτωχά, που έβρισκε στη φύση ή πεταμένα, αλλά πάντα συνδεδεμένα με τις βασικές ανθρώπινες αξίες, όπως στέγη, τροφή, συντροφικότητα...
Είναι χαρακτηριστική η εγκατάσταση Δάσος με βίντεο σε μονοπάτι (1995), που φιλοξενείται στο Μέγαρο Σταθάτου: σειρές δεμάτια λυγαριάς, πίσω από ένα σπειροειδές τραπέζι πάνω στο οποίο, σε μια οθόνη, προβάλλεται βίντεο με τον καλλιτέχνη να ζωγραφίζει μια σπείρα. Όπως διευκρίνισε ο επιμελητής Paolo Colombo, ακόμη και το 1960, πλανόδιοι στο Μιλάνο πουλούσαν ξύλα, ενώ το τραπέζι αποτελεί κατεξοχήν σύμβολο της συμβιωτικότητας.
Γενικότερα, τόνισε, η τέχνη του Merz στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: τη φύση, την πολιτική και τη μαθηματική τάξη, κάτι που είναι εμφανές σε έργα όπου εικονίζεται διαρκώς η σπείρα, αλλά και αριθμητικές σειρές, εμπνευσμένες από την "ακολουθία του Φιμπονάτσι", Ιταλού μαθηματικού του Μεσαίωνα. "Το έργο του Merz δείχνει απλό, αλλά δεν είναι", τόνισε ο επιμελητής, "ο θεατής καλείται να ενώσει τις κουκίδες, ώστε να γίνει εμφανής η καλλιτεχνική μεταφορά".
Από τη μεριά της, η Ελίνα Κουντούρη, διευθύντρια του Οργανισμού ΝΕΟΝ που διοργανώνει την έκθεση, τόνισε την επικαιρότητα της Arte Povera, καθώς σήμερα "οι έννοιες της αναγκαιότητας και των πρωταρχικών αναγκών επαναξιολογούνται", ενώ σημείωσε πως "η τέχνη αναζητά τις απαντήσεις που η πολιτική δεν μπορεί να δώσει". Η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή στο κοινό έως τις 31/1/2016.
Σπύρος Κακουριώτης
