Από την εποχή που μας τον σύστησε ο Μάνος Χατζιδάκις μέχρι σήμερα ο Βασίλης Γισδάκης ακολουθεί με υποδειγματική συνέπεια μια «χαμηλόφωνη» πορεία, πλήρη σεμνότητας και ήθους και με μόνη πυξίδα της την υψηλή αισθητική και την πίστη του στη δύναμη του ποιοτικού τραγουδιού. Ο τελευταίος από τους όχι πάρα πολλούς μα πάντα εκλεκτούς σταθμούς της είναι ο πρόσφατος δίσκος του «Της Ημέρας Τα Σκοτάδια» σε μουσική Δαμιανού Πάντα και στίχους των Βασιλική Β και Αντώνη Παπακωνσταντινίδη, μια αληθινά αξιόλογη δουλειά που ξεχωρίζει. Ο θαυμάσιος ερμηνευτής μας μίλησε για αυτήν αλλά και για το πως βλέπει τα πράγματα γύρω του, με μιαν οπτική που στον καιρό μας ίσως να φαντάζει «ρομαντική» αλλά ουσιαστικά δεν είναι παρά απλά ανθρώπινη...
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
Αν και ήσασταν ο τελευταίος ερμηνευτής που ευτύχησε να συνεργαστεί με τον Μάνο Χατζιδάκι πριν τον θάνατο του η παρουσία σας στη συνέχεια ήταν αραιή, σχεδόν σποραδική. Γιατί πιστεύετε ότι συνέβη αυτό και σας κάνει να νιώθετε απογοήτευση ή και σας στενοχωρεί ιδιαίτερα;
Είναι η δεύτερη φορά που μου γίνεται παρόμοια ερώτηση, πρέπει μάλλον για κάποιο λόγο να θεωρήσω ότι έχω λείψει και θα έπρεπε να έχω εντονότερη παρουσία...καλό είναι αυτό! Πάντως παρουσία είχα και έχω με ξεχωριστές συνεργασίες και μεγάλες συναυλίες με σημαίνουσες ορχήστρες όπως την Ορχήστρα Των Χρωμάτων, την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, την Κρατική Ορχήστρα Κύπρου και την Καμεράτα και πολύ σημαντικούς συναδέλφους όπως τους Μαρία Φαραντούρη, Αλκίνοο Ιωαννίδη και Σωτηρία Λεονάρδου και βέβαια εμφανίσεις σε πολλές μουσικές σκηνές με μικρότερα μουσικά σχήματα. Επίσης συμμετείχα και σε αρκετές δισκογραφικές δουλειές, υποθέτω όμως ότι δεν έτυχαν μεγάλης προβολής. Η αλήθεια πάντως είναι ότι είχα αρκετά χρόνια να κάνω προσωπικό δίσκο, αν θες ίσως και από επιλογή.
Θεωρείτε ότι σας καθόρισε όχι μόνον το ήθος αλλά και η αισθητική του Μάνου Χατζιδάκι, με άλλα λόγια ο τρόπος που ερμηνεύετε ήταν και παραμένει «Χατζιδακικός»;
Είχα την τύχη να συνεργαστώ με τον Μάνο Χατζιδάκι σε όλες σχεδόν τις συναυλίες του από το 1989 μέχρι το τέλος της ζωής του και ήταν μια τεράστια εμπειρία, καλλιτεχνική μα και πνευματική. Ο καλλιτέχνης όμως για να έχει διάρκεια πρέπει να βάζει την δική του σφραγίδα. Μετά τον Μάνο Χατζιδάκι έχω ερμηνεύσει αρκετά τραγούδια διαφορετικού ύφους και όσοι έχουν παρακολουθήσει την πορεία μου το έχουν διαπιστώσει.
Πώς γνωρίσατε τον Δαμιανό Πάντα, εσείς του προτείνατε αυτή τη συνεργασία ή εκείνος; Τα τραγούδια αυτά γράφτηκαν ειδικά για εσάς ή όχι;
Πάντα στην πορεία μου είχα στόχο να κάνω ολοκληρωμένες δουλειές με έναν μόνο συνθέτη και έναν στιχουργό γιατί τις θεωρώ πιο «συμπαγείς» και ολοκληρωμένες. Ο Δαμιανός Πάντας είχε έναν κύκλο δώδεκα τραγουδιών που σκεφτόταν από καιρό να υλοποιήσει και όταν βρήκε στη φωνή μου τον ερμηνευτή τους ήρθε σε επαφή μαζί μου. Από την αρχή υπήρξε αμοιβαία εκτίμηση και από το πρώτο επίσης άκουσμα πίστεψα στο υλικό του δίσκου και την καλλιτεχνική του αξία οπότε ήταν εύλογο να δεχτώ την πρότασή του. Θεωρώ ότι είναι από τους πιο αξιόλογους και ταλαντούχους συνθέτες της νεότερης γενεάς.
