ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΤΕΡΖΗ
Ο Γιώργος Λάνθιμος θα είναι παρών ξανά στις Κάννες, και αυτή τη φορά στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ (13 έως 24 Μαΐου) με τη νέα του ταινία "The Lobster" ("O Αστακός"), μια δυστοπική αφήγηση που φαίνεται πως "παίζει" με το σινεμά του φανταστικού:
Στο μέλλον, οι άνθρωποι δίχως ταίρι μεταφέρονται στο "Ξενοδοχείο", όπου πρέπει να βρουν σύντροφο μέσα σε 45 ημέρες. Ένας από αυτούς, θα δραπετεύσει στο Δάσος, όπου ζουν οι μοναχικοί φυγάδες και εκεί θα ερωτευτεί μια γυναίκα, κόντρα σε όλους τους κανόνες... "Το 'The Lobster' προσπαθεί να ανακαλύψει συνώνυμα για την αγάπη, όπως φόβος, κανόνες, διορίες, ταίριασμα, αφέλεια, ευημερία, ψέματα" είχε γράψει ο Λάνθιμος στην παρουσίαση της παραγωγής που κατατέθηκε στην "αγορά" του Ρότερνταμ.
Η ταινία είναι μια διεθνής συμπαραγωγή, έχει γυριστεί στην Ιρλανδία, και πρωταγωνιστούν ο Κόλιν Φάρελ, η Ρέιτσελ Βάις, η Λεά Σεϊντού αλλά και η Αγγελική Παπούλια.
Ο Τιερί Φρεμό, ο διευθυντής του Φεστιβάλ των Καννών, έχει παρουσιάσει φέτος ένα από τα καλύτερα προγράμματα των τελευταίων χρόνων, και ο συναγωνισμός για τον Χρυσό Φοίνικα θα είναι σκληρός, καθώς ο Λάνθιμος θα βρεθεί μαζί με τις νέες ταινίες του Νάνι Μορέτι, του Γκας Βαν Σαντ, του Ζακ Οντιάρ, του Ματέο Γκαρόνε, του Πάολο Σορεντίνο, του Χου Χσιάο Χσιέν, του Χιροκάζου Κόρε - Εντα... Αξίζει να σημειωθεί πως το 2009, ο Πάολο Σορεντίνο, "αντίπαλος" φέτος του Λάνθιμου, ήταν τότε πρόεδρος της κριτικής επιτροπής στο παράλληλο πρόγραμμα "Ένα κάποιο βλέμμα" και έδωσε το πρώτο βραβείο στον "Κυνόδοντα".
Έχουν περάσει 17 χρόνια από την προηγούμενη ελληνική συμμετοχή στο διαγωνιστικό πρόγραμμα των Καννών (ήταν στα 1998 όταν ο Θόδωρος Αγγελόπουλος διαιωνίστηκε με το «Μια αιωνιότητα και μια μέρα», κερδίζοντας τελικά τον Χρυσό Φοίνικα).
O Τιερί Φρεμό χαρακτήρισε την ταινία του Λάνθιμου «από τις πιο μυστηριώδεις του διαγωνιστικού προγράμματος», προσθέτοντας πως «είναι από τις ταινίες που δημιουργούν νέες μορφές αφήγησης, εντελώς ακραίες. Στις Κάννες μάς αρέσει αυτό, μας αρέσει να τιμούμε τους δημιουργούς αυτούς που κάνουν τις ταινίες με διαφορετικό τρόπο και ανυπομονούμε να δούμε πώς θα τις υποδεχθεί το κοινό».
