Έξι χρόνια μετά την ίδρυση του, το Τμήμα Συλλογής και Επεξεργασίας Δικαστικών Στατιστικών Στοιχείων (JustStat) του υπουργείου Δικαιοσύνης, δεν έχει τεθεί σε πλήρη λειτουργία και δεν παράγει το έργο για το οποίο συστάθηκε.
Η ηγεσία του υπουργείου, παρά τις αλλεπάλληλες διαβεβαιώσεις της, δεν ολοκλήρωσε έγκαιρα την προμήθεια των αναγκαίων πληροφοριακών συστημάτων και δεν στελέχωσε την υπηρεσία με το απαραίτητο έμψυχο δυναμικό, όπως επισημαίνουν 15 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, που κατέθεσαν ερώτηση προς τον υπουργό Δικαιοσύνης, με πρωτοβουλία του Τομεάρχη Δικαιοσύνης Θεόφιλου Ξανθόπουλο.
Η τεράστια αυτή καθυστέρηση είχε ως αποτέλεσμα, έως σήμερα, για την πολιτική Δικαιοσύνη να διατίθενται διάσπαρτα στοιχεία (π.χ. διαζύγια, Πτωχεύσεις), ενώ ως προς τα διαπραχθέντα αδικήματα τα στοιχεία συλλέγονται από την Ελληνική Αστυνομία και δεν αφορούν τα δικαστικώς βεβαιωθέντα αδικήματα και τα καταδικασθέντα πρόσωπα. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι τα αντίστοιχα στοιχεία για τους καταδικασθέντες ανά έτος, αδίκημα κλπ φτάνουν μέχρι το 2010.
Για το πολύ σοβαρό αυτό θέμα, καθώς τα παραπάνω στοιχεία αποτελούν βασικό προαπαιτούμενο για την επιστημονική τεκμηρίωση και τον σχεδιασμό μιας ορθολογικής αντεγκληματικής πολιτικής, βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ κατέθεσαν πρόσφατα και δεύτερη Ερώτηση προς τον υπουργό Δικαιοσύνης, «ζητώντας ενημέρωση για το πότε θα επανέλθει η κανονικότητα στην στατιστική απεικόνιση όλων των δεικτών απονομής δικαιοσύνης και ιδίως αυτή των καταδικασθέντων προσώπων».
«Η κοινοβουλευτική μας παρέμβασή έπιασε τόπο» επισημαίνουν οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ αναφέροντας πως «ο υπουργός Δικαιοσύνης στην απάντησή του, δίνει άλλη μια υπόσχεση αναφέροντας πως "κατόπιν των επαφών του Τμήματος Συλλογής και Επεξεργασίας Δικαστικών Στατιστικών Στοιχείων (JustStat) με τη Διεύθυνση Τομεακών Στατιστικών, Τμήμα Στατιστικών Δικαιοσύνης της ΕΛΣΤΑΤ και της συνεργασίας που έχει αναπτυχθεί, η έρευνα «Καταδικασθέντων» θα υλοποιείται πλέον από το Τμήμα Στατιστικών του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Η έρευνα δε, θα υλοποιηθεί το Β’ εξάμηνο του 2026, με έτος αναφοράς το 2025, και με ετήσια περιοδικότητα”».
«Κάλλιο αργά, αρκεί η ρητή δέσμευση του κ. υπουργού ότι θα διατεθούν αναλυτικά στατιστικά στοιχεία των καταδικασθέντων, από το β’ εξάμηνο του 2026 και μετά, να μην αποδειχθεί, μια ακόμη δήλωση χωρίς αντίκρισμα. Ιδίως τώρα που οι ελληνικές φυλακές γεμίζουν με κρατούμενους, εξαιτίας της πολιτικής αυστηροποίησης των ποινών που επέβαλε η κυβέρνηση της ΝΔ, ακολουθώντας το επικίνδυνο δόγμα ενός άκρατου και επικίνδυνου ποινικού λαϊκισμού» σημειώνουν οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.
