Με αέρα κοπανιστό -αφού νέο, φρέσκο κοινοτικό χρήμα δεν υπάρχει, ή είναι ελάχιστο οι 27 ηγέτες της Ένωσης θα προσπαθήσουν στο σημερινό ευρωπαϊκό συμβούλιο κορυφής στις Βρυξέλλες να εκδηλώσουν το δήθεν έμπρακτο ενδιαφέρον τους, τέσσερα χρόνια μετά την εκδήλωση της κρίσης, να ξεπαγώσουν την πραγματική οικονομία και να αναχαιτίσουν την καλπάζουσα ανεργία, ιδίως αυτή των νέων.
Είναι κωμικοτραγικό αυτό το συμβούλιο κορυφής, αν σκεφθεί κανείς πως μόλις τώρα οι κοινοτικοί ηγέτες βγήκαν, υποτίθεται, από τον λήθαργο ή την αδιαφορία τους για την τραγική κατάσταση της ευρωπαϊκής οικονομίας, που έχει οδηγήσει στην ανεργία 26 εκατ. Ευρωπαίους πολίτες, εκ των οποίων τα 5,6 εκατομμύρια είναι νέοι.
Ένας στους δύο άνεργος στον ευρωπαϊκό Νότο
Συγκεκριμένα, για την ανεργία των νέων, ενώ στις χώρες του Νότου (Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία) ένας στους δύο νέους είναι άνεργος, η Κομισιόν προτείνει να διατεθεί μέσα στα δύο επόμενα χρόνια (2014-2015) το ποσό των 6 δισ. ευρώ, το οποίο είχε προγραμματιστεί να διατεθεί κατά την επταετία 2014-2020 για τη χρηματοδότηση δράσεων υπέρ τής, προφανώς προσωρινής, απασχόλησης των νέων.
Ένα πρόγραμμα που ονομάζεται «Εγγύηση για τους νέους» θα μοιράσει αυτά τα χρήματα στις περιφέρειες 13 κρατών - μελών όπου η ανεργία των νέων ξεπερνά το 25%, προκειμένου να προσφερθούν είτε μια θέση εργασίας είτε πρακτική εξάσκηση είτε επαγγελματική κατάρτιση σε νέους κάτω των 25 ετών, το αργότερο τέσσερις μήνες μετά την ολοκλήρωση των σπουδών τους ή της απόλυσής τους.
Το ποσό αυτό είναι κυριολεκτικά αστείο για να αντιμετωπισθεί το τσουνάμι των 5,5 εκατομμυρίων άνεργων νέων στην Ευρώπη. Για τον λόγο αυτόν ο Ιταλός πρωθυπουργός, Ενρίκο Λέτα, θα ζητήσει από τους ομολόγους του πρόσθετες χρηματοδοτήσεις υπέρ των νέων, με κοινοτικούς πόρους από άλλες γραμμές του κοινοτικού προϋπολογισμού και ιδιαιτέρως εκείνα τα κονδύλια από τα διαρθρωτικά ταμεία της περιόδου 2007-2013 που δεν έχουν απορροφηθεί από τις δικαιούχες χώρες - μέλη.
Υπάρχει ακόμη η πρόταση της Γερμανίας και της Ολλανδίας για πρόσληψη ατόμων, οι οποίοι είναι άνεργοι περισσότερο από έναν χρόνο και δεν έχουν κάποια συγκεκριμένη ειδίκευση, σε θέσεις μερικής απασχόλησης με χαμηλότερο μισθό. Με αυτόν τον τρόπο - μακιγιάζ θα δημοσιεύονται στατιστικές με χαμηλότερα των σημερινών ποσοστά ανεργίας.
Με άλλα λόγια, αν αποφασιστεί κάτι τέτοιο, κάποιοι πόροι, προγραμματισμένοι για άλλες δράσεις της Κοινότητας, θα αφαιρεθούν από αυτές υπέρ της καταπολέμησης της ανεργίας των νέων. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μέτρα απίστευτα χαμηλών προσδοκιών εξόδου των νέων από την ανεργία, τα οποία, όμως, αναμένεται να εκθειάσουν όλοι οι ηγέτες, με πρώτους τους κ. Σαμαρά και Βενιζέλο, οι οποίοι θα πάρουν μέρος σε αυτή τη σύνοδο.
Μένει, βεβαίως, να δούμε τη στάση που θα κρατήσει η Γερμανία, η οποία, παραδοσιακά, δεν βλέπει με καλό μάτι τέτοιου τύπου προτάσεις χρηματοδότησης προγραμμάτων που θα μπορούσαν να έχουν δημοσιονομικό κόστος.
Ταχυδακτυλουργικά κόλπα...
Και στον τομέα της πραγματικής οικονομίας τα μέτρα που προτείνονται για το ξεπάγωμά της και την έξοδο από την ύφεση φαντάζουν περισσότερο σαν ταχυδακτυλουργικά κόλπα παρά σαν ουσιαστικές αποφάσεις με πραγματικό περιεχόμενο. Και τούτο διότι δεν υπάρχουν διαθέσιμοι επαρκείς κοινοτικοί πόροι για την αναθέρμανση της ευρωπαϊκής οικονομίας, ιδίως αυτής των χωρών του κοινοτικού Νότου (Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία, Ελλάδα, Κύπρος και Ιρλανδία) που μαστίζονται από την ύφεση.
