Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026, συμπληρώνονται 75 χρόνια από την δολοφονία του Νίκου Νικηφορίδη στις φυλακές του Γεντί Κουλέ στην Θεσσαλονίκη, δώδεκα ολόκληρα χρόνια πριν από την δολοφονία Λαμπράκη.
Με τις φωτογραφίες των 200 της Καισαριανής στο προσκήνιο, αποκτά ξεχωριστή σημασία και η θυσία, στην ουσία αυτοθυσία, του 22χρονου Νικηφορίδη, καθώς αρνήθηκε να υπογράψει την κατάδοση συντρόφων του, για να λάβει χάρη από το Παλάτι και να αφεθεί ελεύθερος. Την σχετική αίτηση χάριτος είχε υποβάλει η μητέρα του αγωνιστή, Ευγενία Νικηφορίδη, η δε τραγική ειρωνεία ήταν ότι η αίτηση εγκρίθηκε την ημέρα εκτέλεσης του γιου της.
Θα έπρεπε να μη χρησιμοποιώ τον όρο «εκτέλεση», αφού στην ουσία επρόκειτο για δολοφονία, μεθοδευμένη από το επίσημο κράτος. Θα ήταν εκτέλεση αν είχε προηγηθεί δίκαιη δίκη, όχι έκτακτο στρατοδικείο, με ανυπόστατες κατηγορίες και ανύπαρκτα πειστήρια ενοχής εις βάρος του νεολαίου ακτιβιστή της ειρήνης, γραμματέα της ΕΠΟΝ Παγκρατίου, άρτι απελευθερωμένου από το κολαστήριο της Μακρονήσου, που τότε ηγέτης της Δεξιάς είχε χαρακτηρίσει «νέο Παρθενώνα».
Γιος Κωνσταντινουπολιτών προσφύγων, του Μενέλαου και της Ευγενίας Νικηφορίδη, ο ασυμβίβαστος αγωνιστής μόνο καλές πράξεις είχε να επιδείξει στη σύντομη ζωή του, πριν από όλα εντασσόμενος από μαθητής στην ΕΠΟΝ, προκειμένου να αγωνιστεί για “ελεύθερη πατρίδα και πανανθρώπινη ειρήνη”.
Θυμίζω ότι στην Θεσσαλονίκη βρέθηκε ως επικεφαλής του Φιλειρηνικού Μετώπου Νέων για την επέκταση μετά την Αθήνα και στη «νύμφη του Θερμαϊκού» παγκόσμιας εκστρατείας συγκέντρωσης υπογραφών κάτω από την Έκκληση της Στοκχόλμης για την κατάργηση όλων των πυρηνικών όπλων, σε Ανατολή και Δύση.
Αν δεν υπήρξε, λοιπόν, έγκλημα ούτε πολύ περισσότερο ανατρεπτική δράση της ομάδας Νικηφορίδη, δηλαδή των ειρηνιστών, στη Θεσσαλονίκη, τότε είναι άκυρη και η θανατική ποινή, άρα παράνομη και η εκτέλεση, τουτέστιν προκάτ δολοφονία. Όχι μόνο του Νικηφορίδη, αλλά και άλλων έξι συναγωνιστών του, νεολαίων Σαλονικιών.
Το 2017, σε διεθνές αντιπυρηνικό- αντιμιλιταριστικό συνέδριο στην Βαρκελώνη, είχα διαπιστώσει ότι ο Νίκος Νικηφορίδης ήταν άγνωστος διεθνώς, ως ο πρώτος άνθρωπος στον κόσμο που είχε δολοφονηθεί για το «έγκλημα» απαίτησης της κατάργησης των πυρηνικών. Ζήτησα, λοιπόν, από το Διεθνές Γραφείο Ειρήνης να συνδράμει στην προσπάθεια του ΠΑΔΟΠ για διεθνοποίηση της μνήμης Νικηφορίδη και υπήρξε ανταπόκριση, με επίσκεψη το 2018 στην Αθήνα της τότε συμπροέδρου της Λίζας Κλαρκ, της τιμημένης με Νόμπελ διεθνούς οργάνωσης.
Έτσι γεννήθηκε και η ιδέα καθιέρωσης του ετήσιου Βραβείου Ειρήνης «Νίκος Νικηφορίδης», που απονεμήθηκε πρώτη φορά το 2019 στην Luciana Castellina από τον διεθνή χώρο, και από την Ελλάδα στον Ανδρέα Θεοφίλου, εκ των ιδρυτών του Συνδέσμου Νέων Μπέρτραντ Ράσσελ για τον Πυρηνικό Αφοπλισμό, συμφοιτητή το 1963 με τον Νίκο Κιάο, κατοπινό δε κορυφαίο ερευνητή στον Δημόκριτο.
Για την σημερινή Αριστερά, η μνήμη Νικηφορίδη θα έπρεπε να είναι κορυφαίο σύμβολο, καθώς υπενθυμίζει ότι ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές της, δηλαδή, βαρύτατα ηττημένη στον εμφύλιο η παράταξή μας υπήρξε πρωταγωνίστρια στον αγώνα για την ειρήνη, στην συνέχεια, και για την Κύπρο. Γι’ αυτό, το 1958, αναδείχθηκε σε αξιωματική αντιπολίτευση, μέσω του ενωτικού εγχειρήματος της ΕΔΑ, της οποία το ιδρυτικό σύνθημα ήταν «Ειρήνη- Δημοκρατία- Αμνηστία».
Καταλήγω με την υπενθύμιση ότι την ερχόμενη Πέμπτη δεν θα πάμε στον τάφο του Νικηφορίδη, διότι δεν υφίσταται τάφος, αφού η σορός δεν παραδόθηκε στην οικογένειά του, αλλά ετάφη σε ομαδικό τάφο, πιθανότατα μεταξύ αυτών που αποκαλύφθηκαν τελευταία στο Δήμο Νεάπολης -Συκεών στην Θεσσαλονίκη.
Τιμούμε, λοιπόν, τον άταφο ήρωα της ειρήνης και του πυρηνικού αφοπλισμού.
O Πάνος Τριγάζης είναι υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ
