Με μεγάλες απώλειες (σε σχέση με τη σύμβαση του 2013) για το ελληνικό Δημόσιο και ιδιαίτερα μεγάλο ρίσκο (πάλι για το Δημόσιο), η κυβέρνηση Μητσοτάκη προωθεί την παραχώρηση για 12 χρόνια του αποκλειστικού δικαιώματος παραγωγής, διαχείρισης, λειτουργίας, προβολής και εκμετάλλευσης των Κρατικών Λαχείων στον ΟΠΑΠ (ΣΚΡΑΤΣ, Λαϊκό Λαχείο, Εθνικό Λαχείο, Πρωτοχρονιάτικο Λαχείο).
Ο ΟΠΑΠ ήταν ουσιαστικά ο μοναδικός ισχυρός ενδιαφερόμενος (αν και τυπικά διεξήχθη διεθνής διαγωνισμός), κάτι που θέτει υπό αμφισβήτηση την ύπαρξη πραγματικής ανταγωνιστικής πίεσης.
Το σχετικό σχέδιο νόμου συζητείται και ψηφίζεται σήμερα, Τρίτη 28.4.26, στην Ολομέλεια της Βουλής. Τη Δευτέρα 27.4.26, μόνο η Ν.Δ. ψήφισε υπέρ στην Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής. Καθόλου περίεργο, αν δει κανείς πόσο χειρότερη για το ελληνικό Δημόσιο είναι η παρούσα σύμβαση συγκριτικά με την αντίστοιχη του 2013.
Συγκεκριμένα, τα βασικά οικονομικά δεδομένα της νέας σύμβασης είναι τα εξής:
• 80 εκατομμύρια ευρώ το εφάπαξ τίμημα,
• 30% για το Δημόσιο επί των καθαρών εσόδων,
• 20 εκατομμύρια ευρώ η ελάχιστη ετήσια καταβολή.
Ενώ, η σύμβαση του 2013 προέβλεπε:
• 190 εκατομμύρια ευρώ upfront (εφάπαξ τίμημα)
• 30% για το Δημόσιο επί των καθαρών εσόδων
• έως 50 εκατομμύρια ευρώ ελάχιστο ετήσιο αντάλλαγμα
Με βάση τη σύγκριση των δύο συμβάσεων:
• το upfront εφάπαξ τίμημα μειώνεται κατά 58%,
• το ελάχιστο ετήσιο αντάλλαγμα μειώνεται κατά περίπου 60%.
Το συνολικό κατώτατο όφελος του Δημοσίου
• Το 2013 ήταν περίπου 770 εκατομμύρια ευρώ.
• Το 2026 είναι περίπου 320 εκατομμύρια ευρώ.
Δηλαδή, προκύπτει μια διαφορά της τάξεως των 450 εκατομμυρίων ευρώ στα εγγυημένα έσοδα.
Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί ως πρόσχημα την υποχώρηση της αγοράς των κρατικών λαχείων κατά 30%-33% την τελευταία δεκαετία. Ο υφυπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, κλείνοντας και την επί των άρθρων συζήτηση στην Επιτροπή σχετικά με την σύμβαση ισχυρίστηκε, όπως αναμενόταν, ότι οι προβλέψεις του διαγωνισμού του 2013 ήταν υπερεκτιμημένες, καθώς το επιχειρηματικό σχέδιο προέβλεπε ότι από τα κρατικά λαχεία, τη 12ετία, θα υπήρχαν έσοδα ύψους 4 δισ. ευρώ και αυτά τελικά ήταν 1,5 δισ. ευρώ. Η αγορά των λαχείων, είπε, «συνεχώς παρουσιάζει φθίνουσα πορεία, λόγω της μείωσης της ζήτησης και των εσόδων και προφανώς των φορολογικών εξελίξεων».
Όμως, το τίμημα πέφτει σχεδόν διπλάσια. Πώς άραγε δικαιολογείται μείωση τιμήματος σχεδόν διπλάσια από τη μείωση της αγοράς; Και, μάλιστα, χωρίς η κυβέρνηση να έχει καταθέσει κάποια ανεξάρτητη αποτίμηση που να αποδεικνύει ότι η αξία των Λαχείων είναι μόνο αυτή.
Την ίδια ώρα, η συνολική αγορά τυχερών παιγνίων δεν καταρρέει· απλώς μετατοπίζεται στο online gaming.
Το Δημόσιο λαμβάνει μεγαλύτερο ρίσκο και αποδέχεται πιθανή μελλοντική απώλεια εσόδων
Με τη νέα σύμβαση, το Δημόσιο αναλαμβάνει μεγαλύτερο ρίσκο καθώς μειώνεται το σταθερό εγγυημένο έσοδο και αυξάνεται η εξάρτηση από το 30% επί των πραγματικών αποδόσεων. Αυτό σημαίνει πρακτικά λιγότερη δημοσιονομική ασφάλεια, μεγαλύτερη αβεβαιότητα, μεταφορά επιχειρηματικού κινδύνου στο Δημόσιο.
Τέλος, η ρήτρα προσαρμογής μπορεί να μειώσει κι άλλο τα έσοδα. Συγκεκριμένα, η σύμβαση περιλαμβάνει ρήτρα που επιτρέπει αναπροσαρμογή του floor, αν αλλάξει το περιβάλλον αγοράς. Κυρίως, αν ενισχυθεί περαιτέρω το online gaming. Το Δημόσιο αποδέχεται με αυτόν τον τρόπο πιθανή μελλοντική απώλεια εσόδων. Και δημιουργείται αντικίνητρο: κάθε εκσυγχρονισμός της αγοράς μπορεί να έχει δημοσιονομικό κόστος.
Τέλος, ο υφυπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργος Κώτσηρας προανήγγειλε «νομοθετική πρωτοβουλία για την πάταξη του παράνομου τζόγου, με ένα πλαίσιο που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις συνθήκες της νέας εποχής».
Δεν είναι μόνο ο παράνομος τζόγος, όμως, το μείζον πρόβλημα. Η ίδια η αγορά τυχερών παιγνίων συνδέεται με εθισμό, οικονομική επιβάρυνση των ευάλωτων νοικοκυριών, υπερέκθεση των νέων, σοβαρούς κινδύνους κατάχρησης.
Άρα, το κράτος δεν μπορεί να λειτουργεί αποκλειστικά ως εισπράκτορας. Χρειάζεται ισχυρή εποπτεία, ενεργό ρόλο της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων και οργανωμένη πολιτική πρόληψης. Ρόλο που δεν φαίνεται να επιθυμεί να διαδραματίσει η κυβέρνηση Μητσοτάκη.
