Συνέντευξη στη Μάνια Ζούση
Ηθοποιός με εντυπωσιακή προσαρμοστικότητα πάνω στη σκηνή, ένα προσωπικό σύμπαν τεχνικών και μεθόδων από τη μαθητεία της δίπλα σε μεγάλους δασκάλους και διεθνείς σκηνοθέτες, φιλόλογος με αγάπη και εμμονή στα κείμενα και μια τεράστια δυνατότητα για πολλαπλές και διαφορετικές ερμηνείες που της παρέχουν την άνεση να μπορεί με ευκολία να περνάει από την τραγωδία στο μουσικό θέατρο, η Αγλαΐα Παππά υποδύεται τον Διόνυσο στις "Βάκχες" του Ευριπίδη.
Δουλεύει με καταιγιστικούς ρυθμούς και μετρά τουλάχιστον δέκα πρεμιέρες τα τελευταία δύο χρόνια. Χαίρεται σαν μικρό παιδί που παίζει με τα παιχνίδια του, υποστηρίζει πως δεν υπάρχει ευτελές και σοβαρό θέατρο, καθώς ο κάθε ηθοποιός που κρύβει μέσα του έναν μικρό δαίμονα, από τη στιγμή που ανεβαίνει στη σκηνή ξεπερνάει το όριο του μέσου ανθρώπου. Με αφορμή τον Διόνυσο και τις Βάκχες, που σκηνοθετεί η Άντζελα Μπρούσκου για το Φεστιβάλ Αθηνών στην Επίδαυρο 8 και 9 Αυγούστου, η Αγλαΐα Παππά μιλά στην "Αυγή".
«Ο Διόνυσος έχει μια διπλή φύση και μια διπλή γέννα, καθώς τον κυοφόρησε η Σεμέλη και τον γέννησε ο Δίας από τον μηρό του. Είναι ο θεός της καταστροφής και ο θεός της ευφορίας. Ο θεός του μεγάλου δράματος και της μεγάλης χαράς της ζωής. Ο θεός που φέρνει το κρασί το οποίο αν δεν ξέρεις πώς να το πιεις σε έχει κάψει. Ένας θεός που γίνεται άνθρωπος και εμπλέκεται στη ζωή των ανθρώπων, πονάει, θυμώνει, κλαίει, γελάει...
* Τι σηματοδοτούν οι "Βάκχες" και γιατί προκαλούν πάντα το ενδιαφέρον;
Με αφορμή την είσοδο μιας νέας θρησκείας, μιας νέας ιδεολογίας, μιας νέας στάσης ζωής, ο Ευριπίδης νομίζω ότι θέλει να μας υπενθυμίσει τους βασικούς κανόνες διαβίωσης, ώστε να φτάσουμε στο τέλος της ζωής μας με μια σχετική ισορροπία. Κατά τη γνώμη μου οι "Βάκχες" είναι ένας οδηγός ζωής. Τα χορικά τους είναι ό,τι ωραιότερο έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια ύψιστη ποίηση. Αν διαβάσει κάποιος τα χορικά των "Βακχών" δεν γίνεται να μην υπάρξει μέσα του μια μικρή μετάθεση. Τόσο ο Πενθέας όσο και ο Διόνυσος υπερασπίζονται ο καθένας από την πλευρά του ένα δίκαιο.
