Του Χριστόφορου Κατσαδιώτη*
Ο Λατινοαμερικανός ζωγράφος Αντόνιο Σεγκουί (Antonio Segui) είναι ένας γλυκός, χαμογελαστός άνθρωπος με χιούμορ, σε αντίθεση με τα σκυθρωπά, ταλαιπωρημένα ανθρωπάκια του. Το κυρίως θέμα των έργων του, οι ανθρώπινες φιγούρες οι οποίες είναι βγαλμένες από την καθημερινότητα, αναπαριστώντας ίσως τον καθένα από εμάς, στην «τρεχάλα» της ζωής.
Γεννήθηκε στην Γκόρντομπα της Αργεντινής το 1934. Σπούδασε στην Καλών Τεχνών του Παρισιού και της Μαδρίτης. Μόλις τελείωσε τις σπουδές του, εξερεύνησε τη Λατινική Αμερική και για δύο χρόνια εγκαταστάθηκε στο Μεξικό όπου εκεί έμαθε και τις τεχνικές της χαρακτικής. Στη συνέχεια, από το 1964, ζει και εργάζεται μόνιμα στο Παρίσι. Έχει πραγματοποιήσει εκατοντάδες εκθέσεις, σε ολόκληρο τον κόσμο και για ακόμη μια φορά εκθέτει εδώ, στην πόλη «του», στην κεντρική γκαλερί Λωρά Στρουκ (Gallery Laurent Strouk, 2 avenue Matignon), μέχρι της 31 Οκτωβρίου.
Τα ανθρωπάκια του είναι σχεδόν πάντα πολύ σοβαρά και βρίσκονται σε μια συνεχόμενη κίνηση, αλλά και σε μια εμφανή σύγχυση... Παραπέμπουν στην ψυχολογία ρόλων, από χαρακτηριστικές φιγούρες, σύμβολα πλέον στην Ελλάδα, όπως είναι αυτή του Καραγκιόζη, αλλά και του ηθοποιού Θανάση Βέγγου. Ρόλοι οι οποίοι είναι συνδεδεμένοι με το άγχος της βιοπάλης και της καθημερινής συναναστροφής εντός του κατεστημένου. Η φτώχεια σηματοδοτείται από τα ταλαιπωρημένα πρόσωπα αλλά και από τον ρουχισμό. Παντελόνια με ρίγες τα οποία είναι σχεδόν πάντα με μπαλώματα, ενώ τα χρώματα που χρησιμοποιεί ο Σεγκουί δεν είναι ποτέ φανταχτερά. Σπάνια τα ανθρωπάκια του αναπαριστούν κάποιον ευτυχισμένο και ανέμελο χαρακτήρα, κι όταν αυτό συμβεί, δεν είναι πολλά τα ανθρωπάκια, αλλά ένας άνθρωπος, μεγάλος σε μέγεθος και έχει δύναμη, τόση ώστε να υπερπηδά τα όποια κτήρια στον καμβά και το στήθος του, να «τρέχει» μπροστά από το υπόλοιπο σώμα.
Οι φιγούρες του συνήθως έχουν το χαρακτηριστικό να είναι μικρές σε μέγεθος, παραπέμποντας σε εικονίδια κόμιξ. Αξύριστοι άντρες με φαβορίτες, οι οποίοι φορούν ψηλά καπέλα των δεκαετιών του '30 και του '40 και οι γυναίκες είναι το ίδιο ντεμοντέ ενδυματολογικά, αλλά πιο κοντά στο σήμερα, στη δεκαετία του '80. Ενώ και τα δύο φύλα, σε γενικές γραμμές, «φαίνονται» μουτρωμένα και βιαστικά, έχοντας να επιλύσουν αρκετά θέματα, που τα απασχολούν. Προφανώς δεν αντιμετωπίζουν σκοτούρες μόνο στα επαγγελματικά τους καθήκοντα, αλλά και στις μεταξύ τους σχέσεις, φιλικές και ερωτικές. Η φύση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι, μάλλον, παραμένει ανέκαθεν ίδια, αλλά σε παραλλαγές, από τότε που σχηματίστηκαν οι δομές των χωριών και των πόλεων... Επίσης τα ανθρωπάκια του Σεγκουί, δεν εμφανίζονται ποτέ σε ζευγάρι, είναι το καθένα μόνο του, κι όλα μαζί στον ίδιο καμβά. Το ένα μπερδεύεται στην πορεία του άλλου, ενώ έχουν μια απεριόριστη δυναμική, προχωρώντας με φόρα... και μάλιστα φαίνονται αρκετά ενοχλημένα με τον ίδιο τους τον εαυτό αλλά και μεταξύ τους. Πολλές φορές πίσω τους, ως φόντο, υπάρχουν λέξεις ή και αριθμοί... δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερη πολυπλοκότητα στη δομή της σύνθεσης.
