Του Κυριάκου Π. Λουκάκου
Όσοι, η μεγάλη πλειονότητα των ανά την υδρόγειο κριτικών των παραστατικών τεχνών, αγνόησαν την εγκάρδια ανοιχτή πρόσκληση να παραστούν στο Α' Φεστιβάλ Κουκλοθεάτρου, στο Białystok της Πολωνίας, έχασαν την ευκαιρία γνωριμίας με ένα πολύ ευρύτερου ενδιαφέροντος φάσμα θεαμάτων από αυτό που ο όρος «κουκλοθέατρο» σηματοδοτεί στην τρέχουσα -διεθνώς απ' ό,τι φάνηκε- αντίληψη. Οι ίδιοι θα ομολογήσουμε ότι η ολιγοήμερη επίσκεψή μας (18 έως 24.06.2015), ως μελών 3μελούς αντιπροσωπείας της Ενώσεως Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών, την οποία συναπαρτίζαμε με 2 μεγάλες κυρίες, την προβεβλημένη σκηνογράφο, ενδυματολόγο και εικαστικό Έλλη Σολομωνίδου - Μπαλάνου, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΕΘΜΚ, και τη διαπρεπή κριτικό χορού Μίρκα Ψαροπούλου, είχε ως πρώτιστο κίνητρο την φιλομαθή περιέργεια. Ουδείς των τριών, εξάλλου, είχε ποτέ θεματική εμπλοκή με το αντικείμενο (πλην ίσως του γράφοντος που είχε υπάρξει στο απώτατο παρελθόν ερασιτέχνης «καραγκιοζοπαίχτης»), πολλώ δε μάλλον ουδείς είχε ποτέ ασχοληθεί να επισημάνει στον χάρτη την όμορφη, όπως αποδείχθηκε, πόλη των περίπου 300.000 ψυχών, συνοριακή προς τη Λευκορωσία και τη ρωσική λωρίδα του Καλίνινγκραντ (πρώην Καίνιξμπεργκ), που κείται πρότυπη σε απόσταση 175 χιλιομέτρων βορειοανατολικά της Βαρσοβίας.
Ήδη κατά την οδική μετάβαση από το δευτερεύον -έναντι του κυρίου «Φρεντερίκ Σοπέν»- αεροδρόμιο Μόντλιν της πολωνικής πρωτεύουσας προς τον τελικό προορισμό μας είχαμε την ευκαιρία να θαυμάσουμε τη γερμανικής κοπής ευταξία του αγροτικού, δασικού και αστικού τοπίου, παρά την προφανή ανεπάρκεια του 2 μόλις λωρίδων αυτοκινητοδρόμου σε σχέση με την πληθώρα βαρέων οχημάτων που τον κατέκλυζαν μεταφέροντας διαμέσου της Πολωνίας παντός είδους εμπορεύματα, πρωτίστως προς και από τις 3 Βαλτικές δημοκρατίες. Πόλη άνετη, με πολεοδομικό σχεδιασμό οριζόντιας και όχι κάθετης δυναμικής, πρότυπη συντήρηση παραδοσιακών και λοιπών οικοδομημάτων, απίστευτη καθαριότητα δημοσίων χώρων, ασφαλώς μη οφειλόμενη αποκλειστικά στην πληθώρα των διαθέσιμων κάδων υποδοχής απορριμμάτων, με εξαιρετικό επίπεδο συντήρησης κοινόχρηστων εγκαταστάσεων, όπως των στάσεων των λεωφορείων αλλά και των ιδίων των οχημάτων, το Μπιάλυστόκ μάς υπαγόρευσε εξ αρχής αμείλικτα ερωτήματα για το βάθος και την επάρκεια της ευρωπαϊκής μας ταυτότητας. Πολλώ μάλλον αφού ούτε εκεί, στις ιστορικά βασανισμένες εσχατιές της ενωμένης Ευρώπης, δεν κατορθώναμε να ανακαλύψουμε κάποιο στοιχείο υπεροχής της αυτάρεσκα καταπλεονεκτικής και χαοτικής διαχείρισης που χαρακτηρίζει τον ημεδαπό δημόσιο χώρο ή -για την ταυτότητα του λόγου- το φυσικό και οικιστικό μας περιβάλλον έναντι συγκρίσιμου ευρωπαϊκού αντιστοίχου του. Κάθε άλλο! Σε πείσμα της αέναης εσωτερικής και εμφύλιας διαπάλης μας μεταξύ αυτοθαυμασμού και αυτοοικτιρμού, της ίδιας που σηματοδοτεί τις μοιραίες ημέρες που διανύουμε, το τελικό κοινό μας συμπέρασμα ήταν η οδυνηρή διαπίστωση της ανθεκτικής στο χρόνο ανατολίτικης αναποτελεσματικότητάς μας, ράθυμης και ρέμπελης στο πεδίο προσωπικής και συλλογικής αυτοκριτικής, και αυτό παρά την πρόοδο δεκαετιών και τον πακτωλό κονδυλίων που εισέρρευσαν από την Ευρώπη.
