Με πρωτοβουλία του βουλευτή Δράμας Θεόφιλου Ξανθόπουλου, 14 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, κατέθεσαν ερώτηση προς τους υπουργούς Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Προστασίας του Πολίτη, σχετικά με το πόσες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, δικαστικά βουλεύματα και φιλικοί διακανονισμοί, έχουν επιδικάσει αποζημιώσεις τα τελευταία χρόνια, σε κρατούμενους για τις κακές συνθήκες διαβίωσης στις ελληνικές φυλακές.
Οι βουλευτές επικαλούνται τις διατάξεις του Σωφρονιστικού Κώδικα, σύμφωνα με τις οποίες το Δικαστήριο Εκτέλεσης Ποινών μπορεί να επιδικάσει χρηματική ικανοποίηση για τις συνθήκες κράτησης (ήδη έχουν εκδοθεί βουλεύματα με τα οποία επιδικάζονται αποζημιώσεις), το άρθρο 41 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) για χορήγηση δίκαιης ικανοποίησης εάν παραβιαστεί η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (με βάση το οποίο έχουν ήδη υπάρξει ήδη σχετικές αποφάσεις) αλλά και τη δυνατότητα «φιλικού διακανονισμού» με τον οποίο το κράτος αποδέχεται την παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συμφωνεί στην καταβολή δίκαιης ικανοποίησης στον προσφεύγοντα.
Ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των κρατουμένων οφείλει να είναι προτεραιότητα των πολιτικών της χώρας, τονίζουν οι βουλευτές και προσθέτουν ότι «οι κακές συνθήκες στις ελληνικές φυλακές, ιδίως λόγω του υπερπληθυσμού, οφείλονται στην ακραία τιμωρητική πολιτική της κυβέρνησης».
Κατόπιν τούτων και με δεδομένο ότι οι αποζημιώσεις που καταβάλλονται λόγω παραβιάσεων των δικαιωμάτων των κρατουμένων, βαρύνουν τον Έλληνα φορολογούμενο, οι βουλευτές ζητούν να μάθουν πόσα βουλεύματα έχουν επιδικάσει αποζημιώσεις και ποια ακριβώς ποσά έχουν επιδικάσει σε κρατουμένους ως «χρηματική ικανοποίηση» καθώς και πόσες αποφάσεις του ΕΔΔΑ, την τελευταία πενταετία (2021-2026), έχουν διαπιστώσει παραβίαση του άρθρου 3 ΕΣΔΑ για απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση λόγω κακών συνθηκών διαβίωσης στις ελληνικές φυλακές, και ποια ακριβώς ποσά έχουν επιδικάσει στους προσφεύγοντες. Ρωτούν επίσης πόσες και ποιες αποφάσεις του ΕΔΔΑ έχουν επικυρώσει φιλικούς διακανονισμούς με προσφεύγοντες κρατουμένους ελληνικών φυλακών και ποια ποσά «δίκαιης ικανοποίησης» έχουν συμφωνηθεί.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς τους υπουργούς
Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών
Προστασίας του Πολίτη
Θέμα: Χρηματικές αποζημιώσεις για τις κακές συνθήκες στις φυλακές
«Ι. Σύμφωνα με το άρθρο 6Α παρ. 4 του Σωφρονιστικού Κώδικα (ΣωφρΚ), για την προσφυγή κρατουμένων για τις συνθήκες κράτησης και τη δίκαιη ικανοποίησή τους, το Δικαστήριο Εκτέλεσης Ποινών μπορεί, μεταξύ άλλων, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα, να επιδικάσει «ανάλογα με τη βαρύτητα της προσβολής, χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστη, το χρηματικό ποσό της οποίας ορίζεται από πέντε (5) έως τριάντα (30) ευρώ ανά ημέρα παραβίασης». Ήδη έχουν δημοσιευθεί Βουλεύματα με τα οποία επιδικάζονται σχετικές αποζημιώσεις σε κρατουμένους π.χ. ΣυμβΠλημΠειρ 342/2024 και 482/2024.