Αναλυτικά η Ερώτηση
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς τον Υπουργό Δικαιοσύνης
Θέμα: Έλλειψη στατιστικών στοιχείων δικαιοσύνης, καταδικασθέντων και φυλακισθέντων ανά αδίκημα
Ι. Πολλάκις έχει γίνει αναφορά στο κενό που δημιουργεί η έλλειψη πλήρους στατιστικής αποτύπωσης των δικαστικών αποφάσεων και του περιεχομένου τους. Το πρόβλημα αυτό αναφορικά με τις ποινικές δικαστικές αποφάσεις είναι ακόμα πιο σοβαρό, καθώς οι στατιστικές της Ποινικής Δικαιοσύνης είναι πιο έγκυρες, σε σχέση μ’ αυτές της Αστυνομίας. Αυτό συμβαίνει γιατί οι δικαστικές αποφάσεις αποδίδουν την πλήρη εικόνα των βεβαιωμένων δικαστικώς εγκλημάτων και όχι μόνο των καταγγελιών. Το έργο αυτό επιτελούσε, κατά το παρελθόν, η Ελληνική Στατιστική Αρχή, εκδίδοντας μάλιστα και σχετικούς τόμους με πλήρη στοιχεία, τα οποία αξιοποιούνταν από την πολιτεία και τους επιστήμονες.
II. Με το άρθρο 358 ν. 4700/2020 (ΦΕΚ 127 A'/29.06.2020) δημιουργήθηκε «Γραφείο Συλλογής και Επεξεργασίας Δικαστικών Στατιστικών Στοιχείων (JustStat)», το οποίο υπάγεται απ’ ευθείας στον Υπουργό Δικαιοσύνης. Με το άρθ. 23 Ν. 4800/2021 προστέθηκε η παράγραφος Α για «τη στελέχωση του Γραφείου Συλλογής και Επεξεργασίας Δικαστικών Στατιστικών Στοιχείων (JustStat)» και συστήθηκαν «δέκα (10) οργανικές θέσεις προσωπικού με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου». Αργότερα, εκδόθηκε το ΠΔ 47/2022 για την συγκρότηση, οργάνωση και λειτουργία του Γραφείου. Παράλληλα, εκδόθηκαν Υπουργικές αποφάσεις για επιμέρους στατιστικές, όπως για τα αδικήματα του Π.Κ. όταν αυτά στρέφονται κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, [ΥΑ 12032 οικ. ΦΕΚ Β 1240/2022), για τις δικονομικές εγγυήσεις για τα παιδιά που είναι ύποπτοι ή κατηγορούμενοι στο πλαίσιο της αρχής των ποινικών διαδικασιών [ΥΑ 12033 οικ. ΦΕΚ Β 1240/2022) και, τέλος, για τη δικαστική αρωγή για ύποπτους και κατηγορούμενους στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών και για καταζητούμενους σε διαδικασίες εκτέλεσης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης [ΥΑ 12031 οικ. ΦΕΚ Β 1240/2022].
ΙΙΙ. Όπως μας ενημερώσατε απαντώντας σε αντίστοιχη ερώτησή μας το 2024 (αριθ. Πρωτ. 47/23-2-2024) το Γραφείο Συλλογής και Επεξεργασίας Δικαστικών Στατιστικών Στοιχείων «είναι στελεχωμένο με υπαλλήλους» ενώ «έχουν προγραμματιστεί και αναμένεται να εκκινήσουν οι διαδικασίες για την επιλογή και τον διορισμό Ειδικού Επιστημονικού Προσωπικού» Επιπλέον, μας ενημερώσατε ότι «θα προσφέρουν τις υπηρεσίες τους εξωτερικοί συνεργάτες, … μέχρι τον διορισμό του ως άνω αναφερομένου μόνιμου Ειδικού Επιστημονικού Προσωπικού». Τέλος, μας κάνατε γνωστό ότι «έχει εκκινήσει η κατασκευή νέου Πληροφοριακού Συστήματος Συλλογής και Διαχείρισης Δικαστικών Στατιστικών Δεδομένων» ένα έργο που «θα διαρκέσει 12 μήνες».
