Μια μικρή ομάδα νέων καλλιτεχνών, όλοι πρώην σπουδαστές και απόφοιτοι του ιστορικού Ζ' Εργαστηρίου Ζωγραφικής της ΑΣΚΤ, καταθέτουν τις εικαστικές τους μαρτυρίες, τους προβληματισμούς και τα ερωτήματά τους γύρω από τα σύγχρονα προβλήματα της πόλης, την "πατρίδα των καιρών", την Αθήνα της κρίσης.
Σε έναν μικρό αδιέξοδο δρόμο πίσω από την οδό Αγίας Ειρήνης έστησαν τα έργα τους, κατασκευές, παρεμβάσεις και περιβάλλοντα, πάνω στα γκρεμισμένα κτίσματα. Τα θέματά τους είναι τα αισθήματα που γεννά η σύγχρονη Αθήνα, η πίεση, η ασφυξία, η αποδόμηση, η απειλή, αλλά και η υπέρβαση μέσα από τα αδιέξοδα.
Ο τίτλος της έκθεσης είναι "Α-διέξοδος", με τη μεταφορική αλλά και την κυριολεκτική σημασία, και τα έργα εκτίθενται κυριολεκτικά στον δρόμο, απλωμένα καταγής ή κρεμασμένα από τις σιδεριές των οικοδομών.
Το "Α-διέξοδο" αυτό είναι για την τέχνη μια διέξοδος, ένα ερώτημα και ένας αναστοχασμός, είναι το σημείο που ο δημιουργός στέκεται μόνος απέναντι στον καθρέφτη της πραγματικότητας της πόλης του, μιας πραγματικότητας σκληρής και άστεγης. Εκεί που ο δημιουργός αναρωτιέται για την παρουσία του στον κοινωνικό χώρο, για τον ρόλο του, για τη λειτουργία και τα περιεχόμενα της τένχης του, για την υπόστασή του ως ενεργού πολίτη.
Αυτή η τέχνη ψάχνει να βρει έναν "εαυτό" έξω από τις όποιες συμβάσεις των ιδιωτικών χώρων, θέλοντας να μοιραστεί τις α-πορίες της και τη διεκδίκηση του δημόσιου χώρου μ' αυτούς που συν-πάσχουν και συν-θλίβονται από τα ίδια κοινά αδιέξοδα. Να ξεφύγει δηλαδή από τον κλειστό της μικρόκοσμο και με τη δική της στάση ζωής να υπερβεί τα φαινομενικά, αλλά και τα πραγματικά αδιέξοδα που την καθορίζουν και την καθηλώνουν.
Η έκθεση αυτή είναι αφιερωμένη τιμητικά σε μια συλλογική καλλιτεχνική δράση, που ακριβώς πριν από 50 + 1 χρόνια έγραψε ιστορία. Σήμερα θυμόμαστε και τιμούμε τους τρεις νέους τότε καλλιτέχνες, τον Κανιάρη, τον Κεσσανλή και τον Δανιήλ, που το 1964 στη Βενετία, στο Τεάτρο ντελα Φενίτσε, με την έκθεσή τους "Προτάσεις για μια νέα ελληνική γλυπτική", οριοθέτησαν ριζοσπαστικά την πνευματική πρωτοπορία της εποχής.
Έξω από κάθε επίσημη εκπροσώπηση, οι τρεις νέοι δημιουργοί παρέθεσαν απέναντι στην τρέχουσα, καθεστηκυία αισθητική, τις νέες τότε εκφραστικές μορφές της συλλογικής, πειραματικής, ανατρεπτικής, γεμάτης ανησυχίες και ερωτήματα τέχνης τους. Μια τέχνης απελευθερωμένης από τη συμβατική εικόνα μιας φολκλορικής Ελλάδας, μιας Ελλάδας της γραφικότητας και της ωραιοποιημένης παράδοσης.