Ο Ευριπίδης χρησιμοποιεί στις "Βάκχες" έναν πολύ βασικό μύθο που είναι η αρχή του θηβαϊκού κύκλου και η δημιουργία της Θήβας από τον Κάδμο. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Κάδμος έσπειρε τα δόντια του δράκου, του μεγάλου φιδιού, σε αυτήν την εύφορη κοιλάδα, που βρισκόταν ανάμεσα σε υπέροχα βουνά και νερά και εκεί αποφασίστηκε από τους θεούς ότι θα είναι ο τόπος μιας πολύ σπουδαίας πόλης. Από αυτή τη σπορά γεννήθηκαν μέσα από τη γη οι Σπαρτοί, πάνοπλοι απόγονοι του Κάδμου, πατέρα του Πενθέα. Στη Θήβα έχει συμβεί μια κοινωνική έκρηξη, καθώς η έλευση του επαναστάτη Διονύσου ασκεί μια μορφή εξουσίας μέσα από άλλους τρόπους, και υποστηρίζει πως πρέπει να συμφιλιωθείς με την ανθρώπινή σου φύση. Αυτό είναι η μεγαλύτερη επανάσταση που μπορεί να συμβεί. Καμία κοινωνία δεν θέλει οι πολίτες της να είναι ελεύθεροι. Το να είσαι ελεύθερος είναι μια εξαιρετικά επαναστατική πράξη. Καμία κοινωνία, σύγχρονη ή παλαιότερη, δεν μπορεί να βασιστεί και να οργανωθεί με ελεύθερους πολίτες. Η απόλυτη ελευθερία ενέχει μια αυθαιρεσία. Και έχεις τον κίνδυνο να ξεπεράσεις αυτό το όριο και να καταστραφείς. Η ελευθερία, όσο λαμπερή κι αν είναι, ή μάλλον ακριβώς επειδή είναι τόσο λαμπερή, μπορεί και να σε κάψει, εάν δεν υπάρχει η επίγνωση του σημείου. Και επειδή δεν υπάρχει επίγνωση του σημείου έχουν οριστεί οι νόμοι και η κοινωνία έχει καλουπωθεί.
* Πώς προσεγγίσατε τον Διόνυσο;
Αρχίζοντας τις πρόβες ενός έργου, γνωρίζω τον ρόλο μου σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό. Ωστόσο πρέπει πολλές φορές να ξαναγυρνάς στο κείμενο και στο χαρτί, να φεύγεις και πάλι να γυρνάς. Προτού αρχίσουν οι πρόβες υπάρχει μια άλλου είδους, συνεχής μελέτη, βιβλία - άξονες στα οποία ανατρέχω πάρα πολύ συχνά. Ανατρέχω συχνά σε σημειώσεις που κρατάω πάντα κατά τη διάρκεια των προβών, ειδικά με σκηνοθέτες που έχουν ένα σύστημα. Πολλές φορές η καθημερινότητα, η επανάληψη, η τεμπελιά, η ευκολία σε κάνουν να παρεκκλίνεις, και πρέπει να ξαναβάζεις τα χαλινάρια σου. Και εγώ ξέρω πού θα πάω να βρω τα χαλινάρια μου.
* Τι είναι αυτό που σας ενδιαφέρει να αναζητάτε μέσα από την τέχνη σας;
Τη χαρά, που όμως δεν την έψαχνα από την αρχή. Μεγαλώνοντας νομίζω ότι έγινα πιο ελαφριά! Καταρχήν κατάλαβα το μέτρο των πραγμάτων. Στη χώρα που είμαι, κάνουμε πολύ θόρυβο για το τίποτα. Η επιτυχία και η αποτυχία μιας παράστασης είναι συμπληρωματικά της ζωής. Είμαι πάρα πολύ ευτυχής καταρχήν που δουλεύω και κάνω τη δουλειά που έχω διαλέξει. Επομένως δεν είναι δυνατόν αυτήν την δουλειά να μην την κάνω με χαρά. Και πρέπει να ομολογήσω ότι υπήρξα και τυχερή. Είμαι ευγνώμων σε όλους τους ανθρώπους που βρέθηκαν στο δρόμο μου, οι οποίοι με τον έναν ή τον άλλον τρόπο με βοήθησαν και συνεχίζουν να με βοηθούν και να υπερασπίζονται τον τρόπο δουλειάς μου. Και δεν μιλάω μόνο για σκηνοθέτες, μιλάω για φίλους, που βρίσκονται σε διαφορετικά πόστα.
* Φαίνεται να χαίρεστε κάθε συνεργασία, σαν παιδί που παίζει με το παιχνίδι του.
Είναι το παιχνίδι μου, ενώ παλιότερα δεν ήταν. Αντίθετα μπορώ να σου πω ότι ήταν και το βάσανό μου.
* Υπάρχει μια στιγμή που εντοπίζετε την αλλαγή;
Ναι, η συνεργασία μου με τον Ανατόλι Βασίλιεφ υπήρξε πάρα πολύ καθοριστική. Οι άνθρωποι με τους οποίους, παρά τα όποια αποτελέσματα, θεωρώ ότι είχα τις σημαντικότερες συνεργασίες μου, και είμαι περήφανη γι' αυτό, είναι ο Βασίλιεφ και ο Θόδωρος Τερζόπουλος. Για τον Τερζόπουλο αισθάνομαι μια βαθιά εκτίμηση όσον αφορά τον σκηνοθέτη και τον άνθρωπο του θεάτρου. Ο ίδιος που μου δίνει την ευκαιρία να έχω και προσωπικές συνομιλίες μαζί του, κάτι για το οποίο χαίρομαι πάρα πολύ.