Αναλυτικά, στο διαγωνιστικό τμήμα θα προβληθούν οι ταινίες "Dheepan" του Ζακ Οντιάρ (ιστορία ενός αντάρτη Ταμίλ από τη Σρι Λάνκα που καταλήγει μετανάστης στο Παρίσι), "La Loi du Marche" του Στεφάν Μπριζέ, "Marguerite et Julien" της Βαλερί Ντονζελί, "Il racconto dei racconti" του Ματέο Γκαρόνε, (διασκευή ναπολιτάνικων μύθων με τη Σάλμα Χάγιεκ και τον Βενσάν Κασέλ), "Carol" του Τοντ Χέινς (βασίζεται σε μυθιστόρημα της Πατρίσια Χάισμιθ), "The Assasin" του Χου Χσιάο Χσιεν, "Mountains May Depart" του Ζία Ζανγκέ, "Η μικρή μας αδελφή" του Χιροκάζου Κόρε - Εντα, "Μάκβεθ" του Τζάστιν Κερζέλ από την Αυστραλία με Μαριόν Κοτιγιάρ και Μάικ Φασμπέντερ, "Mon Roi" της Μαϊγουέν, "Mia Madre" του Νάνι Μορέτι (με φόντο την οικονομική κρίση, ένα εργοστάσιο που κλείνει και αφήνει άνεργους όλους τους εργάτες, και τον Τζον Τουρτούρο σε ρόλο Αμερικανού επενδυτή), "Son of Saul' του Λάζλο Νέμεθ (είναι ο βοηθός του Μπέλα Ταρ), "La giovinezza" του Πάολο Σορεντίνο, "Louder than Bombs" του Γιοακίμ Τρίερ, "Τhe Sea of Trees" του Γκας Βαν Σαντ με Μάθιου Μακόναχι και Κεν Γουατανάμπε, "Sicario" του Ντενί Βιλνέβ.
Τελευταίες προσθήκες στο πρόγραμμα των Καννών είναι το "Love" του Γκασπάρ Νοέ, αναμενόμενη ως "ταινία - σκάνδαλο", σε μεταμεσονύκτια προβολή ("ένα σεξουαλικό μελόδραμα για ένα αγόρι, ένα κορίτσι κι ένα άλλο κορίτσι"), αλλά και η νέα ταινία του Μαρσεγιέζου Ρομπέρ Γκεντιγκιάν "Une histoire de fou".
Εκτός συναγωνισμού θα προβληθεί το «Irrational Man» του Γούντι Αλεν, αλλά και η "επιστροφή" του Μαντ Μαξ («Mad Max: Fury Road» του Τζορτζ Μίλερ, ο οποίος, ως γνωστόν, κατάγεται από τα Κύθηρα). Σε μεταμεσονύκτια προβολή θα παρουσιαστεί το ντοκιμαντέρ του Ασίφ Καπάντια «Amy» για την τραγική ζωή και τη μουσική της Έιμι Γουάινχαους.
Για τη φετινή διοργάνωση στις Κάννες υποβλήθηκαν συνολικά 1.854 ταινίες. Ο Τιερί Φρεμό επισήμανε ότι φέτος πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα τον ινδικό, εκτός Bollywood, κινηματογράφο (μακάρι να τον δούμε κάποτε και στις ελληνικές αίθουσες).
Έλληνες στην Κρουαζέτ
Ως πρώτη ελληνική συμμετοχή στην ιστορία των Καννών αναφέρεται, στα 1947, το μικρού μήκους ντοκιμαντέρ του Ηλία Περγαντή "Ηρωική Κρήτη", μια κινηματογραφική "κατάθεση" για τους αγώνες των Κρητικών στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, που απέσπασε τιμητική διάκριση στο Φεστιβάλ. Το 1955 η "Στέλλα" του Μιχάλη Κακογιάννη διεκδικεί τον Χρυσό Φοίνικα (πρώτη "εμφάνιση" του Φοίνικα, αντικαθιστώντας το Μεγάλο Βραβείο του Φεστιβάλ, όπως λεγόταν μέχρι τότε).
