Οι βιβλιοθήκες είναι συνυφασμένες με τη διάδοση της γνώσης και των ιδεών, με τη δημοκρατία και τη συμμετοχή. Όλων και χωρίς εξαιρέσεις. Στη χώρα μας και για πολλά χρόνια ήταν αφημένες στην τύχη τους. Χάρη στις άοκνες προσπάθειες των εργαζομένων τους, όπου τους δόθηκε η ευκαιρία, ή σε λιγοστούς παράγοντες της δημόσιας διοίκησης και της εξουσίας, οι βιβλιοθήκες συντελούν ένα τεράστιο κοινωνικό, μορφωτικό και πνευματικό έργο.
Ήρθε η ώρα λοιπόν, το ελληνικό κράτος να ενδιαφερθεί για την ύπαρξή τους, να εμπλουτίσει τη λειτουργία τους, να θεσπίσει όρους και προϋποθέσεις. Πολλά ζητήματα εκκρεμούν. Είμαστε η μόνη χώρα της Ε.Ε. που δεν έχουμε ετήσια στατιστικά στοιχεία για τις βιβλιοθήκες μας. Για όλων των ειδών τις βιβλιοθήκες (λαϊκές, σχολικές, ακαδημαϊκές, ερευνητικές, νοσοκομειακές, ειδικές κ.λπ.). Πριν ξεκινήσουμε να χαράσσουμε πολιτικές, πρέπει να γνωρίζουμε τι έχουμε, τι κοστίζει (σε απόλυτους αριθμούς και σε ποσοστό του ΑΕΠ ή του κατά κεφαλήν εισοδήματος), τι γίνεται, πόσοι άνθρωποι εργάζονται στον τομέα αυτό, τί συλλογές έχουμε, τι υπηρεσίες προσφέρουμε. Μόνο γνωρίζοντας την πραγματικότητα συνολικά μπορούμε να χαράξουμε μακροπρόθεσμη πολιτική πολιτισμού, ανάγνωσης, πληροφόρησης, καινοτομίας, έρευνας κ.ο.κ.
Από εκεί και πέρα οι προτάσεις και οι δυνατότητες άσκησης πολιτικής είναι πραγματικά πάρα πολλές. Σε κάθε είδος βιβλιοθηκών μπορούν να τεθούν στόχοι, μετρήσιμοι, αποτελεσματικοί και τελεσφόροι. Συνεργασίες, συνέργειες και εξοικονόμηση πόρων μπορούν να πολλαπλασιάσουν το παραγόμενο αποτέλεσμα. Για παράδειγμα, η οριζόντια συνεργασία των δημοτικών βιβλιοθηκών μπορεί να δημιουργήσει ένα πλέγμα γνώσης και πολιτισμού που να καλύπτει ολόκληρη τη χώρα και να παρέχει πρόσβαση στο πολιτιστικό αγαθό σε όλους τους κατοίκους της. Η χρήση των νέων τεχνολογιών, των κοινών καταλόγων, των διαδημοτικών καρτών δανεισμού και άλλα εργαλεία μπορούν να αποτελέσουν το έναυσμα για περαιτέρω ανάπτυξη του θεσμού της βιβλιοθήκης στην τοπική κοινωνία. Όμοιες δράσεις για όλα τα είδη βιβλιοθηκών μπορούν να πολλαπλασιάσουν αυτό το πλέγμα και να προσφέρουν έτσι άμεσα και γρήγορα ένα τεράστιο αποτέλεσμα.
Υπάρχουν πολλά ακόμα ζητήματα που πρέπει να εξεταστούν σε βάθος χρόνου και να χαραχτούν οι καλύτερες πολιτικές: Ψηφιοποίηση συλλογών, πνευματικά δικαιώματα, δημόσιος δανεισμός, αρχειοθέτηση του ελληνικού διαδικτυακού ιστού, συντήρηση των ψηφιακών πηγών και άλλα. Αλλά πριν προχωρήσουμε σε αυτά πρέπει να λύσουμε επείγοντα πρακτικά θέματα, όπως η στελέχωση των βιβλιοθηκών και η οργάνωσή τους σε δίκτυα. Το κόστος δεν είναι μεγάλο, και εν πάση περιπτώσει δεν είναι απαγορευτικό. Πολιτική βούληση χρειάζεται για να μπορέσουμε επιτέλους να απολαύσουμε και στη χώρα μας υπηρεσίες βιβλιοθήκης υψηλού επιπέδου. Για να αναπτύξουμε τη φιλαναγνωσία, το κριτικό πνεύμα και εν τέλει την ίδια τη χώρα μας.
Καλλίμαχος
