Οι κάλπες στην τουρκοκυπριακή κοινότητα πρόσφατα ανέδειξαν ηγέτη της τον Τουφάν Ερχιουμάν στη θέση του Ερσίν Τατάρ, φίλου του Ερντογάν, εξέλιξη που χαιρετίστηκε από τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη και ιδιαίτερα από την ηγεσία του ΑΚΕΛ. Ο νέος ηγέτης, που προέρχεται από την Αριστερά των Τουρκοκυπρίων, δηλαδή το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, με παράδοση συμπόρευσης με το ΑΚΕΛ, δεσμεύτηκε προεκλογικά ότι θα εργαστεί για την επανένωση της Κύπρου στο πλαίσιο δικοινοτικής-διζωνικής ομοσπονδίας, με πολιτική ισότητα εννοείται, διαφοροποιούμενος από τη γραμμή του προκατόχου του περί «δύο ανεξάρτητων κρατών», την οποία υποστηρίζει και η Άγκυρα.
Προφανώς δεν πρόκειται για εύκολη επιλογή δεδομένου ότι εδώ και δεκαετίες ο χρόνος δουλεύει εις βάρος μιας δίκαιης και βιώσιμης λύσης του Κυπριακού στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ. Αποδείχθηκε ωστόσο ότι, παρά τα περί του αντιθέτου λεγόμενα, την τουρκοκυπριακή κοινότητα δεν την έχουν «καταπιεί» οι έποικοι ούτε έχει χαθεί η πολιτική της οντότητα λόγω της πλέον του μισού αιώνα στρατιωτικής πολυάριθμης παρουσίας τής Άγκυρας. Ακόμα και στον ΣΥΡΙΖΑ, αρμόδιο στέλεχος έλεγε το 2013 ότι «δεν υπάρχουν Τουρκοκύπριοι», το δε ΚΚΕ χρόνια τώρα έχει απομακρυνθεί από την κοινή θέση με το ΑΚΕΛ υπέρ λύσης δικοινοτικής-διζωνικής ομοσπονδίας, με μία κυριαρχία, μία ιθαγένεια και μία διεθνή πολιτική προσωπικότητα.
Γενικότερα, οι αντίπαλοι της θέσης αυτής, την οποία δέχτηκε ο Μακάριος το 1977 και αποτελεί μέρος των ψηφισμάτων του ΟΗΕ, παραγνωρίζουν το γεγονός ότι ο λαός της Κύπρου είναι δισυπόστατος -Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι-, όπως προκύπτει και συνταγματικά από ιδρύσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960, που σήμανε το τέλος, με πολλά μείον, της βρετανικής αποικιοκρατίας.
Εκτοτε η υπόθεση της Κύπρου, τουλάχιστον τα τελευταία 65 χρόνια, έχει καταστεί πεδίο πολιτικών πειραματισμών και καταστροφικών εθνικών μαξιμαλισμών, τους οποίους δεν απέφυγε ούτε η Αριστερά της Ελλάδας. Ούτε αυτή συνειδητοποίησε έγκαιρα και ρεαλιστικά ότι το αίτημα της ένωσης είχε πλέον καταστεί αναχρονισμός αφού είχε ιδρυθεί η Κυπριακή Δημοκρατία ως ανεξάρτητο δικοινοτικό κράτος.
Αν, όμως, υπήρχε πιθανότητα ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα, αυτή χάθηκε με τον καταστροφικό ελληνικό εμφύλιο και τα επακόλουθά του, που επεκτάθηκαν και στην Κύπρο, με τον αντικομμουνισμό βασικό όπλο της ΕΟΚΑ και του στρατιωτικού της αρχηγού Γεώργιου Γρίβα. Τακτική βολική για τη Δεξιά της Ελλάδας, που ήταν ευγνώμων στη βρετανική πολιτική διότι δεν ήθελε να κακοκαρδίσει τη Βρετανία, η οποία με τη στρατιωτική επέμβαση στην Αθήνα το 1944 στέρησε από τους ελευθερωτές της χώρας μας, δηλαδή το ΕΑΜ, όχι μόνο την πολιτική εξουσία αλλά και μια ισχυρή θέση στο μεταπολεμικό πολιτικό σύστημα. Καταστροφικός ο εμφύλιος από κάθε άποψη.