* Σκέφτεστε να μετακινηθείτε από τη σκηνή στην πλατεία, σκηνοθετώντας;
Όχι, είναι πολύ μεγάλη ευθύνη. Ο σκηνοθέτης έχει μια μορφή εξουσίας, κάτι που μάλλον δεν είναι του χαρακτήρα μου, και δεν είναι και της σκέψης μου. Η σκηνοθεσία χρειάζεται μια αναλυτική σκέψη που δεν την έχω.
* Πόσο εύκολο είναι να περνάτε από την τραγωδία στο μουσικό θέατρο;
Δεν υπάρχει ευτελές και σοβαρό θέατρο. Από τη στιγμή που ανεβαίνεις στη σκηνή, πρέπει να ξεπεράσεις το όριο του μέσου ανθρώπου. Η δύναμη του ηθοποιού είναι πολύ μεγάλη εκεί επάνω και το βήμα που κάνει για να ανέβει στο σανίδι είναι κοινό σε οποιαδήποτε συνθήκη. Η ενέργεια βρίσκεται στο κατακόρυφο, είτε παίζεις τραγωδία είτε επιθεώρηση. Το θέατρο είναι ένα και κοινό.
* Πόσο ζόρικη και πόσο γοητευτική είναι η περιπέτεια που ζει ένας ηθοποιός;
Ο ηθοποιός πρέπει να αφοπλίσει τον θεατή, να τον πάρει μαζί του στο ταξίδι, στο παραμύθι. Παραμυθάδες είμαστε, παραμύθια λέμε και πρέπει να τα πούμε ωραία. Είτε κάνω τις "Βάκχες" είτε κάνω την "Κοκκινοσκουφίτσα" ο τρόπος για να σε πάρω μαζί μου είναι ο ίδιος, στα κόκκινα! Ο καθένας που μπαίνει σε αυτήν την περιπέτεια και λέγεται ηθοποιός έχει κάτι μέσα του, κάποιον μικρό δαίμονα. Ζόρικη δουλειά, απαιτεί ιδιαίτερη καθημερινότητα, αφοσίωση, τρόπο επιβίωσης, διατροφής, σωματικής άσκησης, πειθαρχίας νευρικού συστήματος. Και είναι φορές που οι άνθρωποι γύρω σου δεν σε ανέχονται πάντα, με αποτέλεσμα αυτό να οδηγεί σε μια μοναχικότητα.
Info: Μετάφραση Γιώργος Χειμωνάς, Σκηνοθεσία-κοστούμια Άντζελα Μπρούσκου, Βοηθός σκηνοθέτη Χριστίνα Παπαδοπούλου, μουσική Δημήτρης Καμαρωτός, σκηνικά Σταύρος Λίτινας, μάσκες - επιμέλεια σκηνικών αντικειμένων Μάρθα Φωκά, φώτα Νίκος Βλασόπουλος, επιμέλεια κίνησης Ερμής Μαλκότσης, video παναγιώτης Ευαγγελίδης, διεύθυνση παραγωγής "Θέατρο Δωματίου".
Ερμηνεύουν: Αγλαΐα Παππά, Αριστείδης Σερβετάλης, Μαρία Κίτσου, Γιώργος Μπινιάρης, Αργύρης Πανταζάρας, Χάρης Χαραλάμπους, Παρθενόπη Μπουζούρη, Άντζελα Μπρούσκου.
Χορός: Κωνσταντίνα Αγγελοπούλου, Μαρία Αθηναίου, Λεονόρα Γαϊτάνου, Δήμητρα Γκλιάτη, Μαρία Κίτσου, Γιώργος Μπινιάρης, Παρθενόπη Μπουζούρη, Αντώνης Σταμόπουλος, Βάλια Παπαχρήστου, Αργύρης Πανταζάρας, Χάρης Χαραλάμπους.
Διάρκεια: 90 λεπτά (χωρίς διάλειμμα)