Σε εκείνο το Φεστιβάλ η Μελίνα γνώρισε τον Ζυλ Ντασσέν, που συμμετείχε με το "Ριφιφί", κερδίζοντας το βραβείο σκηνοθεσίας. Πέντε χρόνια αργότερα, στα 1960, επιστρέφουν μαζί στις Κάννες με το "Ποτέ την Κυριακή" και η Μελίνα κερδίζει (εξ ημισείας με τη Ζαν Μορό για το «Moderato Cantabile») το βραβείο γυναικείας ερμηνείας. Εχει μείνει στην ιστορία του Φεστιβάλ το ελληνικό γλέντι που διοργανώθηκε στην Κρουαζέτ για την προβολή της ταινίας, με μπουζούκια, Γιώργο Ζαμπέτα, ελληνικές σπεσιαλιτέ και βουνά από σπασμένα πιάτα.
Τη δεκαετία του '70 στις Κάννες, ο βασικός -αν όχι αποκλειστικός- εκπρόσωπος του ελληνικού κινηματογράφου είναι ο Θόδωρος Αγγελόπουλος.
"Ο Θίασος", 1975: Ο Γιώργος Παπαλιός, παραγωγός της ταινίας, θυμάται πως "είχε γίνει γνωστό στους διοργανωτές ότι η ταινία είναι "κάτι μεγάλο", αλλά η κυβέρνηση Καραμανλή, με το επιχείρημα ότι η ιδεολογία του "Θιάσου" ήταν μονόπλευρη και αριστερή, αρνήθηκε να την υποβάλει στο Φεστιβάλ ως κρατική εκπροσώπηση. Έτσι προβλήθηκε στο "Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών" και προκάλεσε πανζουρλισμό. Με κορυφαία και συγκινητική στιγμή όταν ο Γερμανός σκηνοθέτης Βέρνερ Χέρτζογκ σηκώθηκε, ανέβηκε στη σκηνή και φίλησε τα παπούτσια του Αγγελόπουλου"...
Ο "Θίασος" θα φύγει από τις Κάννες με το βραβείο της FIPRESCI, της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών Κινηματογράφου. "Είναι η ταινία - γεγονός του Φεστιβάλ Καννών 1975" γράφει η «Unità», ενώ ο Λουί Μαρκορέλ στη "Monde" επισημαίνει πως εάν συμμετείχε στο διαγωνιστικό τμήμα, «θα ήταν σίγουρα µια σοβαρή υποψηφιότητα για το βραβείο του Φεστιβάλ».
Το 1977 ο Αγγελόπουλος είναι ξανά στις Κάννες με τους "Κυνηγούς", αυτή τη φορά στο διαγωνιστικό, όπως και το 1984, με το "Ταξίδι στα Κύθηρα", που αποσπά το βραβείο σεναρίου (αλλά και το βραβείο της FIPRESCI, εξ ημισείας με το «Παρίσι, Τέξας» του Βέντερς, ταινία που κέρδισε και τον Χρυσό Φοίνικα εκείνη τη χρονιά).
Τρίτη συμμετοχή του Αγγελόπουλου στο διαγωνιστικό των Καννών το 1991 με το "Μετέωρο βήμα του πελαργού" και τέσσερα χρόνια αργότερα με "Το βλέμμα του Οδυσσέα", που θεωρείται φαβορί για τον Χρυσό Φοίνικα, αλλά θα φύγει τελικά με το Μεγάλο Βραβείο της κριτικής επιτροπής, ενώ ο Αγγελόπουλος εκδηλώνει απερίφραστα τη δυσαρέσκειά του κατά την παραλαβή του βραβείου. Κερδίζει ξανά το βραβείο της FIPRESCI μαζί με το «Γη και Ελευθερία» του Κεν Λόουτς.
Τελικά, το 1998 το "Μια αιωνιότητα και μια μέρα" θα βραβευτεί (ομόφωνα) από την κριτική επιτροπή στην οποία προεδρεύει ο Μάρτιν Σκορσέζε, με τον Χρυσό Φοίνικα, τον μοναδικό που έχει κερδίσει μέχρι σήμερα ελληνική παραγωγή.