Είναι οι εικόνες που θυμάται ο καλλιτέχνης, από τότε που ήταν παιδί στην Αργεντινή, τους ανθρώπους γύρω του... μεγάλους και σοβαρούς. Θα μπορούσε να πει κανείς πως ο Σεγκουί «παίρνει» τον ρόλο του Γερμανού εξπρεσιονιστή Όττο Ντιξ, στην σύγχρονη πραγματικότητα. Ο Όττο Ντιξ, περιέγραφε στον καμβά, τι συνέβαινε στο διάστημα της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, ενώ ο Σεγκουί στις μέρες μας. Αναπαριστά τα προβλήματα της Ευρώπης, της Λατινικής Αμερικής, αλλά μάλλον και ολόκληρου του κόσμου με τον δικό του τρόπο. Κοινωνική ανασφάλεια, φόβος ο οποίος αιωρείται και φτώχεια...
Εκτός από ζωγράφος, ο Σεγκουί είναι και χαράκτης, κάνοντας υψιτυπίες. Χαράζει δηλαδή τα ανθρωπάκια του σε λινόλιουμ (λεπτή επιφάνεια μαλακού υλικού) ή τα «πλάθει» στην επιφάνια της μίτρας (κολαγραφία), τα μελανώνει και στη συνέχεια τα τυπώνει σε χαρτί. Δημιουργεί χαρακτικά, σειρές έργων με το ίδιο θέμα, τις οποίες ονομάζει «Το θέατρο της ζωής».
Επίσης, ένας ακόμη προβληματισμός, τον οποίο θέτει ο καλλιτέχνης με την δουλειά του, είναι η δυναμική της κάθε φιγούρας (του κάθε ενός ανθρώπου ως μονάδας, μέσα στη δομή του κοινωνικού ιστού) σε σχέση με τα «όριά» της στον χώρο, τα οποία δείχνουν να έχουν καταρρεύσει. Δεν υπάρχει προσωπικός χώρος. Όλοι μπορούν να «εισβάλουν» στον χώρο οποιουδήποτε και ο ένας να πατάει σχεδόν επάνω στον άλλον. Καταρρίπτει το σλόγκαν "εκεί που τελειώνω εγώ, αρχίζεις εσύ...». Δεν υπάρχει αρχή και τέλος, τα ανθρωπάκια του κινούνται πάνω - κάτω, αριστερά - δεξιά και είναι παντού, καλύπτοντας ολόκληρη την επιφάνεια του μουσαμά, ακόμη και στα τελειώματά του. Στα έργα του Σεγκουί, σχεδόν πάντα απουσιάζει ο ορίζοντας ή ο ουρανός. Μαζί με τα ανθρωπάκια, βρίσκονται διάσπαρτα «άσχημα» σπίτια, εργοστάσια και σπίτια σκύλων, από τα οποία ξεμυτούν ανθρώπινες φάτσες. Επίσης οι γυναίκες, αριθμητικά, είναι λιγότερες από τους άντρες, ενώ κάποιες από αυτές κυκλοφορούν μόνο από τη μέση και κάτω. Το επάνω μέρος του σώματος απλώς απουσιάζει. Πολύ σπάνια κυκλοφορούν και σκυλιά, των οποίων διαγράφονται έντονα τα πλευρά...
Μπορεί να πει κανείς ότι η δουλειά του Σεγκουί αποτελεί ένα εικονογραφικό λεξικό κόμιξ διανοούμενων, αλλά και λαϊκών τύπων ανθρώπων, ισορροπώντας μεταξύ των στερεότυπων και των συναισθημάτων. Η σάτιρά του μας αφορά όλους. Παρ' όλο που ο Αργεντινός αυτός καλλιτέχνης είναι πλέον κατασταλμένος, δείχνει να τον απασχολεί ακόμη το ερώτημα «είναι σκοπός του καλλιτέχνη να παράγει ακόμη και καρικατούρες ή μόνον σοβαρές εικόνες;». Η απάντηση έρχεται ελεύθερα και ο ίδιος ακολουθεί την καρδιά του..., το συναίσθημά του. Είναι αυθόρμητος, όπως σημειώνει ο ίδιος. «Παίζει» με το σχέδιο και από μόνος του σχεδόν ακολουθεί και ο χρωματισμός...
Έργα του Σεγκουί υπάρχουν σε ολόκληρο τον κόσμο, σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές, ενώ σε κάποιες γκαλερί στο Παρίσι μπορεί να βρει κανείς κάποια αντίτυπα χαρακτικών του. Επίσης σε δημόσιους χώρους σε χώρες της Ευρώπης και της Λατινικής Αμερικής υπάρχουν μεγεθυμένες μεταλλικές επιχρωματισμένες φιγούρες οι οποίες μας θυμίζουν, εκτός από τον ίδιο τον καλλιτέχνη, τον αέναο αγώνα του καθημερινού ανθρώπου, που έχει να «τα βγάλει πέρα» σε ό,τι αφορά τη ζωή του. Την καθημερινότητά του, το σπίτι του, τη δουλειά του, τις σχέσεις του με τους άλλους, αλλά και με τον ίδιο του τον εαυτό. Δηλαδή εμάς τους ίδιους!
* Ο Χριστόφορος Κατσαδιώτης είναι εικαστικός - χαράκτης
