Μια διαφορετική από όλες τις ανάλογες συναυλία θα πραγματοποιηθεί σήμερα, ακριβώς σαράντα οκτώ χρόνια από το πραξικόπημα του 1967 που οδήγησε στην επτάχρονη δικτατορία, στο Μέγαρο Μουσικής και θα επαναληφθεί αύριο. Υπό τον χαρακτηριστικότατο τίτλο «Διότι δεν συνεμορφώθην», έχουν συγκεντρωθεί και θα παρουσιαστούν με τη φωνή του Μανώλη Μητσιά τα περισσότερα από τα «απαγορευμένα», εκείνα δηλαδή τα τραγούδια που η λογοκρισία της χούντας δεν επέτρεπε όχι μόνο να παίζονται ζωντανά, αλλά ακόμα και να μεταδίδονται από το ραδιόφωνο.
Το πρόγραμμα όμως της συναυλίας, που επιμελήθηκε ο κριτικός και ιστορικός της μουσικής Γιώργος Μονεμβασίτης και τη σκηνοθετική επιμέλειά του ανέλαβε ο Παντελής Βούλγαρης, επιφυλάσσει και αρκετές «εκπλήξεις», καθώς, εκτός από τα... αναμενόμενα να απαγορευτούν τραγούδια, η λογοκρισία της χούντας είχε κάνει το ίδιο και για κάποια άλλα, γεγονός που και τότε, και σήμερα θα κρίναμε από παράξενο μέχρι και... αστείο! Διότι καλά μεν τα πολιτικοποιημένα και κυρίως αριστερής προέλευσης τραγούδια και κατά προέκταση εκείνοι οι δημιουργοί που το έργο τους περιλάμβανε πολλά τέτοια, με πρώτο και καλύτερο, φυσικά, τον Μίκη Θεοδωράκη, αλλά και τους Διονύση Σαββόπουλο και Γιάννη Μαρκόπουλο, ακόμα και τον Μάνο Χατζιδάκι που, αν και όχι ιδιαίτερα πολιτικοποιημένος ώς τότε, αντιστάθηκε σθεναρά στους συνταγματάρχες. Ποιος θα περίμενε όμως ότι στη λίστα των «απαγορευμένων» θα υπήρχαν και κάποια τραγούδια των οποίων τους στίχους είχαν γράψει οι Νίκος Γκάτσος, Γιώργος Σεφέρης, Οδυσσέας Ελύτης, αλλά και σπουδαίοι λαϊκοί στιχουργοί, όπως οι Κώστας Βίρβος και Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, και άλλα των οποίων τη μουσική υπέγραφαν οι Βασίλης Τσιτσάνης, Μάρκος Βαμβακάρης και Μπαγιαντέρας, για να μην αναφέρουμε και μερικά των... Beatles (!), καθώς και τα έργα απάντων των Ρώσων (Σοβιετικών τότε γαρ...) κλασικών συνθέτων! Για να αποδειχτεί ότι η λογοκρισία της χούντας -όπως και κάθε άλλη, σε οποιονδήποτε τόπο και εποχή- εκτός από στυγνή ήταν και παράλογη, αν όχι απλά ηλίθια...
Ποιος όμως είναι ακριβώς ο λόγος για να γίνει ειδικά σήμερα μια τέτοια συναυλία, πόσο σημαντική ή απαραίτητη είναι; « Οι καιροί αλλάζουν, όπως τραγουδούσε κάποτε ο Bob Dylan... Ωστόσο, αν και οι συνθήκες αλλάζουν τυπικά, εύκολα μπορεί κανείς να βρει κάποιες ομοιότητες σε ουσιαστικά θέματα, εξετάζοντας μαζί το τότε και το σήμερα. Πολλά από τα τραγούδια που είχαν απαγορευτεί τότε, μετά λόγου και αιτίας και όχι 'δι' ασήμαντον αφορμήν', είναι πάλι επίκαιρα και χαρακτηρίζουν ενεργά την εποχή της τρόικας που βιώνουμε. Το 'διότι δεν συνεμορφώθην...' επικρέμαται δυστυχώς και σήμερα ως δαμόκλειος σπάθη πάνω από το κεφάλι του Έλληνα. Ας μην ξεχνούμε κι ας αντισταθούμε...», λέει ο Γιώργος Μονεμβασίτης. «Η ιστορία επαναλαμβάνεται: 'Αποφασίζομεν και διατάσσομεν'. Τότε η χούντα, τα τελευταία χρόνια η τρόικα...» συμπληρώνει λακωνικά ο Μανώλης Μητσιάς.
Ας σημειώσουμε, τέλος, ότι τον εξαίρετο ερμηνευτή θα συνοδεύσει δεκαμελής ορχήστρα υπό τη διεύθυνση του Μανόλη Ανδρουλιδάκη, με την παρουσία σολίστ όπως οι Θύμιος Παπαδόπουλος και Νεοκλής Νεοφυτίδης που θα πλαισιώσουν τα οπτικοακουστικά ντοκουμέντα που συγκέντρωσε ο Παντελής Βούλγαρης.
ΘΑΝΟΣ ΜΑΝΤΖΑΝΑΣ
