Στη σκιά των αλλεπάλληλων ενδοκυβερνητικών κρίσεων, τις οποίες αδυνατεί να διαχειριστεί το Μέγαρο Μαξίμου, συζητείται στην Ολομέλεια σήμερα, Πέμπτη 23.4.26, ένα σχέδιο νόμου… Φρανκεστάιν, με πάνω από 250 άρθρα, το οποίο έχει ως προμετωπίδα την «απλοποίηση του πλαισίου άσκησης οικονομικών δραστηριοτήτων».
Η αντιπολίτευση ήδη στηλιτεύει την απαξίωση της διαβούλευσης, δεδομένου ότι το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση μόλις για 14 ημέρες και καλύπτει ένα εντελώς ετερογενές πεδίο: από την απλούστευση αδειοδοτήσεων και την εποπτεία της αγοράς, μέχρι τις γεωγραφικές ενδείξεις, τα επιχειρηματικά πάρκα, τις λαϊκές αγορές και τους αναπτυξιακούς νόμους. Αυτή η πολυδιάσπαση ουσιαστικά καταδεικνύει ότι το εν λόγω νομοθέτημα συνιστά συρραφή διατάξεων χωρίς σαφή προσανατολισμό. Το σχέδιο νόμου τροποποιεί πρόσφατους νόμους της ίδιας κυβέρνησης, γεγονός που καταδεικνύει αστοχία σχεδιασμού και απουσία στρατηγικής.
Με μια πρώτη ανάγνωση, πιστοποιείται η ακραία νεοφιλελεύθερη κατεύθυνση του σχεδίου νόμου, το οποίο μετατοπίζει το κέντρο βάρους υπέρ της διευκόλυνσης της επιχειρηματικής δραστηριότητας, χωρίς να διασφαλίζει επαρκώς τις αναγκαίες εγγυήσεις.
Υποβαθμίζουν κι άλλο την Επιθεώρηση Εργασίας – «Ιδιωτικοποιούν» τους ελέγχους τήρησης της νομοθεσίας
Ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία του σχεδίου νόμου είναι η ένταξη της Επιθεώρησης Εργασίας στο πλαίσιο εποπτείας του Νόμου 4512/2018, όπως τροποποιείται, κάτι που αλλοιώνει θεμελιωδώς τον χαρακτήρα της Επιθεώρησης.
Η Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία, κατεξοχήν πεδίο κοινωνικής προστασίας, εντάσσεται πλέον σε ένα οικονομικό - ρυθμιστικό πλαίσιο προσανατολισμένο στη διευκόλυνση της επιχειρηματικότητας και τη μείωση των διοικητικών βαρών. Αυτό δημιουργεί σύγκρουση στόχων: από τη μία, η προστασία των εργαζομένων και από την άλλη η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Η ένταξη αυτή αντιβαίνει στις αρχές της Διεθνής Οργάνωση Εργασίας και ειδικά της Διεθνής Σύμβαση Εργασίας 81, που κατοχυρώνουν την ανεξαρτησία της Επιθεώρησης Εργασίας. Το υπουργείο Ανάπτυξης εισάγει μάλιστα μηχανισμούς που περιορίζουν αυτήν την ανεξαρτησία:
- Καθιερώνεται «Μοντέλο Ενεργειών Συμμόρφωσης» που καθοδηγεί τις αποφάσεις των επιθεωρητών, υποκαθιστώντας την ελεύθερη κρίση τους.
- Εισάγονται τυποποιημένα checklists, τα οποία ενδέχεται να οδηγούν σε προκαθορισμένα αποτελέσματα ελέγχων.
- Παρέχεται δυνατότητα άσκησης ελεγκτικών αρμοδιοτήτων από ιδιώτες πιστοποιημένους φορείς, υπονομεύοντας τον δημόσιο χαρακτήρα του ελέγχου.
- Επιβάλλεται η διενέργεια ελέγχων μόνο κατόπιν εντολής, περιορίζοντας τον αιφνιδιαστικό χαρακτήρα τους και αυξάνοντας τον κίνδυνο απόκρυψης παραβάσεων.
- Δίνονται εκτεταμένα δικαιώματα στους ελεγχόμενους (π.χ. καταγγελία, εξαίρεση επιθεωρητή), που μπορεί να οδηγήσουν σε παρεμπόδιση των ελέγχων.
Οι επισημάνσεις των ίδιων των επιθεωρητών εργασίας είναι αποκαλυπτικές. Υπογραμμίζουν ότι η εισαγωγή «μοντέλων συμμόρφωσης» και προκαθορισμένων διαδικασιών μπορεί να περιορίσει την ανεξαρτησία τους και να οδηγήσει σε τυποποιημένους, λιγότερο ουσιαστικούς ελέγχους. Παράλληλα, η δυνατότητα ανάθεσης ελεγκτικών αρμοδιοτήτων σε ιδιώτες εγείρει σοβαρά ερωτήματα αξιοπιστίας και διαφάνειας.
«Ο έλεγχος της τήρησης της νομοθεσίας δεν μπορεί να ιδιωτικοποιείται. Απαιτεί ισχυρούς δημόσιους θεσμούς, με επάρκεια προσωπικού και πραγματική ανεξαρτησία», τόνισε σχετικά ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Χάρης Μαμουλάκης, κατά τη συζήτηση του σχεδίου νόμου στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής (17.4.26).
Συνολικά, οι ρυθμίσεις αυτές θα οδηγήσουν σε περαιτέρω αποδυνάμωση της Επιθεώρησης Εργασίας, μετατρέποντάς την από ανεξάρτητο μηχανισμό προστασίας των εργαζομένων σε εργαλείο «βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος». Από τους Συλλόγους των Επιθεωρητών Εργασίας αλλά και από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ εκφράζεται η ανησυχία για αύξηση των πολιτικών πιέσεων και υποβάθμιση της πρόληψης εργατικών ατυχημάτων.