ΙΙ. Σύμφωνα με το άρθρο 41 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) εάν το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) «κρίνει ότι υπήρξε παραβίαση της Σύμβασης … χορηγεί, εφόσον είναι αναγκαίο, στον παθόντα δίκαιη ικανοποίηση». Σ’ αυτή τη βάση επιδικάζονται δίκαιες ικανοποιήσεις στους κρατούμενους που προσφεύγουν για τις συνθήκες κράτησης στις ελληνικές φυλακές π.χ. πρόσφατα Πουλόπουλος κ. Ελλάδος, 20.3.2025. Παράλληλα, όμως, προβλέπεται στο άρθρο 39 ΕΣΔΑ η δυνατότητα «φιλικού διακανονισμού» με τον οποίο το κράτος (εν προκειμένω η χώρα μας, εκπροσωπούμενη από το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους) αποδέχεται την παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων (βάσει της ΕΣΔΑ) και συμφωνεί στην καταβολή δίκαιης ικανοποίησης στον προσφεύγοντα π.χ. Μοσχονάς και άλλοι κ. Ελλάδος, 26.2.2026 (αριθ. προσφυγής 21984/22)
Επειδή ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των κρατουμένων οφείλει να είναι προτεραιότητα των πολιτικών της χώρας,
Επειδή οι κακές συνθήκες στις ελληνικές φυλακές, ιδίως λόγω του υπερπληθυσμού, οφείλονται στην ακραία τιμωρητική πολιτική της κυβέρνησης,
Επειδή η καταβολή «αποζημιώσεων», χρηματικών ικανοποιήσεων κλπ. σε κρατουμένους λόγω παραβίασης των δικαιωμάτων τους επιβαρύνει τον Έλληνα φορολογούμενο,
Επειδή ο υπουργός Οικονομικών είναι αρμόδιος για το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (άρθρο 3, Ν 4831/2021) ενώ ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη για τα σωφρονιστικά καταστήματα.
Ερωτώνται οι αρμόδιοι υπουργοί
- Πόσα και ποια Βουλεύματα έχουν επιδικάσει αποζημιώσεις, βάσει του άρθρου 6Α ΣωφρΚ, και πόσα ακριβώς ποσά έχουν επιδικάσει σε κρατουμένους ως «χρηματική ικανοποίηση» (ανά βούλευμα, κρατούμενο και συνολικά);
- Πόσες και ποιες αποφάσεις του ΕΔΔΑ, την τελευταία πενταετία (2021-2026), έχουν διαπιστώσει παραβίαση του άρθρου 3 ΕΣΔΑ (απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση), λόγω κακών συνθηκών διαβίωσης στις ελληνικές φυλακές και ποια ακριβώς ποσά έχουν επιδικάσει στους προσφεύγοντες (ανά απόφαση, προσφεύγοντα και συνολικά);
- Πόσες και ποιες αποφάσεις (decisions) του ΕΔΔΑ έχουν επικυρώσει φιλικούς διακανονισμούς με προσφεύγοντες κρατουμένους ελληνικών φυλακών για παραβίαση του άρθρου 3 ΕΣΔΑ λόγω κακών συνθηκών και αναλυτικά ποια ποσά «δίκαιης ικανοποίησης» έχουν συμφωνηθεί (ανά προσφεύγοντα, προσφυγή και συνολικά)»;
Οι ερωτώντες βουλευτές
Ξανθόπουλος Θεόφιλος
Μπάρκας Κώστας
Ακρίτα Έλενα
Βέττα Καλλιόπη
Γαβρήλος Γιώργος
Γιαννούλης Χρήστος
Δούρου Ρένα
Ζαμπάρας Μίλτος
Νοτοπούλου Κατερίνα
Παναγιωτόπουλος Ανδρέας
Παπαηλιού Γιώργος
Παππάς Νίκος
Τσαπανίδου Πόπη
Ψυχογιός Γιώργος