ΙV. Ωστόσο, σήμερα, για την πολιτική δικαιοσύνη διατίθενται, στην ιστοσελίδα της ΕΛ.ΣΤΑΤ., διάσπαρτα στοιχεία (π.χ. διαζύγια, Ειρηνοδικεία, Πτωχεύσεις). Ως προς τα διαπραχθέντα αδικήματα τα στοιχεία συλλέγονται από την Ελληνική Αστυνομία, δεν αφορούν δηλ. τα δικαστικώς βεβαιωθέντα αδικήματα και τα καταδικασθέντα πρόσωπα. Αντίθετα, τα αντίστοιχα στοιχεία για τους καταδικασθέντες ανά έτος, αδίκημα κ.λ.π, που συλλέγονται από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, φτάνουν μέχρι το 2010 (!). Αποσπασματικά στοιχεία δημοσιεύονται κατά καιρούς, ανάλογα με τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας, όπως στην ως άνω απάντησή σας αναλυτικά αναφέρετε. Στην ιστοσελίδα του Υπ. Δικαιοσύνης επίσης δημοσιεύονται διάφορα επιμέρους στοιχεία, χωρίς πληρότητα και χωρίς συνοχή, τα οποία αποτυπώνουν – κατά κύριο λόγο- το παραχθέν έργο των Δικαστηρίων και των Εισαγγελιών. Εξάλλου, επιμέρους στοιχεία που συλλέγονται, δεν δημοσιεύονται, ώστε δεν υπάρχει εικόνα για τα εν λόγω δεδομένα στη χώρα μας.
V. Σημειώνεται ότι η «Στατιστική της Δικαιοσύνης», η παλαιά έντυπη έκδοση της Στατιστικής Υπηρεσίας, περιείχε σειρές δεδομένων της πολιτικής δικαιοσύνης (Μέρος Α΄), στατιστική αδικημάτων και δικαστική στατιστική (Μέρος Β΄) και Σωφρονιστική στατιστική (μέρος Γ΄). Αξίζει να σημειωθεί ότι τα ποινικά και σωφρονιστικά δεδομένα εκτεινόταν στην έντυπη μορφή σε περίπου 100 σελίδες με πλήρη ανάλυση δημογραφικών στοιχείων, αδικημάτων, γεωγραφικών δεδομένων κλπ. Τα στοιχεία συγκεντρωνόταν με ευθύνη των δικαστηρίων.
Επειδή από τα παραπάνω συνάγεται ότι η χώρα μας δεν διαθέτει τα απαραίτητα επικαιροποιημένα στοιχεία για την απονομή συνολικά της δικαιοσύνης (πολιτικής και ποινικής) αλλά και την εγκληματικότητα,
Επειδή τα παραπάνω στοιχεία είναι απαραίτητα για την επιστημονική εκτίμηση αλλά και το σχεδιασμό μιας ορθολογικής αντεγκληματικής πολιτικής ή πολιτικής για τη διοίκηση της δικαιοσύνης,
Επειδή τα στοιχεία αυτά είναι αναγκαία όχι μόνο για την κυβέρνηση, ώστε να εκτιμήσει την πραγματικότητα και να προτείνει μέτρα, αλλά και για το κοινοβούλιο προκειμένου να είναι σε θέση να διαμορφώσει τη στάση του με υπευθυνότητα επί τη βάσει συγκεκριμένων και αξιόπιστων στατιστικών δεδομένων,
Επειδή αντί της περιστασιακής και, εν πολλοίς, χειροκίνητης διαδικασίας συλλογής στατιστικών στοιχείων, χρειάζεται να συντονιστεί εκ νέου μια προσπάθεια κεντρικής και συνολικής συλλογής στατιστικών στοιχείων.
Ερωτάται ο αρμόδιος Υπουργός
1. Προτίθεται η Κυβέρνηση να αναλάβει πρωτοβουλίες για την κάλυψη του κενού στατιστικών δεδομένων για τη Δικαιοσύνη;
2. Πότε θα επανέλθει η πλήρης και αναλυτική στατιστική καταγραφή της ποινικής δικαιοσύνης, όπως γινόταν από την Στατιστική Υπηρεσία για τους καταδικασθέντες κατ’ έτος;
Οι Ερωτώντες Βουλευτές
Θεόφιλος Ξανθόπουλος
Παπαηλιού Γιώργος
Καλαματιανός Διονύσης
Ακρίτα Έλενα
Βέττα Καλλιόπη
Γαβρήλος Γιώργος
Δούρου Ρένα
Ζαμπάρας Μίλτος
Κασιμάτη Νίνα
Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος
Μπάρκας Κώστας
Νοτοπούλου Κατερίνα
Παναγιωτόπουλος Ανδρέας
Παππάς Νίκος
Τσαπανίδου Πόπη
