Σοβαρή αναστάτωση σε χιλιάδες παραγωγούς έχει προκαλέσει η αποστολή ειδοποιητηρίων από την ΑΑΔΕ για επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών που αφορούν αγροτικές ενισχύσεις της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης 2023, με το ζήτημα να φτάνει στη Βουλή μέσω ερώτησης βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ που κατατέθηκε, με πρωτοβουλία του τομεάρχη Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και βουλευτή Λάρισας, Βασίλη Κόκκαλη, προς τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Σύμφωνα με όσα επισημαίνονται, οι παραγωγοί καλούνται να επιστρέψουν χρήματα κατόπιν διοικητικών, επιτόπιων και διασταυρωτικών ελέγχων, με την αιτιολογία μη συμμόρφωσης σε κριτήρια επιλεξιμότητας ή άλλες υποχρεώσεις που συνδέονται με τις ενισχύσεις της ΚΑΠ 2023.
Ωστόσο, το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στο περιεχόμενο των ειδοποιητηρίων, τα οποία –όπως καταγγέλλουν οι αγρότες– δεν παρέχουν σαφή και εξατομικευμένη αιτιολόγηση.
Δεν διευκρινίζεται ποιο αγροτεμάχιο αφορά το σφάλμα, ποια υποχρέωση παραβιάστηκε ή ποιο δικαίωμα επηρεάζεται, ούτε δίνεται κατεύθυνση για το πώς μπορεί να διορθωθεί το πρόβλημα. Το αποτέλεσμα είναι οι παραγωγοί να βρίσκονται αντιμέτωποι με απαιτήσεις επιστροφής χρημάτων χωρίς επαρκή πληροφόρηση, γεγονός που εντείνει την ανασφάλεια και την αβεβαιότητα στον αγροτικό κόσμο.
Το ζήτημα περιπλέκεται περαιτέρω από το γεγονός ότι πολλές περιπτώσεις συνδέονται με τεχνικά και διοικητικά θέματα, όπως προβλήματα ενεργοποίησης δικαιωμάτων του 2023, μεταβιβάσεις του 2022, αλλά και ζητήματα που αφορούν τον ΑΤΑΚ και την ιδιοκτησιακή κατάσταση αγροτεμαχίων. Πρόκειται για σύνθετες διαδικασίες που, σύμφωνα με την ερώτηση, δεν μπορεί να επιβαρύνουν μονομερώς τους παραγωγούς χωρίς πλήρη διαφάνεια και πρόσβαση στα σχετικά στοιχεία.
Παράλληλα, έντονη ανησυχία προκαλεί η αναφορά ότι η υποβολή ένστασης ενδέχεται να οδηγήσει σε έλεγχο και πιθανό μπλοκάρισμα των αγροτικών πληρωμών, δημιουργώντας ένα αποτρεπτικό πλαίσιο για την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος. Όπως επισημαίνεται, υπάρχει ο κίνδυνος η διαδικασία ένστασης να λειτουργεί ως μηχανισμός πίεσης, αντί για εργαλείο αποκατάστασης λαθών.
Η εξέλιξη αυτή λαμβάνει χώρα σε μια ήδη επιβαρυμένη συγκυρία για τον αγροτικό τομέα, με καθυστερήσεις πληρωμών, αυξημένο κόστος παραγωγής και κρίση εμπιστοσύνης προς το σύστημα ενισχύσεων, ιδίως μετά τα προβλήματα που έχουν ανακύψει με τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Στην ερώτηση τονίζεται ότι οι παραγωγοί δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως «λογιστικά υπόλοιπα» διοικητικών αστοχιών ούτε να καλούνται να επωμιστούν τα βάρη τεχνικών ή συστημικών λαθών.
Οι βουλευτές ζητούν συγκεκριμένες απαντήσεις από το υπουργείο για τον αριθμό των παραγωγών που έχουν λάβει ειδοποιητήρια και το συνολικό ποσό που αναζητείται, τις βασικές αιτίες των επιστροφών, καθώς και τους λόγους για τους οποίους δεν παρέχεται σαφής αιτιολόγηση στα ειδοποιητήρια.
Παράλληλα, θέτουν το ζήτημα της διασφάλισης πλήρους ενημέρωσης των παραγωγών πριν από οποιαδήποτε απαίτηση επιστροφής, καθώς και της προστασίας του δικαιώματος ένστασης χωρίς τον κίνδυνο αναστολής πληρωμών.
Τέλος, ζητούν να αποσαφηνιστεί ποιοι είχαν την ευθύνη για τους ελέγχους και τις πληρωμές που σήμερα χαρακτηρίζονται ως αχρεωστήτως καταβληθείσες και ποια μέτρα θα ληφθούν ώστε να αποφευχθούν αντίστοιχα φαινόμενα στο μέλλον.
Αναλυτικά η ερώτηση:
Ερώτηση
Προς τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων
Θέμα: «Αόριστα ειδοποιητήρια επιστροφής αγροτικών ενισχύσεων της ΚΑΠ 2023 από την ΑΑΔΕ και κίνδυνος νέου μπλοκαρίσματος πληρωμών»
«Σοβαρή αναστάτωση προκαλούν σε χιλιάδες παραγωγούς τα ειδοποιητήρια που αποστέλλονται το τελευταίο διάστημα από την ΑΑΔΕ για επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, τα οποία αφορούν αγροτικές ενισχύσεις της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης 2023.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα του αγροτικού τύπου, οι παραγωγοί καλούνται να επιστρέψουν ποσά μετά από διοικητικούς, επιτόπιους και διασταυρωτικούς ελέγχους με την αιτιολογία ότι διαπιστώθηκε μη συμμόρφωση με κριτήρια επιλεξιμότητας, δεσμεύσεις ή άλλες υποχρεώσεις που συνδέονται με τη χορήγηση των ενισχύσεων.