Το προτεινόμενο «κόλπο» είναι γνωστό εδώ και καιρό: Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), που έχει αυξήσει τη δανειοδοτική ικανότητά της από πέρυσι κατά 60 περίπου δισ. ευρώ μέσω της αύξησης των ιδίων κεφαλαίων της κατά 10 δισ. ευρώ, θα πάρει την εντολή να προσανατολίσει αυτά τα 60 δισ. ευρώ στην παροχή ρευστότητας στην πραγματική οικονομία. Αυτό το ασήμαντο ποσό, σε σύγκριση με τις πραγματικές χρηματοδοτικές ανάγκες των κρατών - μελών, θα πρέπει να μοχλευθεί στις αγορές από την ΕΤΕπ και, με τους πόρους που ελπίζεται πως θα αντλήσει, να χορηγήσει, η ίδια, εγγυήσεις στις τράπεζες προκειμένου αυτές με τη σειρά τους να αυξήσουν τις δανειοδοτήσεις τους προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Οι 27 ηγέτες θα μπορούσαν ακόμη να διαθέσουν πρόσθετους πόρους από το «Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο» (ΠΔΠ - το άθροισμα των κοινοτικών προϋπολογισμών της επόμενης 7ετίας 2014-2020) στην ΕΤΕπ, η οποία, μέσω, πάλι, μόχλευσης στις αγορές, θα πολλαπλασίαζε το ποσό που θα είχε στη διάθεσή της για τον δανεισμό των ΜΜΕ. Αυτό, βεβαίως, εμφανίζει το μειονέκτημα ότι άλλες σημαντικές κοινοτικές δράσεις δεν θα υλοποιηθούν, αφού οι πόροι που προορίζονται γι' αυτές θα έχουν κατευθυνθεί στην πραγματική οικονομία για τον δανεισμό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ιδιαιτέρως αυτών που λειτουργούν στους χώρους της καινοτομίας και των υποδομών, στρατηγικής σημασίας για την Ευρώπη. Δώρο - άδωρο, λοιπόν.
Η δυνατότητα παρέμβασης της ΕΚΤ
Θα περιμένουμε σήμερα να ακούσουμε τις συγκεκριμένες προτάσεις του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, για το πώς αυτή μπορεί να συμβάλει στην ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Ο ίδιος, πάντως, έχει προειδοποιήσει τους κοινοτικούς ηγέτες για την περιορισμένη δυνατότητα παρέμβασης της τράπεζάς του. Αυτό που ελπίζουν στις Βρυξέλλες είναι η ΕΚΤ να διευκολύνει την πρόσβαση των τραπεζών σε ρευστότητα με χαμηλό επιτόκιο δίνοντας ώθηση στην αγορά εμπράγματων διασφαλισμένων ομολόγων (ΑΒS) και μειώνοντας το κούρεμα που κάνει όταν τα ομόλογα χρησιμοποιούνται ως εγγύηση (collateral). Αυτή η δράση της ΕΚΤ θα ισχύει για τα ποσά που διατίθενται στη χρηματοδότηση μικρομεσαίων, κυρίως, επιχειρήσεων, προκειμένου να έχουν πρόσβαση σε φθηνά κεφάλαια.
Ταμείο μακροπρόθεσμων επενδύσεων
Η Κομισιόν υιοθέτησε χθες πρόταση την οποία θα συζητήσουν σήμερα οι 27 ηγέτες στο συμβούλιο κορυφής για τη σύσταση νέου «Ευρωπαϊκού Ταμείου Μακροπρόθεσμων Επενδύσεων», μέσω του οποίου οι επενδύσεις θα δεσμεύονται σε αμοιβαία κεφάλαια με σταθερή και προβλέψιμη απόδοση.
Η πρόταση αυτή αποβλέπει στην προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων, τα οποία θα δεσμεύουν τις κεφαλαιακές επενδύσεις τους για μεγάλο χρονικό διάστημα, όχι μικρότερο των 10 ετών. Ως αντάλλαγμα οι ιδιώτες επενδυτές θα λαμβάνουν μέρισμα από τα κέρδη του Ταμείου και ενδεχομένως ένα πριμ υπό μορφή σταθερού επιτοκίου.
Με τους πόρους αυτούς η Κομισιόν προτείνει να χρηματοδοτούνται έργα υποδομής, επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο και συμβάσεις τύπου ΣΔΙΤ. Με άλλα λόγια, θα υποστηρίζονται επενδυτικά σχέδια που είναι δύσκολο, κάτω υπό άλλες συνθήκες, να βρουν χρηματοδότηση, επειδή ακριβώς απαιτούν δέσμευση κεφαλαίων για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς άμεση κερδοφορία.
Και αυτή η πρόταση, όπως και οι προηγούμενες, αν εγκριθούν, δεν πρόκειται να αρχίσουν να λειτουργούν πριν από τις αρχές του επόμενου έτους. Οι σημερινές, δηλαδή, θα είναι αποφάσεις αμφίβολης εφαρμογής, διότι από την πείρα του πρόσφατου παρελθόντος έχουμε δει την υιοθέτηση μεγαλεπήβολων σχεδίων ανάκαμψης της ευρωπαϊκής οικονομίας, τα οποία, στη συνέχεια, τορπιλίστηκαν από κάποιες χώρες - μέλη, μεταξύ των οποίων, πρώτη και καλύτερη, η Γερμανία.
