Η 17η Νοέμβρη είναι μια ημερομηνία βαθιά χαραγμένη στη συλλογική μνήμη του ελληνικού λαού. Το Πολυτεχνείο του 1973 υπήρξε η φλόγα που φώτισε τα πιο σκοτεινά χρόνια της δικτατορίας και έγινε το σύμβολο της αντίστασης μιας ολόκληρης γενιάς.
Η στρατιωτική δικτατορία των συνταγματαρχών, που επιβλήθηκε το 1967, είχε καταλύσει κάθε δημοκρατικό δικαίωμα: απαγορεύσεις κομμάτων, φυλακίσεις, βασανιστήρια, λογοκρισία, φόβος. Η κοινωνία έμοιαζε βουβή. Όμως κάτω από την επιφάνεια, ιδιαίτερα στους νέους και στους φοιτητές, κυοφορούνταν η οργή και η επιθυμία για ελευθερία.
Η αρχή της εξέγερσης έγινε στις 14 Νοεμβρίου 1973, όταν φοιτητές και φοιτήτριες προχώρησαν σε κατάληψη της Νομικής Σχολής διαμαρτυρόμενοι για την επιβολή κυβερνητικού ελέγχου στους φοιτητικούς συλλόγους και για τη γενικότερη καταπίεση του καθεστώτος. Πολύ γρήγορα, το Πολυτεχνείο μετατράπηκε σε εστία αγώνα. Οι φοιτητές έστησαν ραδιοφωνικό σταθμό και μετέδιδαν σε όλη την Αθήνα μηνύματα ενάντια στη δικτατορία αλλά και μηνύματα εμψύχωσης και κινητοποίησης του λαού, υπενθυμίζοντας τη δύναμη που είχε μέσα του καθώς και την ανάγκη αφύπνισης του.
Σύντομα, στο πλευρό των φοιτητών μέσα στο Πολυτεχνείο βρέθηκαν και εργάτες και απλοί πολίτες. Χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν και έξω από το ίδρυμα, μετατρέποντας τη φοιτητική κινητοποίηση σε παλλαϊκή εξέγερση ενάντια στη χούντα. Το σύνθημα «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» έγινε η κραυγή μιας ολόκληρης εποχής.
Η απάντηση του καθεστώτος ήρθε τη νύχτα της 17ης Νοέμβρη: τα τανκς κύκλωσαν το Πολυτεχνείο και λίγο μετά τις 3 το πρωί, ένα άρμα μάχης γκρέμισε την πύλη. Ακολούθησε βία, συλλήψεις και νεκροί. Νέοι άνθρωποι πλήρωσαν με τη ζωή τους τον αγώνα για ελευθερία. Αν και η εξέγερση καταπνίγηκε, αποτέλεσε την αρχή του τέλους της δικτατορίας, η οποία κατέρρευσε λίγους μήνες αργότερα, τον Ιούλιο του 1974. Το Πολυτεχνείο έδειξε πως κανένα καθεστώς δεν μπορεί να σταθεί απέναντι στη δύναμη ενός λαού που διεκδικεί τη ζωή και την αξιοπρέπειά του.
Σήμερα, πενήντα και πλέον χρόνια μετά, το μήνυμα της 17ης Νοέμβρη παραμένει επίκαιρο. Οι νέες γενιές έχουν πλέον να αντιμετωπίσουν τα <<τανκς της καταπίεσης>> από πολιτικές που έχουν στόχο να τις φιμώσουν. Κοινωνική ανισότητα, ανεργία, εμπορευματοποίηση της παιδείας, κρατική βία, απαξίωση των δημοκρατικών θεσμών. Το αίτημα για «Ψωμί» συμβολίζει πλέον το δικαίωμα στην εργασία και την αξιοπρεπή ζωή. Για μια «Παιδεία», δημόσια, ποιοτική και κριτική. Για την «Ελευθερία», σε μια κοινωνία που δεν φιμώνει τη διαφορετική φωνή.
Η 17η του Νοέμβρη αποτελεί την υπενθύμιση ότι η πάλη για δημοκρατία απαιτεί αγώνα και προσήλωση. Κάθε φορά που ένας νέος αρνείται την αδικία, κάθε φορά που μια κοινωνία αντιστέκεται στον αυταρχισμό, το Πολυτεχνείο ξαναζεί.
*Η Εύα Καραμπάση είναι φοιτήτρια ΔΕΣ ΠΑΜΑΚ, μέλος Νεολαίας ΣΥΡΙΖΑ