Ωστόσο, όπως καταγγέλλουν οι ίδιοι οι παραγωγοί, τα σχετικά ειδοποιητήρια δεν εξηγούν με σαφήνεια ποιο είναι το λάθος, ποιο αγροτεμάχιο αφορά, ποια υποχρέωση δεν τηρήθηκε, ποια μεταβίβαση ή ποιο δικαίωμα επηρεάζεται και με ποιον τρόπο μπορεί να διορθωθεί το πρόβλημα. Έτσι, οι αγρότες καλούνται να επιστρέψουν χρήματα χωρίς να έχουν πλήρη, εξατομικευμένη και κατανοητή ενημέρωση για την αιτία της απαίτησης.
Το ζήτημα γίνεται ακόμη σοβαρότερο, καθώς οι σχετικές αναφορές συνδέουν μεγάλο μέρος των περιπτώσεων με προβλήματα ενεργοποίησης δικαιωμάτων του 2023, μεταβιβάσεις που έγιναν το 2022, ζητήματα ΑΤΑΚ και ιδιοκτησιακής κυριότητας αγροτεμαχίων. Πρόκειται δηλαδή για σύνθετα διοικητικά και τεχνικά ζητήματα, τα οποία δεν μπορεί να μετακυλίονται μονομερώς στον παραγωγό χωρίς σαφή αιτιολόγηση, πλήρη πρόσβαση στα στοιχεία και πραγματική δυνατότητα διόρθωσης.
Παράλληλα, προκαλεί έντονη ανησυχία η αναφορά ότι παραγωγοί που υποβάλλουν ένσταση μπορεί να τεθούν σε έλεγχο, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν να μπλοκαριστούν οι αγροτικές τους πληρωμές. Με αυτόν τον τρόπο, το αυτονόητο δικαίωμα του παραγωγού να αμφισβητήσει μια ασαφή ή ελλιπώς αιτιολογημένη απαίτηση επιστροφής ποσών κινδυνεύει να μετατραπεί σε μηχανισμό πίεσης και αποτροπής.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο αγροτικός κόσμος βρίσκεται ήδη αντιμέτωπος με καθυστερήσεις πληρωμών, αυξημένο κόστος παραγωγής, οικονομική ασφυξία και βαθιά κρίση εμπιστοσύνης προς το σύστημα καταβολής των ενισχύσεων, μετά και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Οι παραγωγοί δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως «λογιστικό υπόλοιπο» ενός διοικητικού φιάσκου, ούτε να καλούνται να πληρώσουν αδιαφανείς αστοχίες του μηχανισμού πληρωμών.
Επειδή οι αγροτικές ενισχύσεις αποτελούν κρίσιμο τμήμα του εισοδήματος των παραγωγών,
Επειδή κάθε απαίτηση επιστροφής χρημάτων πρέπει να είναι πλήρως, ειδικά και εξατομικευμένα αιτιολογημένη,
Επειδή το δικαίωμα ένστασης δεν μπορεί να συνεπάγεται κίνδυνο γενικευμένου μπλοκαρίσματος πληρωμών,
Επειδή η κυβέρνηση οφείλει να διασφαλίσει ότι δεν θα επιβαρυνθούν οι έντιμοι παραγωγοί για διοικητικές αστοχίες, τεχνικά λάθη ή στρεβλώσεις του συστήματος.
Ερωτάται ο αρμόδιος υπουργός:
- Πόσοι παραγωγοί έχουν λάβει ειδοποιητήρια επιστροφής αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών για την ΕΑΕ 2023 και ποιο είναι το συνολικό ποσό που αναζητείται;
- Ποιες είναι οι βασικές αιτίες για τις οποίες ζητείται η επιστροφή των ποσών;
- Γιατί τα ειδοποιητήρια δεν περιλαμβάνουν σαφή αναφορά στο συγκεκριμένο αγροτεμάχιο, δικαίωμα, σφάλμα ή υποχρέωση που φέρεται να παραβιάστηκε;
- Προτίθεται η κυβέρνηση να διασφαλίσει ότι κάθε παραγωγός θα λάβει πλήρη και εξατομικευμένη ενημέρωση πριν από οποιαδήποτε επιστροφή ή βεβαίωση ποσού;
- Ισχύει ότι η υποβολή ένστασης μπορεί να οδηγήσει σε έλεγχο και μπλοκάρισμα του συνόλου των αγροτικών πληρωμών του παραγωγού;
- Θα υπάρξει μέριμνα ώστε η άσκηση ένστασης να μην συνεπάγεται αυτόματα αναστολή ή καθυστέρηση των υπόλοιπων πληρωμών του παραγωγού;
- Ποιοι είχαν την ευθύνη για τους ελέγχους και τις πληρωμές που σήμερα εμφανίζονται ως αχρεωστήτως καταβληθείσες και τι προτίθεται να κάνει η κυβέρνηση ώστε να μην επαναληφθούν αντίστοιχα φαινόμενα;».
Οι ερωτώντες βουλευτές
Κόκκαλης Βασίλειος
Βέττα Καλλιόπη
Γαβρήλος Γεώργιος
Γιαννούλης Χρήστος
Δούρου Ειρήνη (Ρένα)
Κοντοτόλη Μαρίνα
Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος
Μπάρκας Κωνσταντίνος
Νοτοπούλου Αικατερίνη
Παναγιωτόπουλος Ανδρέας
Τσαπανίδου Παρθένα (Πόπη)
