Με την κυβέρνηση Μητσοτάκη να δέχεται σφοδρή κριτική για τη διάταξη που ανοίγει παράθυρο για «γκριζάρισμα» των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας ολοκληρώνεται σήμερα, Τετάρτη 11.3.26, στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, η συζήτηση σχετικά με τις Συμβάσεις για την παραχώρηση δικαιωμάτων για Έρευνα και Εκμετάλλευση Υδρογονανθράκων μεταξύ του ελληνικού Δημοσίου και της κοινοπραξίας Chevron και HELLENiQ Energy.
Η τελική συζήτηση και ψήφιση στην Ολομέλεια έχει προγραμματιστεί για αύριο, Πέμπτη 12 Μαρτίου 2026, όταν και η κυβέρνηση αναμένεται να βρεθεί αντιμέτωπη με τον Αντώνη Σαμαρά (ο οποίος ενδέχεται να παρέμβει από βήματος Ολομέλειας). Ο πρώην πρωθυπουργός, πριν από λίγες ημέρες, άσκησε έντονη κριτική για τη σύμβαση με την Chevron κάνοντας λόγο για «εκχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων».
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, επανέλαβε και σήμερα, Τετάρτη, τους διθυράμβους περί «σημαντικής εθνικής στιγμής» για τη χώρα μας, καθώς, «με τις συμβάσεις διπλασιάζονται οι θαλάσσιες περιοχές της Ελλάδας προς έρευνα και εκμετάλλευση και έτσι πολλαπλασιάζονται οι πιθανότητες εντοπισμού εμπορικά εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων για τη χώρα μας, μέσα από υψηλού κόστους και τεχνολογίας έρευνες, οι οποίες ωστόσο δεν θα επιβαρύνουν το ελληνικό δημόσιο».
Υπέρ επί της αρχής του σχεδίου νόμου ψήφισε, εκτός από την κυβερνητική πλειοψηφία, η ακροδεξιά «Ελληνική Λύση». ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και Νίκη επιφυλάσσονται να τοποθετηθούν στην Ολομέλεια, ενώ ΚΚΕ, Νέα Αριστερά και Πλεύση Ελευθερίας ψήφισαν «κατά».
Το ψέμα της κυβέρνησης περί ενίσχυσης της κυριαρχίας της Ελλάδας
Μεγάλο μέρος της κριτικής σύσσωμης της αντιπολίτευσης εστιάζει στο γεγονός ότι οι συμβάσεις νότια της Κρήτης αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγής της ΑΟΖ, κάτι που καθιστά εξαπάτηση τα φληναφήματα της ΝΔ περί ενίσχυσης της κυριαρχίας της χώρας. Την ώρα μάλιστα, που ιδιωτικές εταιρείες εμπλέκονται σε ευαίσθητα θέματα εξωτερικής πολιτικής.
Όπως τόνισε εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Μίλτος Ζαμπάρας, αναφερόμενος στην επίμαχη παράγραφο 3 του άρθρου 30, η συγκεκριμένη ρήτρα γεννά σκιές ως προς τα όρια και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα. Το γεγονός ότι αυτός ο όρος δεν μπαίνει στην περίπτωση των οικοπέδων της Πελοποννήσου, αλλά εμφανίζεται μόνο στα οικόπεδα της Κρήτης, επιβεβαιώνει τις ανησυχίες της αντιπολίτευσης ότι την Πέμπτη η Βουλή καλείται να κυρώσει μια διάταξη που συνδέεται με το ενδεχόμενο μελλοντικής διεθνούς οριοθέτησης ΑΟΖ υφαλοκρηπίδας.
Ο Μ. Ζαμπάρας έθεσε «συγκεκριμένα και αμείλικτα» ερωτήματα:
Ποιο ακριβώς είναι το κείμενο που αξιολόγησε το Ελεγκτικό Συνέδριο; Δόθηκε η γνώμη του Υπουργείου Εξωτερικών;
Για ποιον λόγο προβλέπεται ότι η ημερομηνία οριοθέτησης μπορεί να προηγείται της έναρξης ισχύος της διεθνούς συμφωνίας και ποιες ακριβώς έννομες συνέπειες παράγει αυτό το χρονικό σημείο για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των μερών;
Έχει αποτιμηθεί η ενδεχόμενη δημοσιονομική επίπτωση από την πρόβλεψη επιστροφής αποζημιώσεων και πρόσθετων ανταλλαγμάτων σε περίπτωση ενεργοποίησης της ρήτρας του άρθρου 30;».