Αναπόφευκτα θα σας ρωτήσω αν πιστεύετε ότι ο Δ. Πάντας ανήκει επίσης στη «Χατζιδακική» συνθετική «σχολή» και, αν ναι, με ποιους τρόπους συμβαίνει και εκδηλώνεται αυτό.
Εχει ένα αυτόνομο και προσωπικό ύφος στη μουσική του, οι επιρροές του είναι ποίκιλες και οι γνώσεις του πολύπλευρες και αυτό φαίνεται στα 12 τραγούδια του δίσκου. Αν όμως εννοείς την αισθητική του θα έλεγα ότι έχει την ίδια ευαισθησία ως προς τις καθαρές μουσικές και μελωδικές φόρμες, στη χρήση φυσικών μουσικών οργάνων και στο σεβασμό με τον οποίο αντιμετωπίζει την ελληνική γλώσσα, δηλαδή τους στίχους και κατ' επέκταση την απόδοσή τους.
Η συμμετοχή της Ρίτας Αντωνοπούλου ήταν δική σας επιλογή ή δική του; Ποια είναι η γνώμη σας για εκείνη ως ερμηνεύτρια;
Με την Ρίτα Αντωνοπούλου ερμηνεύουμε ντουέτο το τραγούδι «Κραυγή» σε στίχους Βασιλικής Β., έναν ερωτικό διάλογο που εξετάζει τις ανθρώπινες σχέσεις με μιαν άλλη οπτική. Η ιδέα να μοιραστούμε το τραγούδι μας ήρθε από κοινού με τον συνθέτη και με έναν ιδιαίτερο τρόπο, αυτό που μας συμβαίνει κάποτε να σκεφτούμε και να προφέρουμε την ίδια λέξη ή όνομα ταυτόχρονα με κάποιον άλλο. Όπως ακριβώς η σχέση και συνεργασία μου με τον συνθέτη βασίστηκε στην αμοιβαία εκτίμηση το ίδιο συνέβη και με οποιονδήποτε άλλο συντελεστή αυτής της δουλειάς. Η Ρίτα Αντωνοπούλου - πέραν από θαυμάσιος άνθρωπος - είναι μια σπουδαία ερμηνεύτρια!
Πώς σας φαίνονται όσα γράφουν οι δύο, νέοι αν δεν απατώμαι, στιχουργοί του δίσκου;
Η Βασιλική Β. και ο Αντώνης Παπακωνσταντινίδης είναι πρωτοεμφανιζόμενοι στην δισκογραφία στιχουργοί με μεστό και περιεκτικό λόγο. Κυρίως όμως αυτό που με γοήτευσε στους στίχους είναι η φρέσκια γραφή και η διεισδυτική ματιά τους, τόσο στα τραγούδια που πραγματεύονται ανθρώπινα συναισθήματα όσο και σε αυτά με καθαρά κοινωνική θεματολογία, είναι κάτι που δεν το συναντάς εύκολα σήμερα. Ειλικρινά νιώθω πολύ τυχερός που ερμήνευσα αυτά τα τραγούδια.
Ποια είναι τελικά, κατά τη γνώμη του στιχουργού αλλά και την προσωπική σας, «της ημέρας τα σκοτάδια»;
Πολυδιάστατος τίτλος (παρμένος από το τραγούδι «Μεγάλη Νύχτα» του οποίου τους στίχους έχει γράψει ο ίδιος ο συνθέτης) που στην ουσία προτρέπει σε μια καθαρά προσωπική αναζήτηση και προσέγγιση. Καθένας βιώνει τα δικά του σκοτάδια με έναν τελείως προσωπικό και κατά προέκταση μοναδικό τρόπο οπότε ας δώσει ο ίδιος την δική του ερμηνεία και ας γίνουν αφορμή τα τραγούδια του δίσκου να αρχίσει να λάμπει ένα μικρό φως. Η μαγεία του στίχου άλλωστε είναι η δύναμη του λόγου να συγκινεί με διαφορετικό τρόπο κάθε άνθρωπο, το θέμα είναι όταν ακούς έναν στίχο να μπεις στην διαδικασία να τον αναλύσεις ο ίδιος και όχι ο δημιουργός του να σου «υποδείξει» το πως να το κάνεις.
Στιχουργικά είναι βέβαια ένας δίσκος προσωπικός και γι' αυτό και ερωτικός αλλά και κοινωνικός, σε κάποιες στιγμές ακόμα και αμιγώς πολιτικός, έτσι δεν είναι;
Συμφωνώ για το ερωτικός και κοινωνικός αλλά δεν θα έλεγα ότι γίνεται αμιγώς πολιτικός, απλώς θίγονται θέματα που απασχολούν διαχρονικά τον κόσμο και τον άνθρωπο. Το τραγούδι όμως έτσι και αλλιώς είναι πολιτική πράξη, η αισθητική του, η στιχουργική και μουσική του γλώσσα, η θεματική του, η ερμηνεία, ακόμη και η ενορχήστρωση του συνιστούν καθαρά πολιτική πράξη!
