Παρά την απουσία ουσιαστικού ενδιαφέροντος από την ελληνική κυβέρνηση, για τα προβλήματα, τις δραστηριότητές τους και τους πολύτιμους δεσμούς τους με την ιταλική κοινωνία, οι ελληνικές κοινότητες στη γειτονική μας χώρα δεν απογοητεύονται και δεν μένουν με σταυρωμένα χέρια. Παράδειγμα, ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον διήμερο εκδηλώσεων που οργάνωσε στην Πίζα η Ελληνική Κοινότητα της Τοσκάνης με συμμετοχή και της Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων Ιταλίας, ενώ και η Ελληνική Κοινότητα του Μπάρι έδωσε το «παρών» με τη χορευτική της ομάδα.
Το ελληνικό διήμερο, που έγινε στις 31 Μαΐου και 1 Ιουνίου 2014, υποστηρίχθηκε και από τον Δήμο της Πίζας, του οποίου ο αντιδήμαρχος έκανε εναρκτήριο χαιρετισμό. "Crecia ti aspeta", δηλαδή, «η Ελλάδα σας περιμένει», ήταν το κεντρικό θέμα των εκδηλώσεων, με την πρώτη ημέρα να αφιερώνεται στον ρόλο της Ελλάδας και της Ιταλίας για την ανάπτυξη της συνεργασίας και της αλληλεγγύης στον χώρο της Μεσογείου. Η δεύτερη ημέρα είχε και διεκδικητικό περιεχόμενο, με θέμα «Μπάιρον εναντίον Έλγιν: Η ατέλειωτη ιστορία των Γλυπτών του Παρθενώνα».
Τη σχετική συζήτηση, με πολύ ενδιαφέρουσα ιταλική συμμετοχή, συντόνισε η πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Τοσκάνης Αγγελική Rombessi, ενώ από ελληνικής πλευράς συμμετείχα ο ίδιος, με την ιδιότητά μου ως πρόεδρος του Συνδέσμου «Μπάϊρον» για τον Φιλελληνισμό και τον Πολιτισμό, μαζί με την Κατερίνα Γιαννάκη, εκλεγμένη στο Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού Ευρώπης.
Όλοι οι ομιλητές στο συγκεκριμένο «τραπέζι» αναφέρθηκαν στην ιστορία της λεηλασίας του Παρθενώνα από τον Λόρδο Έλγιν, καθώς και στις προσπάθειες που άρχισαν σχεδόν αμέσως για την καταδίκη της ιεροσυλίας και την επιστροφή των Γλυπτών στην Ελλάδα. Προσπάθειες που στηρίχθηκαν και στα ισχυρότατα μηνύματα του Μπάιρον μέσα από τα ποιήματά του «Η Κατάρα της Αθηνάς» και «Το Προκύνημα του Τσάιλντ Χάρολντ», τα οποία έγραψε ο Λόρδος Βύρων επισκεπτόμενος την τουρκοκρατούμενη Ελλάδα σε ηλικία 21 ετών, από τον Σεπτέμβριο του 1809 ώς τον Απρίλιο του 1811.
Το παράδειγμα του μεγάλου ποιητή και κορυφαίου φιλέλληνα ακολούθησαν και άλλοι επιφανείς προοδευτικοί πνευματικοί άνθρωποι της Βρετανίας, με αποτέλεσμα το ζήτημα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα να φτάσει και στη Βουλή των Κοινοτήτων. Ιδιαίτερες αναφορές έγιναν στις προσπάθειες μετά την πτώση της χούντας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα, με έμφαση στις πρωτοβουλίες, από το 1982, της υπουργού Πολιτισμού Μελίνας Μερκούρη, η οποία είχε τότε θέσει το ζήτημα σε συνέδριο της UNESCO στο Μεξικό.
Από την πλευρά μου, αναφέρθηκα και στις δραστηριότητες που είχαν αναπτύξει για το ζήτημα και οι δυνάμεις της Αριστεράς της χώρας μας, θέτοντας το ζήτημα και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου σχετική πρόταση του ευρωβουλευτή του ΣΥΝ Αλέκου Αλαβάνου είχε εξασφαλίσει μεγάλη πλειοψηφία υπέρ του αιτήματος της Ελλάδας.
Γενικότερα, η προσέγγιση του ζητήματος έγινε από την πλευρά μας (τη δική μου και της Κ. Γιαννάκη) όχι από στενά εθνική σκοπιά, αλλά από τη σκοπιά της άρσης μιας μεγάλης αδικίας και της υπεράσπισης οικουμενικών αξιών. Άλλωστε, και ο Λόρδος Βύρων συνέδεε την καταιγιστική κριτική του εναντίον του Έλγιν με μηνύματα εναντίον κάθε τυραννίας. Με άλλα λόγια, στην Πίζα, μιλήσαμε για τον Μπάϊρον και τον Έλγιν ως εκπροσώπους δυο διαφορετικών κόσμων, διότι ο Έλγιν υπήρξε εκπρόσωπος της Αυτοκρατορίας και ο Μπάιρον πολέμιός της.
Η Κατερίνα Γιαννάκη στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη υπεράσπισης της πολιτιστικής κληρονομιάς των λαών στις συνθήκες της παγκοσμιοποίησης, αναφερόμενη και στον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει ο Ελληνισμός της Διασποράς ως συμπαραστάτης στον σκληρά δοκιμαζόμενο ελληνικό λαό και φορέας ανάπτυξης ενός σύγχρονου φιλελληνισμού μέσω των δεσμών που διατηρεί με τις κοινωνίες όπου ζει, εργάζεται και δημιουργεί.
Στη διάρκεια του διήμερου είχα την ευκαιρία να συναντηθώ με τον εκ Τήνου προερχόμενο Γιάννη Κορίνθιο, πρόεδρο της Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων Ιταλίας, καθώς και με την Σάντρα Καπούζο, εκπρόσωπο του Δήμου Πίζας, με την οποία συζήτησα και το ενδεχόμενο αδελφοποίησης της πόλης του Βύρωνα με την παγκόσμια γνωστή πόλη της Πίζας.
Με το διήμερο της Πίζας, οι ελληνικές κοινότητες απέδειξαν ότι μπορούν να αναπτύξουν πολλές πρωτοβουλίες, τόσο για τα προβλήματα των μελών τους όσο και για θέματα πολιτισμού και εξασφάλισης υποστήριξης για εθνικά θέματα της χώρας μας. Η πλήρης υποβάθμιση (στην ουσία κατάργηση) του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού, δυστυχώς, δεν ευνοεί όλες αυτές τις δραστηριότητές τους.
* Ο Πάνος Τριγάζης είναι πρόεδρος του Συνδέσμου «Μπάιρον» για τον Φιλελληνισμό και τον Πολιτισμό
