Ένα αποφασιστικό βήμα για τον περιορισμό της έκθεσης των ανηλίκων στις οθόνες κάνει η Γαλλία, καθώς η Εθνοσυνέλευση ενέκρινε νομοσχέδιο που απαγορεύει τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά κάτω των 15 ετών. Το μέτρο, που υποστηρίχθηκε ένθερμα από τον Εμανουέλ Μακρόν, αναμένεται να τεθεί σε ισχύ από τη νέα σχολική χρονιά, εφόσον λάβει το «πράσινο φως» και από τη Γερουσία.
Με 130 ψήφους υπέρ και 21 κατά, έπειτα από μαραθώνια νυχτερινή συνεδρίαση, η κάτω Βουλή της Γαλλίας ενέκρινε το νομοσχέδιο που απαγορεύει την πρόσβαση στα social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών, στοχεύοντας στην προστασία τους από την υπερβολική χρήση οθονών και τις επιπτώσεις της στην ψυχική υγεία. Το σχέδιο νόμου προωθείται πλέον στη Γερουσία και, εφόσον εγκριθεί, η απαγόρευση προγραμματίζεται να τεθεί σε εφαρμογή από την αρχή της νέας σχολικής χρονιάς.
Ο πρόεδρος Μακρόν χαρακτήρισε την ψήφιση «σημαντικό βήμα» για την προστασία των παιδιών και των εφήβων, τονίζοντας ότι τα συναισθήματά τους «δεν είναι προς πώληση ούτε προς χειραγώγηση» από αλγόριθμους και πλατφόρμες. Η νομοθεσία προβλέπει επίσης την απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στα λύκεια, καθιστώντας τη Γαλλία τη δεύτερη χώρα παγκοσμίως που λαμβάνει τόσο αυστηρό μέτρο, μετά την Αυστραλία.
Ο πρώην πρωθυπουργός και επικεφαλής του κυβερνώντος κόμματος στην Εθνοσυνέλευση, Γκαμπριέλ Ατάλ, εξέφρασε την ελπίδα η Γερουσία να εγκρίνει το νομοσχέδιο έως τα μέσα Φεβρουαρίου, ώστε να τεθεί σε ισχύ την 1η Σεπτεμβρίου. Οι πλατφόρμες θα έχουν περιθώριο έως το τέλος του έτους για να απενεργοποιήσουν λογαριασμούς που δεν πληρούν το ηλικιακό όριο.
Η απαγόρευση εξαιρεί εκπαιδευτικές πλατφόρμες και διαδικτυακές εγκυκλοπαίδειες, ενώ προϋποθέτει τη δημιουργία αξιόπιστου συστήματος επαλήθευσης ηλικίας, το οποίο βρίσκεται υπό ανάπτυξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Παράλληλα, η γαλλική αρχή δημόσιας υγείας ANSES έχει προειδοποιήσει για τις επιβλαβείς συνέπειες εφαρμογών όπως το TikTok, το Instagram και το Snapchat, ιδιαίτερα στα κορίτσια, επισημαίνοντας κινδύνους όπως ο διαδικτυακός εκφοβισμός και η έκθεση σε βίαιο περιεχόμενο.
Το μέτρο έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Βουλευτές της Ανυπότακτης Γαλλίας το χαρακτήρισαν «ψηφιακό πατερναλισμό», ενώ οργανώσεις για την προστασία των παιδιών υποστήριξαν ότι το βάρος θα έπρεπε να πέσει στην ευθύνη των ίδιων των πλατφορμών και όχι στην απαγόρευση της πρόσβασης. Επιφυλάξεις εξέφρασε και η πρώην πρωθυπουργός Ελιζαμπέτ Μπορν, σημειώνοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι η σωστή εφαρμογή της ήδη ισχύουσας απαγόρευσης κινητών στα γυμνάσια.
Τι ισχύει στον υπόλοιπο κόσμο
Η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα παγκοσμίως η οποία από τον Δεκέμβριο απαγορεύει την πρόσβαση των παιδιών κάτω των 16 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ κάλεσε τις πλατφόρμες να διαγράψουν τους ήδη υφιστάμενους λογαριασμούς ανήλικων χρηστών.
Το Facebook, το Instagram, το X, το Threads, το Snapchat και το TikTok, μεταξύ άλλων, συμμορφώθηκαν με τη νέα νομοθεσία, επί ποινή προστίμου το οποίο μπορεί να φτάσει έως και τα 28 εκατ. ευρώ.
Η Meta ανακοίνωσε ότι διέγραψε 544.000 λογαριασμούς χρηστών κάτω των 16 ετών, εκ των οποίων 331.000 στο Instagram και 173.000 στο Facebook.
Μόνο η Reddit προσέφυγε δικαστικά κατά του αυστραλιανού νόμου, αν και έχει συμμορφωθεί.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε τον Νοέμβριο, με μεγάλη πλειοψηφία, μη δεσμευτική εισήγηση που απαγορεύει στους νέους κάτω των 16 ετών την ελεύθερη πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην ΕΕ.
Εν αναμονή της υιοθέτησης κοινών μέτρων πολλές χώρες αναλαμβάνουν εθνικές πρωτοβουλίες.
Η Δανία ανακοίνωσε τον Οκτώβριο νομοσχέδιο για την απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στα παιδιά κάτω των 15 ετών, δίνοντας στους γονείς την ευχέρεια να επιτρέπουν στα παιδιά τους να τα χρησιμοποιούν από την ηλικία των 13 ετών.
Στην Ισπανία υπό εξέταση βρίσκεται νομοσχέδιο για την απαγόρευση της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τα παιδιά κάτω των 16 ετών.
Στη Βρετανία αυξάνεται η πίεση στον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ μετά την υιοθέτηση την Τετάρτη από τη Βουλή των Λόρδων (Άνω Βουλή) τροπολογίας που έχει στόχο να απαγορεύσει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για όσους είναι κάτω των 16 ετών.
Η κυβέρνηση είναι αντίθετη και έχει ανακοινώσει ότι δεν θα αποδεχθεί την τροπολογία η οποία τώρα θα εξεταστεί από τη Βουλή των Κοινοτήτων, όπου οι Εργατικοί του Στάρμερ διαθέτουν μεγάλη πλειοψηφία.
Ωστόσο ήδη 60 βουλευτές των Εργατικών απηύθυναν την Κυριακή επιστολή προς τον Βρετανό πρωθυπουργό ζητώντας του να απαγορεύσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τους κάτω των 16 ετών.
Από τον Μάρτιο θα απαγορεύεται η χρήση κινητών τηλεφώνων στις αίθουσες διδασκαλίας στη Νότια Κορέα.
Το 2011 η χώρα είχε υιοθετήσει τον λεγόμενο νόμο «Σταχτοπούτα» που προέβλεπε την απαγόρευση της πρόσβασης στα διαδικτυακά παιχνίδια για τα παιδιά κάτω των 16 ετών από τα μεσάνυκτα ως τις 6 το πρωί.
Η κυβέρνηση υπαναχώρησε δέκα χρόνια αργότερα, φοβούμενη ότι ο νόμος αυτός έπληττε τα δικαιώματα των ανηλίκων.
Η Κίνα περιορίζει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στους ανήλικους ήδη από το 2021 απαιτώντας ένα έγγραφο ταυτοποίησης: οι κάτω των 14 ετών δεν μπορούν να περνούν περισσότερα από 40 λεπτά ημερησίως στο Douyin, την κινεζική εκδοχή του TikTok, ενώ περιορισμένος είναι ο χρόνος που παιδιά και έφηβοι μπορούν να παίζουν διαδικτυακά παιχνίδια.