Γιατί, προκειμένου να μην παρεξηγηθούμε, και η σημερινή Πολωνία, όπως και εκείνη, του Βρότσλαβ της Σιλεσίας, που είχαμε επισκεφθεί σε παρόμοιο πλαίσιο αρκετά παλαιότερα, δεν άγγιξε ποτέ το επίπεδο ιδιωτικής ευμάρειας που πλατιές μάζες της χώρας μας απόλαυσαν με ασυγχώρητη δανειακή αθωότητα σε προηγούμενα χρόνια ή το επίπεδο προσφοράς ποιοτικών καταναλωτικών αγαθών της δικής μας αγοράς. Διαπιστώσαμε, εξ άλλου, ιδίοις όμμασιν ότι τα πολωνικά καταστήματα εξακολουθούν να μην είναι μεγάλα και να διαθέτουν χαμηλού κόστους παραγωγής και περιορισμένης ποικιλίας προϊόντα. Το επιβεβαιώσαμε και κατά την αυθόρμητη και εγκάρδια προσέγγισή μας στον δρόμο από ελληνόφωνη Πολωνέζα κυρία, πρώην κάτοικο Αθηνών, που, στο πλαίσιο της νοσταλγίας της για τα 18 χρόνια ζωής της στην ελληνική πρωτεύουσα, συμπεριελάμβανε και την ανάμνηση γνωστού πολυκαταστήματος της... πλατείας Ομονοίας. Μας το επιβεβαίωσε όμως και ο ελληνικής εθνικότητας Αμερικανός σεφ του υψηλής περιωπής εστιατορίου του κεντρικού ξενοδοχείου, στο οποίο διαμείναμε, επισημαίνοντας ότι η προσπάθεια οργάνωσης ενός εδεσματολογίου haute cuisine εκ μέρους του, και δύο ακόμη Ελλήνων υφισταμένων του, προσέκρουε στη διαθεσιμότητα αποκλειστικά χαμηλού κόστους πρώτων υλών, προφανώς λόγω της μικρής ζήτησής τους εκ μέρους μιας περιορισμένων οικονομικών κοινωνίας, όπως η πολωνική του εθνικού νομίσματος ζλότυ.
Με αυτά τα δεδομένα ο σεβασμός μας ενισχύθηκε τόσο για τις πεντακάθαρες και επιμελημένες πανεπιστημιακές σχολές, τις οποίες επανειλημμένα αντιπαρήλθαμε καθ' οδόν προς τους χώρους των θεατρικών εκδηλώσεων, όσο και για τη δημόσια θεσμική και κτηριακή υποδομή που επέτρεψε να λάβει χώραν με τέτοια επιτυχία αυτό το τολμηρό και, όπως επιφυλασσόμαστε να τεκμηριώσουμε, κατ' όνομα μόνον εγχείρημα ενός Φεστιβάλ «κουκλοθεάτρου»...