Και ξεκαθάρισε ότι δεν μπορεί η συγκεκριμένη ρήτρα να γίνει αποδεκτή από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ: «Δεν θα αφήσουμε την κυβέρνηση να παίζει με τα κυριαρχικά μας δικαιώματα για να καθησυχάζει τις ανησυχίες των συμφερόντων της Ευρώπης».
Παράλληλα, κατά τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, η συγκεκριμένη σύμβαση είναι ανεπαρκής σε ότι αφορά στο επίπεδο προσπάθειας από τους παραχωρησιούχους για το ελάχιστο βάθος των υποχρεωτικών γεωτρήσεων. Πάρα το γεγονός ότι πιέστηκαν από την επιτροπή αξιολόγησης για σοβαρότερη δέσμευση, τελικά υπέβαλλαν μια ανεπαρκή δέσμευση (800 μέτρα από τον πυθμένα) όταν ανάλογες γεωτρήσεις στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου είναι πολύ βαθύτερες (ακόμα και πάνω από 2 χιλιόμετρα).
Είναι προφανές ότι η έλλειψη σεισμικών δεδομένων κάνει τους παραχωρησιούχους επιφυλακτικούς, όμως έτσι δεν προστατεύονται τα συμφέροντα της χώρας μας. Θα έπρεπε η διαπραγμάτευση να εξασφαλίσει ριζικότερη προσέγγιση, έστω και με ρίσκο των εταιρειών, όπως έγινε στις συμβάσεις που υπέγραψε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, τονίζεται από την πλευρά του κόμματος της Αριστεράς.
«Τα συμφέροντα μιας ιδιωτικής πολυεθνικής δεν ταυτίζονται με τα συμφέροντα της Ελληνικής Δημοκρατίας»
Ο Μ. Ζαμπάρας στάθηκε ιδιαίτερα και στον καιροσκοπισμό της κυβέρνησης, η οποία μέχρι πρόσφατα διατυμπάνιζε την προσήλωσή της στην «πράσινη μετάβαση» διότι ότι τα ορυκτά «είναι καύσιμα του περασμένου αιώνα». Και σήμερα κάνει εθνικό δόγμα τις εξορύξεις και διαφημίζει την πυρηνική ενέργεια.
Η κυβέρνηση σήμερα παίζει ένα προπαγανδιστικό παιχνίδι με τις συγκεκριμένες συμβάσεις, ενώ τα τελευταία 7 χρόνια δεν έχει κάνει απολύτως τίποτα στις ώριμες παραχωρήσεις που κληρονόμησε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά περιορίζεται να δίνει διαδοχικές παρατάσεις και άλλαξε τακτική όταν άλλαξαν στρατηγική οι ΗΠΑ, μετά την επικράτηση του Ντ. Τραμπ .
Όπως είπε χαρακτηριστικά ο αρμόδιος Τομεάρχης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, απευθυνόμενος προς τον κ. Παπασταύρου: «τα συμφέροντα μιας ιδιωτικής πολυεθνικής δεν πρέπει ταυτίζονται με τα συμφέροντα της Ελληνικής Δημοκρατίας. Οι εταιρείες δεν έχουν πατρίδα. Έχουν μετόχους. Έχουν κέρδη. Έχουν επιχειρηματικούς υπολογισμούς. Εσείς όμως πάτε και ένα βήμα παραπέρα. Μας ζητάτε και μας λέτε να πιστέψουμε ότι οι εταιρείες υπηρετούν τα δικά μας εθνικά συμφέροντα μόνο και μόνο επειδή επενδύουν στην περιοχή μας. Αυτό όμως δεν είναι στρατηγική σκέψη είναι μία τουλάχιστον πολιτική αφέλεια η χειρότερα συνειδητή παραπλάνηση».
