Από αυτήν εδώ τη στήλη τους τελευταίους μήνες προσπαθούμε να παρουσιάσουμε τη δράση των ελληνικών βιβλιοθηκών, κύρια των λαϊκών βιβλιοθηκών. Κι αυτό γιατί μέσα από την παρουσίαση του έργου τους εμφανίζεται η ουσία της ύπαρξής τους. Μιλώντας λίγο στερεοτυπικά, η σημερινή κοινωνία διέρχεται ριζικών αλλαγών και τομών με έμφαση στις τεχνολογικές αλλαγές. Η ψηφιακή εποχή, που έχει ήδη ανατείλει, ορίζει με έναν διαφορετικό τρόπο τη διάδραση και την επικοινωνία μας με το περιβάλλον. Και δεν εννοούμε το φυσικό ή δομημένο περιβάλλον, εννοούμε τη σχέση του ανθρώπου με τη γνώση, την πληροφορία, την τέχνη και την κουλτούρα.
Έρχεται λοιπόν η στιγμή να θεωρήσουμε με άλλον τρόπο τις έννοιες που ήδη γνωρίζουμε και που θεωρούμε δεδομένες. Αλήθεια, τι αποτελεί «ανάγνωση» στη σημερινή ψηφιακή εποχή; Ο τρόπος πρόσληψης της πληροφορίας από τα έντυπα μέσα τείνει να εξαφανιστεί οριστικά. Άλλα μέσα, που δεν θα τα αξιολογήσουμε, προσφέρουν άλλου είδους δυνατότητες. Συνδυασμούς κειμένων και πολυμέσων, αλλεπάλληλες υπερσυνδέσεις, παρεμβολές, εικόνες. Αλλαγές στους τρόπους, στον χρόνο κατά τον οποίο συντελείται η ενέργεια. Το έντυπο, υλικό από μόνο του, απαιτεί μια σειρά διαδικασιών οι οποίες δεν υφίστανται ούτε ως έννοια στο ψηφιακό περιβάλλον. Εγκυρότερες πένες από αυτή εδώ έχουν αναλύσει και θα συνεχίζουν να ψάχνουν τις συντελούμενες αλλαγές.
Γεννιούνται όμως πολλά ερωτήματα. Και πολλές απαντήσεις έχουν ήδη δοθεί. Αλλάζουν οι ορισμοί; Τι είναι βιβλιοθήκη; Σήμερα; Σε σχέση με τι; Η έννοια της βιβλιοθήκης υπάρχει και συντροφεύει τον άνθρωπο από το πρώτο πρωινό φως της Ιστορίας του, κάπου εκεί, στις σπηλιές της Άλτα Μίρα, όταν προσπάθησε να κωδικοποιήσει, καταγράψει και διαδώσει τη γνώση του στην επόμενη γενιά. Για να την εκπαιδεύσει, να την προετοιμάσει να αντιμετωπίσει καλύτερα το περιβάλλον. Μαγικός ο τρόπος, απίστευτης αισθητικής το αποτέλεσμα. Ίδια η ουσία. Όταν δε ο άνθρωπος άρχισε να σκαλίζει τα πρώτα του γράμματα, η βιβλιοθήκη έγινε αναπόσπαστο μέρος του Πολιτισμού του.
Ερχόμαστε, λοιπόν, στην εποχή μας. Το νέο είναι εδώ. Οι τεχνολογικές αλλαγές και οι τομές. Τι αλλάζουν; Αλλάζει η βιβλιοθήκη; Μιλάμε για μια «νέα» βιβλιοθήκη; Κουβεντιάζουμε για συνέχειες ή για τομές; Και η κουβέντα τι περιλαμβάνει; Τα υλικά (έντυπα ή ψηφιακά). Τους χρόνους (ωράρια λειτουργίας, 24ωρες λειτουργίες). Τις υπηρεσίες; Η λίστα με τα ερωτήματα είναι μεγάλη. Μια μικρή προσπάθεια για να σχηματοποιηθούν αυτά τα ερωτήματα γίνεται από αυτή εδώ τη στήλη. Η μεγάλη προσπάθεια όμως οφείλει να γίνει από το κράτος και από την κοινωνία. Αυτοί οφείλουν να θέσουν τα ερωτήματα και να προκαλέσουν τις απαντήσεις. Όλα εντέλει είναι ζητήματα πολιτικής!
Καλλίμαχος