Οι δομές Φροντίδας αντιμετωπίζονται «οριζόντια» ως «αγορά υπηρεσιών»
Τα πυρά της προοδευτικής αντιπολίτευσης συγκεντρώνει και το πλαίσιο ίδρυσης και λειτουργίας ευαίσθητων δομών κοινωνικής φροντίδας – αφορά σε παιδικούς σταθμούς, Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων και Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης ΑμεΑ – τις οποίες η κυβέρνηση Μητσοτάκη αντιμετωπίζει πρωτίστως ως «οικονομικές δραστηριότητες».
Ήδη από το πρώτο σχετικό άρθρο, όπου τίθεται ο στόχος της «απλούστευσης του πλαισίου άσκησης συγκεκριμένων οικονομικών δραστηριοτήτων», ξενίζει η επιλογή του όρου «οικονομικές δραστηριότητες». Ο όρος είναι αποκαλυπτικός της νεοφιλελεύθερης λογικής του σχεδίου νόμου.
Οι δομές προσχολικής φροντίδας, οι Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων και οι Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης (ΣΥΔ) ΑμεΑ δεν είναι απλώς αγορές υπηρεσιών αλλά κρίσιμες δομές κοινωνικής φροντίδας. Ωστόσο, από την αφετηρία του νομοσχεδίου απουσιάζει η κοινωνική διάσταση και η ρητή σύνδεση με δικαιώματα, ποιότητα φροντίδας και προστασία ωφελούμενων. Καθώς, οι σημαντικές δομές κοινωνικής φροντίδας αντιμετωπίζονται ως επιχειρήσεις που εξυπηρετούν τον στόχο της προσέλκυσης επενδύσεων.
Η κυβέρνηση κάνει και πάλι «σημαία» την ψηφιοποίηση των διαδικασιών και την τυποποίηση της αδειοδότησης. Όμως, όταν μιλάμε για παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρία, το ζητούμενο δεν είναι απλώς η διοικητική ευκολία, αλλά η προστασία των ωφελούμενων, η ποιότητα της φροντίδας, η ασφάλεια δικαίου των φορέων και η διασφάλιση σταθερών και ενιαίων κανόνων.
Παράλληλα, τίθεται ένα μείζον ζήτημα ισονομίας: η εξαίρεση των δημοτικών δομών από το ίδιο κανονιστικό πλαίσιο εισάγει άνιση μεταχείριση και ενδέχεται να οδηγήσει σε στρεβλώσεις ανταγωνισμού. Καθώς το κράτος θα είναι ταυτόχρονα ρυθμιστής, ελεγκτής και ανταγωνιστής.
Επιπλέον, το σχέδιο νόμου αφήνει κρίσιμα ζητήματα (δικαιολογητικά, κλιμάκωση κυρώσεων, ελεγκτικές αρχές, περιπτώσεις διακοπής λειτουργίας, παράβολα, προθεσμίες απογραφής) να καθοριστούν μεταγενέστερα με κοινές υπουργικές αποφάσεις. Έτσι, η Βουλή καλείται την Πέμπτη 23.4.26 να ψηφίσει ένα βασικό σκελετό, χωρίς να έχει πλήρη εικόνα του τελικού κανονιστικού πλαισίου.
Συνοπτικά, οι βασικές εντάσεις που εκφράζονται από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ είναι οι εξής:
- Οι Μονάδες Φροντίδας Προσχολικής Αγωγής και Διαπαιδαγώγησης (ΜΦΠΑΔ) δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως απλή επιχειρηματική δραστηριότητα καθώς αποτελούν δομές κοινωνικής υποστήριξης της οικογένειας.
- Οι ήδη αδειοδοτημένες δομές δεν προστατεύονται ρητά, με κίνδυνο η μετάβαση να λειτουργήσει ως έμμεση επαναδειοδότηση.
- Η εξαίρεση των δημοτικών παιδικών σταθμών από το πεδίο εφαρμογής δημιουργεί άνιση μεταχείριση και αθέμιτο ανταγωνισμό.
- Το σύστημα προστίμων από 500 έως 100.000 ευρώ είναι δυσανάλογο, ιδίως για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
- Στους παιδικούς σταθμούς ο δήμος καθίσταται αδειοδοτούσα αρχή, ελεγκτής, κυρωτικό όργανο και ταυτόχρονα ανταγωνιστής μέσω των δημοτικών δομών.
- Δεν υπάρχουν ρητές ασφαλιστικές δικλίδες για τις ΜΦΗ και τις ΣΥΔ ΑμεΑ ώστε η νέα διοικητική αρχιτεκτονική να μη διαταράξει τη συνέχεια της φροντίδας των ωφελούμενων.
- Η απογραφή στο ΟΠΣ-ΑΔΕ θα μετατραπεί σε μηχανισμό επανελέγχου της νομιμότητας υφιστάμενων μονάδων.
«Οι δομές αυτές δεν είναι απλώς επιχειρήσεις. Είναι θεμελιώδεις πυλώνες κοινωνικής συνοχής. Η οριζόντια αντιμετώπισή τους ως αγοράς υπηρεσιών υποβαθμίζει τη σημασία της ποιότητας φροντίδας και των δικαιωμάτων των ωφελούμενων», το συμπέρασμα του Χ. Μαμουλάκη, κατά την επεξεργασία του σχεδίου νόμου στην αρμόδια επιτροπή.
