Της Πόλυς Κρημνιώτη
Όταν ο αείμνηστος Δημήτρης Λαζαρίδης ξεκίνησε τις ανασκαφές του στην Αμφίπολη, ο μεγάλος κίνδυνος τότε εντοπιζόταν στη αρχαιοκαπηλία που από χρόνια μάστιζε την περιοχή. Κανείς όμως, κυρίως οι επιστήμονες, δεν μπορούσε να διανοηθεί ότι ένας άλλος κίνδυνος, πολύ πιο μεγάλος και ύπουλος, θα μπορούσε να απειλήσει ένα μνημείο με τη σημασία και το μεγαλείο της Αμφίπολης. Η πολιτική εκμετάλλευση και η επικοινωνιακή διαχείριση που ακολούθησε η κυβέρνηση Σαμαρά έφερε στο προσκήνιο πρωτόγνωρες πρακτικές εις βάρος ενός τόσο σημαντικού μνημείου, εις βάρος της ίδιας της επιστημονικής έρευνας.
Η "Αυγή" όλο αυτό το διάστημα άσκησε έντονη κριτική σ' αυτά τα φαινόμενα. Ωστόσο, επικέντρωσε το ενδιαφέρον της, το ρεπορτάζ και την αρθρογραφία της αποκλειστικά στην επιστημονική κοινότητα. Φιλοξένησε μόνο επιστημονικές απόψεις, επιμένοντας να γυρίζει την πλάτη σε πολιτικές, μικροκομματικές ή τοπικού ενδιαφέροντος προσπάθειες εκμετάλλευσης του μνημείου. Και υπήρξαν πολλές όλο αυτό το διάστημα. Το ίδιο έπραξε η εφημερίδα μας και τώρα. Έδωσε στη δημοσιότητα ένα επιστημονικό τεκμήριο.
Αναμφίβολα αυτή η αποκάλυψη στενοχώρησε πολλούς. Όχι όμως την επιστημονική κοινότητα, η οποία άλλωστε, από την αρχή σχεδόν της συγκεκριμένης ανασκαφής, είχε επιφυλάξεις, είτε αυτές εκφράζονταν ανοιχτά είτε όχι. Και δεν μπορούμε να φανταστούμε ότι έγκυροι και καταξιωμένοι επιστήμονες εφορμούνταν από πολιτικές ή επικοινωνιακές σκοπιμότητες όταν εξέφραζαν επιφυλάξεις και αμφιβολίες για τη χρονολόγηση, τη μεθοδολογία ή την επικοινωνιακή εκμετάλλευση της συγκεκριμένης ανασκαφής. Δεν μπορούμε να διανοηθούμε κάτι τέτοιο ούτε για την Αγγελική Κοτταρίδη, όταν στη γνωστή εκδήλωση του Ιανού εξέφρασε ανοιχτά τις απόψεις της για το μνημείο, ούτε για την Τζένη Βελένη όταν τον περασμένο χειμώνα δημοσίευε το εκτενές άρθρο της για το θέμα, ούτε φυσικά για τον αδιαμφισβήτητου κύρους και αξιοπιστίας πρόεδρο της Αρχαιολογικής Εταιρείας Βασίλειο Πετράκο όταν τον Μάιο, στη διάρκεια εκδήλωσης για τα πεπραγμένα της Α.Ε. το 2014, έλεγε χαρακτηριστικά ότι «Το μνημείο το ίδιο έως τώρα δεν προσέφερε κάτι το νέο και οι ιστορικές πληροφορίες που θα μπορούσε να δώσει η ανασκαφή φαίνεται πως χάθηκαν εξαιτίας της διεξαγωγής της από πρόσωπα που αγνοούν την επιστήμη και τη μέθοδό της». Δεν μπορούμε να το διανοηθούμε επίσης ούτε για το ΙCΟΜ ή τον ΣΕΑ όταν έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου για την επικοινωνιακή διαχείριση της ανασκαφής με δημόσιες ανακοινώσεις τους, ούτε βέβαια για την καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Όλγα Παλαγγιά που, μετά τη γνωστή συνέντευξή της στην "Αυγή", στοχοποιήθηκε επειδή τόλμησε να πει δημόσια αυτό που άλλοι έλεγαν μόνο ιδιωτικά.
Δεν είναι τυχαίο επίσης ότι κανένας ξένος αρχαιολόγος από τους ειδικούς στην περίοδο δεν έχει έως τώρα τοποθετηθεί για το θέμα. Περιμένουν όλοι τους, όπως και όλοι μας, να δώσει η ανασκαφέας τα στοιχεία ώστε να αξιολογήσουν το μνημείο. Όπως δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι και η Ν.Δ. αυτή τη στιγμή αποφεύγει να εμπλακεί καθ' οιονδήποτε τρόπο στο ζήτημα, αφήνοντας ακάλυπτο τον πρώην πρόεδρό της Αντώνη Σαμαρά για την πολιτική χειραγώγησης που είχε ακολουθήσει με αφορμή την Αμφίπολη.
Η αποκάλυψη της "Αυγής" την περασμένη Κυριακή δεν έκανε τίποτε άλλο παρά να δημοσιοποιήσει την έκθεση αυτοψίας επιστημόνων που είδαν από κοντά το μνημείο και τα κινητά ευρήματα που έφερε στο φως η ανασκαφή του. Όπως καλύτερα από τον καθένα γνωρίζουν οι αρχαιολόγοι, αλλά τεχνιέντως η επικοινωνιακή διαχείριση της ανασκαφής υποβάθμιζε, αν όχι απέκρυπτε, πρωταρχικό ρόλο για τη χρονολόγηση μιας ανασκαφής παίζει η εύρεση θραυσμάτων αγγείων και νομισμάτων. Ωστόσο, τα ζητήματα χρονολόγησης αλλά και μεθοδολογίας της συγκεκριμένης ανασκαφής θα τα αξιολογήσει η επιστημονική κοινότητα μετά την επιστημονική τεκμηρίωση της ανασκαφέως της.
Όσο για εμάς, θα συνεχίσουμε να κάνουμε αυτό που κάναμε έως τώρα. Δεν θα επιτρέψουμε καμία πολιτική, μικροκομματική ή άλλη σκοπιμότητα να τεθεί υπεράνω της επιστημονικής και δημοσιογραφικής δεοντολογίας.
