Ενώ ο απόηχος της επιτυχίας του δημοψηφίσματος για το νερό στη Θεσσαλονίκη συνεχίζεται τόσο εντός της χώρας όσο και εκτός, ξεκίνησε η προσπάθεια αυτό να υποτιμηθεί, με "ενστάσεις" επί της "τυπικότητάς του", όπως ότι δεν υπήρχε παραβάν, δεν υπήρχε φάκελος για το ψηφοδέλτιο κ.ά. Αλλά όλοι αυτοί οι όψιμοι τιμητές της πλήρους τυπικότητας παραβλέπουν εσκεμμένα ότι στη διαδικασία του δημοψηφίσματος συμμετείχαν 218.000 πολίτες της Θεσσαλονίκης, δηλαδή περίπου το 40% των εγγεγραμμένων στους αντίστοιχους εκλογικούς καταλόγους ή το 65% όσων ψήφισαν στις αυτοδιοικητικές εκλογές. Και η συμμετοχή τους ήταν πλήρως ανεμπόδιστη, όχι υποχρεωτική, και απαιτούσε μεγαλύτερη αναμονή και υπομονή από όποιον/α επιθυμούσε να ψηφίσει, αφού οι κάλπες ήταν λιγότερες και τοποθετημένες εκτός των αυλών των σχολικών συγκροτημάτων. Και αυτό γιατί επείγουσες υπουργικές και δικαστικές εντολές της προηγούμενης ημέρας χαρακτήριζαν το δημοψήφισμα παράνομο και απαγόρευαν τη χρήση τόσο των σχολικών κτηρίων όσο και των αυλών τους, όπως και τη χρήση αντιγράφων των εκλογικών καταλόγων (που όμως μπορούν να τους προμηθεύονται τα κόμματα, οι αυτοδιοικητικές παρατάξεις και οι υποψήφιοι των εκλογών, δηλαδή ίσως και χιλιάδες άτομα), υπενθυμίζοντας τις ιδιαίτερα σκληρές ποινές παράβασης της εκλογικής νομοθεσίας.
Οι υπουργικές και δικαστικές παρεμβάσεις είχαν επίσης στόχο να εκφοβίσουν όσους θα συμμετείχαν στο δημοψήφισμα και κυρίως τους εθελοντές που είχαν προστρέξει να στελεχώσουν τις σχετικές ομάδες. Αλλά και αυτή η προσπάθεια απέτυχε παταγωδώς, αφού αντί να πτοήσει τους εθελοντές οδήγησε σε αύξησή τους. Πολύ περισσότεροι από 2.000 Θεσσαλονικείς συμμετείχαν στην οργανωτική υποστήριξη του δημοψηφίσματος. Αρκετοί από τους οποίους παρέμειναν έως τα ξημερώματα της Δευτέρας στην αίθουσα της καταμέτρησης και συλλογής των αποτελεσμάτων.
Οι όψιμοι τιμητές της τυπικότητας αποκρύπτουν επίσης ότι στη διαδικασία του δημοψηφίσματος συμμετείχε 27μελής αντιπροσωπεία ξένων παρατηρητών, απεσταλμένων από την ομοσπονδία των ευρωπαϊκών συνδικάτων, αλλά και πολυμελής ομάδα νομικών από τον Δικηγορικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης, που είχαν επικεντρώσει το ενδιαφέρον τους στην τήρηση της τυπικής διαδικασίας.
Το δημοψήφισμα ήταν μια διαδικασία που επιβλήθηκε από το κίνημα του νερού, όπου πρωτεύοντα και ουσιαστικό ρόλο είχε και θα εξακολουθήσει να έχει το "SOSτε το Νερό". Αυτό το κίνημα "υποχρέωσε" τα 11 Δημοτικά Συμβούλια των δήμων του πολεοδομικού συγκροτήματος της Θεσσαλονίκης και το Δ.Σ. της ΠΕΔ/ΚΜ να αποφασίσουν κατά της πώλησης της ΕΥΑΘ και υπέρ της διεξαγωγής του δημοψηφίσματος πολύ πριν το καλοκαίρι του 2013. Και βέβαια δήμοι και ΠΕΔ/ΚΜ θα μπορούσαν να το οργανώσουν καλύτερα και πολύ νωρίτερα από την 18η Μαΐου 2014. Αλλά και η κυβέρνηση θα μπορούσε να το έχει καταστήσει τελείως τυπικό με τους ίδιους ακριβώς κανόνες που διεξάγονται οι δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, όμως όχι μόνον δεν θέλησε να το κάνει, τουναντίον προσπάθησε να το παρεμποδίσει.
Προκαλεί (μικρή) έκπληξη το όψιμο ενδιαφέρον κάποιων για την τυπικότητα του δημοψηφίσματος. Δεν τους αντιληφθήκαμε πριν, να πιέζουν την κυβέρνηση να το υλοποιήσει και να είναι πλήρως τυπικό, τους δήμους να το οργανώσουν καλύτερα, να αξιοποιούν την όποια δική τους δημόσια αναγνώριση στην ενημέρωση των συμπολιτών μας για την επιχειρούμενη ιδιωτικοποίηση του νερού, στην πίεση προς τις δημοτικές και περιφερειακές παρατάξεις να συνδράμουν τόσο στην ενημέρωση όσο και στην οργάνωση ενός πιο τυπικού δημοψηφίσματος! Δεν τους αντιληφθήκαμε επίσης στον δημόσιο διάλογο, να καταθέτουν επιχειρήματα ότι η σχεδιαζόμενη ιδιωτικοποίηση του νερού, δηλαδή η πώληση της ΕΥΑΘ στη Θεσσαλονίκη και της ΕΥΔΑΠ στην Αθήνα, θα είναι προς το συμφέρον ή όχι των πολιτών και της ελληνικής οικονομίας.
Το σημαντικό πολιτικά είναι ότι οι Θεσσαλονικείς υλοποίησαν ένα άτυπο, αλλά επίσημο δημοψήφισμα που αφορούσε τη διαχείριση του πιο σημαντικού κοινού αγαθού, του νερού, και απάντησαν συντριπτικά ότι δεν επιθυμούν αυτό να μετατραπεί σε εμπόρευμα στα χέρια ιδιωτικών ομίλων.
Όμως η μεγάλη επιτυχία του δημοψηφίσματος δεν πρέπει να οδηγήσει σε επανάπαυση. Τα συμφέροντα γύρω από την ιδιωτικοποίηση του νερού είναι πολύ μεγάλα.
* Ο Γ.Ν. Κρεστενίτης είναι μέλος του "SOSτε το Νερό", καθηγητής ΑΠΘ