Κίνδυνοι για το Περιβάλλον
Σύμφωνα με τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, πάρα το ότι στο σχέδιο νόμου προβλέπονται μια σειρά περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις και εξασφαλίσεις, με σημαντικότερη την υποχρέωση εκπόνησης Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) στη βάση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), όπως και στις συμβάσεις του 20129, οι εξασφαλίσεις αυτές σήμερα δεν είναι επαρκείς.
Ο Μ. Ζαμπάρας στηλίτευσε την απουσία ολοκληρωμένου θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, η οποία δυσχεραίνει τον ουσιαστικό έλεγχο των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Όπως πρόσθεσε: «Η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, όπως προβάλλεται, υπερεκτιμά τα αναπτυξιακά οφέλη της εξορυκτικής δραστηριότητας και υποτιμά τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις της σε άλλους τομείς της οικονομίας. Οι περιοχές που εξετάζονται για πιθανή έρευνα και εκμετάλλευση, ιδιαίτερα στην Ελληνική Τάφρο, αποτελούν οικολογικά ευαίσθητες ζώνες της Μεσογείου με σημαντική βιοποικιλότητα. Σε πολλές περιοχές δημιουργούνται ζώνες ασφάλειας και περιορισμού άλλων δραστηριοτήτων, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την τοπική οικονομία και ιδιαίτερα τις μικρές παράκτιες κοινότητες που εξαρτώνται από τη θάλασσα για το εισόδημα τους.
Ειδικότερα, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ θεωρεί αναγκαίο το δημόσιο να έχει αποφασιστικό ρόλο και στην εκπόνηση των ΜΠΕ και να εγκρίνει τα ενδεχόμενα Σχέδια Περιβαλλοντικής Δράσης. Αλλά απαιτούνται και ισχυρές εγγυήσεις παρακολούθησης και ελέγχου των διαδικασιών ερευνάς και πιθανής παραγωγής από το Δημόσιο (και όχι δυνητικά). Η εμπειρία από τον ανεπαρκή έλεγχο στο Ιόνιο, κάνει τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ιδιαίτερα επιφυλακτικό.
Δεν διασφαλίζεται το δημόσιο συμφέρον
Η κυβέρνηση, με τυμπανοκρουσίες, επικεντρώνεται στο φόρο εισοδήματος των συμβάσεων (20+5%). Βέβαια, παραλείπει να πει ότι οι όροι αυτοί είναι ταυτόσημοι με τις συμβάσεις του 2019 του ΣΥΡΙΖΑ. Φυσικά, αυτά τα έσοδα θα προκύψουν αν και όταν προκύψουν κέρδη (μιας και όλες οι επενδύσεις και τα έξοδα θα εκπέσουν φορολογικά).
Και σε κάθε περίπτωση θα προκύψουν αν φυσικά φτάσουμε σε παραγωγή, κάτι για το οποίο δεν υπάρχει καμία εγγύηση, με δεδομένα τα 7 χρόνια αδράνειας της σημερινής κυβέρνησης.
Σύμφωνα με τον Μ. Ζαμπάρα, η σύμβαση ούτε την υποχρέωση διάθεσης της παραγωγής στην ελληνική αγορά διασφαλίζει με σαφήνεια, ούτε ξεκάθαρα φορολογικά έσοδα αναφέρει, ούτε θεσπίζει σταθερό φορολογικό καθεστώς.
«Άρα πού ακριβώς βρίσκεται το βέβαιο εθνικό όφελος που μονίμως επικαλείστε; Στην προσδοκία; Στην υπόθεση; Ή μήπως σε μία επικοινωνιακή προεξόφληση που δεν αντέχει στην τεχνική και οικονομική ανάγνωση της σύμβασης;», το ρητορικό ερώτημα.
Σημαντική πλευρά των συμβάσεων, σύμφωνα με τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, θα έπρεπε να είναι η παρουσία του Δημοσίου και ειδικότερα μιας δημόσια ελεγχόμενης εταιρείας όπως η HelleniQ Energy (πρώην ΕΛΠΕ). Οι συμβάσεις του 2019, με την ισχυρή παρουσία των Δημόσια ελεγχόμενων ΕΛΠΕ εξασφάλιζε και την συνεπή εκτέλεση των συμβάσεων και την απόκτηση εγχωρίας τεχνογνωσίας. Η απεμπόληση του δημόσιου χαρακτήρα των ΕΛΠΕ (που προκάλεσε και την ουδέτερη θέση του ΣΥΡΙΖΑ στην σχετική έγκριση των συμβάσεων του 2019) στερεί το Δημόσιο από ένα πολύ σοβαρό εργαλείο ελέγχου και εισοδήματος.
