«Για το πολυφωνικό γράψιμό της, ένα μνημείο στα δεινά και στο κουράγιο της εποχής μας», όπως αναφέρεται στο σκεπτικό της επιτροπής, βραβεύτηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας η Σβετλάνα Αλεξίεβιτς που, μέσω της μαρτυρίας, αποτύπωσε στο έργο της στιγμές της σύγχρονης ιστορίας και δεν δίστασε να καυτηριάσει στο παρελθόν το καθεστώς της χώρας της, της Λευκορωσίας κάνοντας λόγο για "βάρβαρη δικτατορία που προσβάλλει την ανθρωπότητα, όπου όσοι είναι αντιφρονούντες εξαφανίζονται, χάνονται και κανείς δεν ξανακούει για αυτούς".
Η ίδια διώχθηκε, της απαγορεύθηκαν οι δημόσιες εμφανίσεις και έζησε για αρκετό διάστημα αυτοεξόριστη σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιταλία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Σουηδία κ.ά.
Γεννημένη το 1948 σε μια πόλη της Ουκρανίας, πολύ νωρίς μετακόμισε με την οικογένειά της στη Λευκορωσία όπου σπούδασε δημοσιογραφία στο Πανεπιστήμιο του Μινσκ. Άρχισε να καταγράφει μαρτυρίες γυναικών που πολέμησαν κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, με βάση τις οποίες έγραψε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο "Ο πόλεμος δεν έχει πρόσωπο γυναίκας".
Το βιβλίο, που αναρωτιόταν τους λόγους για τους οποίους οι γυναίκες δεν έχουν πει τη δική τους ιστορία, επικρίθηκε και εκδόθηκε τελικά το 1985 κατά την εποχή της Περεστρόικα, κάνοντας τη συγγραφέα γνωστή στη Σοβιετική Ένωση και στο εξωτερικό.
Η Αλεξίεβιτς συνέχισε να χρησιμοποιεί τον ίδιο τρόπο γραφής, ακολουθώντας την τεκμηριωμένη μαρτυρία, συλλέγοντας επί χρόνια ιστορίες ανθρώπων που είχαν ζήσει ακραίες εμπειρίες. Έτσι, το βιβλίο της "Μολυβένιοι στρατιώτες", που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Σύγχρονοι Ορίζοντες σε μετάφραση Γιάννη Κοτσιφού, περιλαμβάνει μαρτυρίες Σοβιετικών στρατιωτών που επέστρεφαν από το Αφγανιστάν, αποκαλύπτοντας την αλήθεια για τον άγνωστο δεκαετή πόλεμο των Σοβιετικών στη χώρα. Είχε δημιουργήσει σάλο, είχε απαγορευθεί σε αρκετές χώρες και η ίδια δέχθηκε πολλές μηνύσεις. Οι κριτικοί έκαναν λόγο για "εξοργιστικό και συκοφαντικό έργο φαντασίας".
Στο βιβλίο της "Γοητευμένοι από τον θάνατο" καταγράφει μαρτυρίες ανθρώπων που είχαν κάνει απόπειρες αυτοκτονίας.
Στην Ελλάδα η συγγραφέας έγινε γνωστή όταν με πρωτοβουλία του Συλλόγου Υποστήριξης Ερευνών Κατά της Λευχαιμίας και Άλλων Παθήσεων κυκλοφόρησε το 2001 το βιβλίο της "Τσέρνομπιλ, ένα χρονικό του μέλλοντος", από τις εκδόσεις Περίπλους σε μετάφραση Ορέστη Γεωργιάδη. Έναν χρόνο μετά μονόλογοι από το συγκεκριμένο βιβλίο διασκευάστηκαν για το θέατρο και παρουσιάστηκαν από την Άννα Βαγενά στο Φεστιβάλ Μονολόγων του 2002 και του 2003. Πρόκειται για μαρτυρίες ανθρώπων που εργάστηκαν μετά το τρομερό δυστύχημα για το σφράγισμα του πυρηνικού σταθμού. Το βιβλίο απαγορεύτηκε στη χώρα της τη Λευκορωσία, μια από αυτές που χτυπήθηκαν περισσότερο από την ραδιενέργεια, ενώ η ζωή της ίδιας κινδύνευσε όταν παρέμεινε για αρκετό διάστημα στο Τσέρνομπιλ συλλέγοντας μαρτυρίες.
Το βιβλίο της "Το τέλος του κόκκινου ανθρώπου ή εποχή του τέλους των ψευδαισθήσεων", που τιμήθηκε με το βραβείο δοκιμίου Medicis 2013, αναφέρεται στα χρόνια που ακολούθησαν τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Η ίδια σε συνέντευξή της δήλωνε «τον γνωρίζω αυτόν τον κόκκινο άνθρωπο, είμαι εγώ, οι άνθρωποι που με περιστοιχίζουν, οι γονείς μου. Ο κόκκινος άνθρωπος δεν έχει εξαφανιστεί. Ο αποχαιρετισμός θα είναι πολύ μακροχρόνιος».
Αξίζει να σημειωθεί πως το όνομα της Αλεξίεβιτς για το Νόμπελ Λογοτεχνίας ήταν μέσα στα φαβορί των πρακτορείων στοιχημάτων.