Πώς βιώνετε ο ίδιος, σαν άνθρωπος μα και ως μουσικός, αυτή την σύνθετη πενταετή κρίση; Πώς βλέπετε τις συνέπειες που έχει για τον κόσμο, είναι ίδιες με εκείνες που έχει προσωπικά για εσάς ή όχι;
Δεν αποτελώ εξαίρεση, με άγγιξε και εμένα αυτή η κρίση όπως και όλους τους συνανθρώπους μας. Θλίβομαι και ανησυχώ γιατί βιώνουμε έναν οικονομικό πόλεμο στον ο εχθρός είναι αόρατος, δεν ξέρεις από ποιον και πως να προφυλαχθείς. Τρομάζω όταν βλέπω το μίσος και την αδιαφορία και δεν σου κρύβω ότι, όπως έλεγε και ο Χατζιδάκις, τρομάζω πιο πολύ για «το τέρας που έχουμε πια συνηθίσει».
Είναι οικονομική μόνον αυτή η κρίση ή πολύ ευρύτερη και βαθύτερη; Είτε στην μια περίπτωση είτε στην άλλη, ποια πιστεύετε ότι είναι τα αληθινά αίτια της και πόσο πίσω στον χρόνο πηγαίνουν;
Νομίζω ότι η οικονομική κρίση είναι η κορύφωση και το ξέσπασμα μιας βαθύτερης της οποίας τα αίτια είναι κυρίως η έλλειψη αυτογνωσίας, αυτοεκτίμησης και αυτοσεβασμού που, με την σειρά τους, έχουν ως προαπαιτούμενα την γνώση, την παιδεία και το ήθος. Πρέπει να πάψουμε να βασιζόμαστε στους άλλους και ίσως τότε αρχίσουμε να βάζουμε τη ζωές μας και την κοινωνία μας σε μια τάξη.
Αισιοδοξείτε για τα αποτελέσματα των εκλογών της Κυριακής; Τι ελπίζετε και τι περιμένετε από την κυβέρνηση η οποία θα προκύψει από αυτές, όποια και αν είναι αυτή; Εκτός και αν για να περιμένετε κάτι θα πρέπει να είναι συγκεκριμένη...
Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια οι πολιτικοί -πλην ελαχίστων - μας έχουν αφαιρέσει το δικαίωμα του να ελπίζουμε και να ονειρευόμαστε, μόλις εκλεγούν κάθε ελπίδα και πίστη για αυτά που μας υπόσχονται προεκλογικά εξανεμίζεται. Τα τελευταία χρόνια επιλέγουμε με την λογική του «το μη χείρον βέλτιστον» και το αποτέλεσμα είναι κάθε νέα κυβέρνηση να είναι χειρότερη από την προηγούμενη! Ελπίζω και εύχομαι αυτή η αλλαγή που περιμένουμε να φέρει ένα νέο σκηνικό, να γίνει μια καινούργια αρχή που επιτέλους θα στηρίξει τους ανθρώπους οι οποίοι αδικούνται και υποφέρουν και κυρίως να είναι αληθινά ωφέλιμη για όλους τους πολίτες, για το κοινωνικό σύνολο.
Αλήθεια αν ζούσε σήμερα ο Μ. Χατζιδάκις τι πιστεύετε ότι θα έλεγε και θα έπραττε, πώς θα αντιμετώπιζε όλη αυτή τη δεινή κατάσταση;
Πραγματικά σε τέτοιους χαλεπούς καιρούς μας λείπει ακόμα περισσότερο...Νομίζω όμως ότι αυτά που έλεγε μας αφορούν και σήμερα καθώς πολλά από όσα προέβλεψε τα συναντάμε μπροστά μας, ολοζώντανα, απειλητικά και επικίνδυνα. Όποιος ενδιαφέρεται πραγματικά δεν έχει παρά να διαβάσει τα σχετικά κείμενα του, θυμάμαι ότι τον ενδιέφεραν πάρα πολύ οι απόψεις και η τοποθέτηση των νέων για την ζωή και την κοινωνία και γι' αυτό σε σχετικές συζητήσεις ήταν περισσότερο ακροατής παρά ομιλητής.
Και τέλος, ποια είναι τα προσεχή σας σχέδια;
Το πιο άμεσο είναι μια συναυλία - αφιέρωμα στους Beatles με την Καμεράτα, στις 30 Ιανουαρίου στο Μέγαρο μουσικής. Στη συνέχεια θα εστιάσω στην παρουσίαση του νέου δίσκου στις 12 Φεβρουαρίου στο Ιανό σε μια εορταστική βραδιά που θα παίξουμε ζωντανά όλα τα τραγούδια ενώ παράλληλα συνεχίζω τις εμφανίσεις μου σε μουσικές σκηνές της Αθήνας και της περιφέρειας.
Θα ευχηθούμε στον Βασίλη Γισδάκη να ευοδωθούν όλα αυτά τα σχέδια του καθώς η ελληνική μουσική μα και η κοινωνία μας έχουν ανάγκη από ανθρώπους σαν και αυτόν για να διαλύσουν «της ημέρας (ίσως ακόμα και της νύχτας) τα σκοτάδια»...