Η στρατηγική που προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ
Σε αντίθεση με την στρατηγική της ΝΔ, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ προτείνει:
- Την αποφασιστική μετεξέλιξη του ελληνικού Ενεργειακού μείγματος προς Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) με διαμόρφωση των απαραίτητων υποδομών (Δίκτυα και Αποθήκευση) για την συνολική αξιοποίηση της παραγωγής τους (και όχι περικοπών όπως συμβαίνει λόγω της άναρχής ανάπτυξης που δημιούργησε η κυβέρνηση Μητσοτάκη) . Η στόχευση για την Κλιματική ουδετερότητά το 20250 δεν τίθεται ποτέ σε αμφισβήτηση, ανεξάρτητά με την ενδεχομένη εγχωρία παραγωγή υδρογονανθράκων.
- Την εξασφάλιση ότι η ενεργειακή μετάβαση θα αποβεί προς το συμφέρον των πολλών, μέσα από σχεδιασμό και υλοποίηση στρατηγικής Ενεργειακής Δημοκρατίας με έμφαση στις Ενεργειακές Κοινότητες και την Αυτοπαραγωγή / Αυτοκατανάλωση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις . Με γενναία στήριξη των απαραίτητων υποδομών (μέσω ενεργειακών αναβαθμίσεων).
- Τη λελογισμένη -με ισχυρή Δημόσια παρουσία (με τον καθοριστικό ρόλο της δημόσια ελεγχόμενης HelleniQ Energy) και με αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια- εκμετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας, υλοποιώντας τις ώριμες παραχωρήσεις. Τόσο για την υποκατάσταση των εισαγωγών στη μεταβατική περίοδο, όσο και για ενδεχομένη στήριξη Πετροχημικής Βιομηχανίας και των εξαγωγών.
Σφοδρή αντιπαράθεση Κωνσταντοπούλου με Παπασταύρου και Μαρκόπουλο
Κατά τη συνεδρίαση της Τετάρτης 11.3.26, η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας προκάλεσε ένταση όταν άφησε αιχμές για τον επαναπατρισμό της κόρης του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου αναφέρθηκε εμμέσως στη Σοφία Μητσοτάκη, λέγοντας πως «αυτός που θέλει να πλασάρεται ως μεγάλος ηγέτης θα πάρει το ελικόπτερο και θα φύγει, όπως η κόρη του».
Υπενθυμίζεται ότι η Σοφία Μητσοτάκη είχε διαψεύσει πρόσφατο δημοσίευμα που υποστήριζε ότι επέστρεψε στην Ελλάδα από το Ντουμπάι με ιδιωτικό τζετ αξίας 50.000 ευρώ.
Η ίδια, μέσω ανάρτησης στον προσωπικό της λογαριασμό στο Instagram, έκανε λόγο για fake news, διευκρινίζοντας ότι επέστρεψε με προγραμματισμένη πτήση επαναπατρισμού της Aegean από το Ομάν, μαζί με πολλούς άλλους Έλληνες πολίτες.
Η αποστροφή της προέδρου της Πλεύσης Ελευθερίας προκάλεσε την παρέμβαση του υπουργού Ενέργειας, ο οποίος αντέδρασε έντονα από τη θέση του. «Γιατί μπλέκεται το παιδί του πρωθυπουργού; Εργάζεται στο εξωτερικό», ανέφερε ο Σταύρος Παπασταύρου.
Λάδι στη φωτιά έριξε και ο βουλευτής της ΝΔ, Δ. προτείνοντας στην κα Κωνσταντοπούλου να μετατρέψει το όνομα του κόμματος σε «Πλεύση Ασυναρτησίας ή Ασυδοσίας», ενώ η Ζωή Κωνσταντοπούλου ανταπάντησε θυμίζοντας την παρουσία Μαρκόπουλου στο Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας, στο πλευρό του Αδ. Γεωργιάδη, όταν δυνάμεις της Αστυνομίας τραμπούκισαν και χτύπησαν γιατρούς και νοσηλευτές.
