Του Λέανδρου Πολενάκη
Μπέρντι ονομάζεται η νουβέλα του Αμερικανού Γουΐλλιαμ Γουάρτον (1978) που μετάφρασε και διασκεύασε άρτια για το θέατρο ο Ερρίκος Μπελιές. Ο συγγραφέας μάς αφηγείται την ιστορία δύο απαρηγόρητων παιδικών φίλων, του Μπέρντι (αγόρι - πουλί)... που ήθελε να πετάξει, και του Αλ, που ήθελε να τον ακολουθήσει. Ένα «ιπτάμενο» ζεύγος μυθικών έφηβων «ονειρευτών», στο οδυσσεϊκό, μυητικό ταξίδι για την κατάκτηση της εσωτερικής τους ελευθερίας, μέσα από χίλια εμπόδια που στήνουν οι αλλοτριωμένες, ανίδεες κοινωνίες. Πού θα τους οδηγήσει αυτό;
Ο ένας τους, πουλί με φαινομενικά τσακισμένα φτερά, μετά από «ανώμαλη προσγείωση» στην πραγματικότητα, καταλήγει σε άσυλο, δοσμένος στο αιώνιο όνειρο, κι ο άλλος γίνεται ο άγγελος προστάτης του, μαχόμενος συγγραφέας και αφηγητής της ιστορίας τους, που είναι, επίσης, δική μας ιστορία, όπως όλες οι αληθινές ιστορίες. Επειδή δεν έχει τέλος: «Μπέρντι»... είναι η μνήμη των φτερών μας, κρυμμένη στα κύτταρά μας από τότε που, σαν παιδιά, δεν είχαμε ξεχάσει την ικανότητά μας να «πετάμε». Οι περισσότεροι από εμάς βιώσαμε κάποτε, στα πρώτα παιδικά μας χρόνια, την ανεπανάληπτη εμπειρία της πτήσης μέσα σε όνειρο. Από τότε τη νοσταλγούμε.
Το έργο του Γουάρτον μας μιλάει, με τον απλό τρόπο ενός παραμυθιού, για πράγματα σοβαρά και σύνθετα. Για το πώς αντιμετωπίζουν οι δυτικές, όχι μυητικές κοινωνίες το πέρασμα των εφήβων στην ενηλικίωση, μέσα από μια ομοιόμορφη «εκπαίδευση» που συσσωρεύει τη γνώση ως πληροφορία και ισοπεδώνει τις διαφορετικότητες. Οι ονομαζόμενες «μυητικές» κοινωνίες αντιμετώπιζαν το πρόβλημα του «περάσματος» των εφήβων ποιοτικά, όχι ποσοτικά. Η φάση του «πουλιού», θα ήταν, έτσι, σε μια ινδιάνικη, τοτεμική κοινωνία π.χ., με τον «ονειρικό» της χρόνο δίπλα στον τρέχοντα, ένα απολύτως φυσιολογικό στάδιο ψυχικής ανάπτυξης του εφήβου. Δεν θα αντιμετωπιζόταν ως «παρέκκλιση», με συνέπειες καταστροφικές για το άτομο και για το σύνολο.
Στο Θέατρο Altera Pars δίνεται μια «διαβασμένη», συγκροτημένη, συλλογική και δουλεμένη παράσταση του έργου του Γουάρτον, σε σκηνοθεσία του Πέτρου Νάκου. Τα ενδιαφέροντα σκηνικά της είναι της ομάδας, τα λειτουργικά κοστούμια της Δέσποινας Χειμώνα, οι σκιώδεις, υποβλητικοί φωτισμοί του Παναγιώτη Μανούσης τα απαραίτητα πλέον «βίντεο», του Νίκου Τσέκου. Κυριότερο προσόν της παράστασης οι «εξάρχοντες» ρόλοι, που κατορθώνουν να συνδυάσουν το συμβολικό με το ρεαλιστικό. Το δίδυμο πλάσμα του «Αλ» και του «Μπέρντι» ενσαρκώνουν ισοδύναμα ο Πέτρος Νάκος και ο Στέφανος Κακαβούλης. Τον νεαρό «Αλ» μπολιάζει με συναίσθημα ο Τάσος Περάκης, τον νεαρό «Μπέρντι» ο Γ. Δαφνόπουλος. Με αύρα θετική υποκριτική, οι, Τάσος Μπλάτζιος (ψυχίατρος) και Μιχάλης Δελής (Ρενάλντι).
***
Στο θέατρο «Προσκήνιο» επισημαίνω την παράσταση του πάντα επίκαιρου, σπονδυλωτού έργου του Κώστα Μουρσελά Ω, τι κόσμος μπαμπά... που είναι ένας πραγματικός καθρέφτης της εποχής μας, λέει πολύ περισσότερα πράγματα για την τραυματική νεοελληνική κοινωνία του μεταπολέμου, από τα συγγράμματα των κοινωνιολόγων.
Η σκηνοθεσία και εικαστική σύνθεση του Νίκου Χατζηπαπά, με ωραίες χορογραφίες της Λήδας Αλεξανδρή, βίντεο της Ισμήνης Πέπε, ξεκινώντας από το σατιρικό πνεύμα του συγγραφέα, αλλά χωρίς να μένει αποκλειστικά σε αυτό, το εξακτινώνει, καθοδηγώντας μια ικανή, ισοκέφαλη ομάδα ηθοποιών που χορεύει, παίζει, τραγουδάει, με ζωντανή, ωραία μουσική του Κώστα Χαδούλη και το ανεβάζει σε μια καθολικότερη σφαίρα πνευματικής απόλαυσης (Γιώργος Γιαννούτσος, Νίκος Χατζηπαπάς, Χρύσα Μαρκατά, Κωστής Σαββιδάκης, Εύα Αλεξανδρή, Ελένη Φίλιππα, Πάνος Λαμπρίδης, Κατερίνα Βαρδακαστάνη, Τσαμπίκα Φεσάκη, Δημήτρης Κακαβούλας.