Οι "προτάσεις για μια νέα ελληνική γλυπτική" του 1964, των Κανιάρη, Κεσσανλή και Δανιήλ, έρχονται να αναζητήσουν μια νέα καλλιτεχνική ταυτότητα, νέα γλώσσα, νέα γραμματική και συντακτικό. Και ορίζουν τον ιστορικό χρόνο που η ελληνική τέχνη καταθέτει τολμηρά όχι μόνο μια νέα αισθητική συνείδηση, αλλά και μια νέα κοινωνική συνείδηση, σημάδι μιας ευρύτερης κοινωνικής αλλαγής. Μιας αλλαγής, όπου τα ζητήματα παιδείας, τέχνης και πολιτισμού γίνονται σημαία για μια συνολικότερη κοινωνική ανατροπή.
"Αν το να αγωνίζεται κανείς για την ανανέωση της τέχνης είναι αμάρτημα, τότε θα κατεβάσουμε τα μουτζουρωμένα, χέρια μας από την άσπιλη λευκότητα της ελληνικής γλυπτικής", έγραφε ο Δανιήλ στη διαμάχη που ξέσπασε στην Ελλάδα για την έκθεσή τους στη Βενετία το 1964.
Μετά από 50+1 χρόνια, στην Ελλάδα της κρίσης, στην "Ελλάδα - σωφρονιστική αποικία", σύμφωνα με τις επιταγές της νεο-φιλελεύθερης, τιμωρητικής Ευρώπης, το διακύβευμα παραμένει. Ένα διακύβευμα που δεν αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα, αλλά συνολικά την Ευρώπη και τις παθογένειές της.
Το να αγωνίζεται κανείς για την ανανέωση της τέχνης, όπως έγραφε ο Δανιήλ, δεν ξεχωρίζει από το να αγωνίζεται για την ανανέωση της κοινωνίας, για τη δημοκρατία, την αλληλεγγύη και την ισότητα. Δηλαδή για τις θεμελιώδεις, ιδρυτικές ευρωπαϊκές ιδέες, που απροκάλυπτα καταπατώνται σήμερα.
14 νέοι δημιουργοί συν ένας άστεγος αναζητούν σήμερα την καλλιτεχνική τους ταυτότητα μέσα από νέες -και πολύ παλιές- μορφές συστράτευσης, συλλογικότητας και κοινής δράσης. Μέσα στα α-διέξοδα της σημερινής πόλης γεννιούνται οι διέξοδοι προς νέα παραδείγματα, προς κοινούς αγώνες όλων αυτών που παλεύουν για την "ανανέωση της τέχνης", όπως έγραφε ο Δανιήλ, και όλων αυτών που ψάχνουν "στο βαθύ σκοτάδι το πιο δυνατό φεγγάρι", όπως θα 'λεγε η Μαρία Μήτσορα. Ή όπως θα 'λεγε ο Τάσος Λειβαδίτης, "εκείνων που δίνουν νόημα σε μια εποχή".
Η έκθεση "Α-διέξοδος" εγκαινιάστηκε στην Παρασκευή 29.5.2015 στις 8 μ.μ. στον αδιέξοδο δρόμο πίσω από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης και διαρκεί μέχρις τις 30 Ιουνίου. Αγίας Ειρήνης 17, Αθήνα.
Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Μιχάλης Αδάμης, Στέφανος Αθάνατος, Άντα Αναστασέα, Θανάσης Γιωτάκης, Ανδριάνα Δαούτη, Άννα Καρατζά, Δημήτρης Κατσούδας, Ελένη Κοκολάκη, Άννα Λέκκα, Βασίλης Παφίλης, Κατερίνα Μπότσαρη, Τάσος Παντής, Χρήστος Παπασωτηρίου, Μπέσσυ Ράλλη.
Επιμέλεια: Γιάννης Ψυχοπαίδης, ομότιμος καθηγητής ΑΣΚΤ, Ερατώ Χατζησάββα, επίκουρος καθηγήτρια ΑΣΚΤ.
