Το 2025, που τελείωσε, και το 2026 που ξεκίνησε σηματοδοτούν το μεταίχμιο μιας ιστορικής παγκόσμιας μετάβασης. Ο κόσμος εισέρχεται σε μια γκρίζα ζώνη όπου καταρρέουν οι παραδοσιακές σταθερές -με τα θετικά και τα αρνητικά τους- δίνοντας τη θέση τους σε μια ρευστή νέα πραγματικότητα, που όλοι μας βιώνουμε με αισθήματα αβεβαιότητας και φόβου· του φόβου μπροστά στο άγνωστο.
Το 2026 βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τουλάχιστον έξι μεγάλα στοιχήματα:
* Ειρήνη ή επέκταση των πολέμων τριβής; Η Ουκρανία και η Μέση Ανατολή παραμένουν ανοιχτές πληγές, χωρίς να ξεχνάμε εκείνες της Αφρικής, της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής. Το στοίχημα είναι αν το 2026 η ανθρωπότητα θα συνεχίσει να ζει σε ένα περιβάλλον εύθραυστης ανακωχής ή θα βρεθεί αντιμέτωπη μπροστά σε μια γενικευμένη ανάφλεξη, με την απειλή των πυρηνικών να επανέρχεται απειλητικά στο προσκήνιο.
* Το δίκαιο του ισχυρού θα επικρατήσει του Διεθνούς Δικαίου; Καθώς η γεωστρατηγική ισορροπία μετατοπίζεται, με την προσπάθεια ΗΠΑ, Κίνας και Ρωσίας να δημιουργήσουν και να μοιραστούν νέες σφαίρες επιρροής, σε συνδυασμό με την επιστροφή του οικονομικού προστατευτισμού (δασμοί, εμπορικοί πόλεμοι), έχει γίνει φανερό πως η ισχύς -στρατιωτική, τεχνολογική, ενεργειακή- τείνει να υπερισχύσει των διεθνών οργανισμών και των διεθνών συμβάσεων. Ακόμα χειρότερα, ελλοχεύει ο κίνδυνος η διεθνής τάξη να υποταχθεί στην επιχειρηματική λογική των συμφωνιών που προωθεί ο Τραμπ με τους επιχειρηματικούς του εταίρους.
* Η δημοκρατία δέχεται επίθεση εκ των έσω παντού, με την αμφισβήτηση του Κράτους Δικαίου. Η άνοδος του λαϊκισμού και της αντιπολιτικής, σε συνδυασμό με τους υβριδικούς ψηφιακούς πολέμους και τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης για τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης, που αναδείχθηκε όλο και περισσότερο σε πληθώρα μελετών το 2025, απειλεί την αξιοπιστία ακόμα και αυτών των εκλογικών διαδικασιών.
* Διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων. Η δημοσιονομική εξάντληση μετά την πανδημία και ο πληθωρισμός διευρύνουν το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών κρατών, αλλά και μέσα στα ίδια τα κράτη, στις κοινωνίες, τροφοδοτώντας την Ακροδεξιά και ανεξέλεγκτες κοινωνικές εκρήξεις, που σε κάποιες περιπτώσεις κινδυνεύουν να αποκτήσουν συντηρητικό πρόσημο.
* Ε.Ε.: Ενοποίηση ή κατακερματισμός; Η Ευρώπη βρίσκεται σε υπαρξιακό σταυροδρόμι. Το στοίχημα της διεύρυνσης και, κυρίως, της πολιτικής ενοποίησης βρίσκεται αντιμέτωπο με τις φυγόκεντρες δυνάμεις του εθνοκεντρισμού, που τροφοδοτεί ανοιχτά και επίσημα η διακυβέρνηση Τραμπ με την Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να απαντήσει στο υπαρξιακό δίλημμα: Θα αποκτήσει στρατηγική αυτονομία ή τελικά θα καταστεί δορυφόρος των μεγάλων δυνάμεων;
* Τεχνολογική κυριαρχία. Ο αγώνας για την υπεροχή στους ημιαγωγούς και στην κβαντική υπολογιστική θα καθορίσει ποιος θα ελέγχει την παγκόσμια οικονομία αλλά και την παγκόσμια πολιτική το 2026. Ένα στοίχημα στο οποίο επενδύονται εκατοντάδες δισεκατομμύρια και επεκτείνεται ήδη και στο Διάστημα.
Τα ανησυχητικά δείγματα γραφής, που είχαμε το 2025, δείχνουν πως ο κόσμος του 2026 θα είναι ένας κόσμος συναλλακτικής διπλωματίας. Οι συμμαχίες δεν θα βασίζονται πλέον σε κοινές αξίες, αξίες που έχουν πληγεί από τον τρόπο εφαρμογής τους, αλλά σε ευκαιριακές συμφωνίες επιχειρηματικών κολοσσών, ισχυρότερων από τα περισσότερα κράτη, και πολύ μεγάλων δυνάμεων. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει αν θα επενδύσει στην ουσιαστική πολιτική και αμυντική της ενοποίηση, αποφεύγοντας όμως να πέσει στην παγίδα της οικονομίας του πολέμου και στο ξήλωμα του κοινωνικού της κράτους, που θα αναιρέσει την ίδια την ουσία του ευρωπαϊκού μοντέλου, το οποίο για χρόνια υπήρξε υπόδειγμα για ανθρώπους όλου του κόσμου.
Το μεγάλο στοίχημα του 2026 παραμένει, αν οι άνθρωποι, οι κοινωνίες, θα καταφέρουν να δώσουν προοδευτικές απαντήσεις στα στοιχήματα που μας κληρονόμησε το 2025. Ο αγώνας συνεχίζεται...