Με τον Μακάριο αδιαμφισβήτητο ηγέτη, η Κυπριακή Δημοκρατία απέκτησε δικό της διεθνή βηματισμό εντασσόμενη στο κίνημα των Αδεσμεύτων, αποκρούοντας πιέσεις εξ Αθηνών για ένταξη στο ΝΑΤΟ. Θυμίζω επίσης ότι η κυβέρνηση της Ελλάδας απέφευγε και την προσφυγή στον ΟΗΕ για το Κυπριακό, εκεί όμως η Κυπριακή Δημοκρατία βρήκε αποκούμπι μετά τις δικοινοτικές συγκρούσεις, έναν μίνι εμφύλιο Χριστούγεννα του 1964, εξασφαλίζοντας την παρουσία ειρηνευτικής δύναμης από το 1964 μέχρι σήμερα.
Σήμερα δεν είναι καθόλου απλά τα πράγματα στο Κυπριακό, δύο και πλέον δεκαετίες μετά την απόρριψη του Σχεδίου Ανάν το 2004 από τους Ελληνοκύπριους με παραίνεση του Προέδρου Τάσσου Παπαδόπουλου, ενώ οι Τουρκοκύπριοι το ενέκριναν σε ταυτόχρονο χωριστό δημοψήφισμα με μεγάλη πλειοψηφία.
Επόμενο ορόσημο, η πενταμερής στο Κραν Μοντανά, με τον Μουσταφά Ακιντζί, ηγέτη των Τουρκοκύπριων, τον Νίκο Αναστασιάδη, Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, στη δε Ελλάδα κυβέρνηση Τσίπρα με υπουργό Εξωτερικών τον Νίκο Κοτζιά, ο οποίος σε πρώτη φάση είχε πετύχει τη συμφωνία της Βρετανίας και της Τουρκίας για την κατάργηση του απαράδεκτου καθεστώτος των διεθνών εγγυήσεων. Τελική συμφωνία δεν υπήρξε, παρέμεινε όμως μετά το 2017 το «κεκτημένο του Κραν Μοντανά», το οποίο επικαλείται ο σημερινός Κύπριος Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης ζητώντας από τον Ερχιουμάν να ξαναπιάσουν από κει το νήμα.
Ηδη κινητοποιείται και ο ΟΗΕ με επισκέψεις σε Λευκωσία, Άγκυρα και Αθήνα της ειδικής απεσταλμένης του γενικού γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες και ενδεχόμενη και πρώτη συνάντηση Χριστοδουλίδη-Ερχιουμάν, καθώς στο τραπέζι υπάρχει και πρόταση για Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), συμπεριλαμβανομένων και νέων σημείων διέλευσης από τον Βορρά στον Νότο και αντίστροφα.
Στο μεταξύ, υπάρχει το νέο τετελεσμένο ανοίγματος από τους Ερντογάν-Τατάρ της υπό ειδικό καθεστώς περιοχής της Αμμοχώστου, που πρώτη θα έπρεπε να αποδοθεί στην Κυπριακή Δημοκρατία. Με άλλα λόγια, πολύ ελπιδοφόρα η εκλογή Ερχιουμάν, αλλά ισχύει και η ρήση «κάθε χρόνο και χειρότερα» στο Κυπριακό.
Να επενδύσουμε και σε ενεργητική εμπλοκή της Ε.Ε., της οποίας μέρος νομικά είναι και η κατεχόμενη Κύπρος, μόνο που εκεί τελεί σε αναστολή το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Με τόσα προβλήματα που έχει η Ε.Ε. -κυρίως το Ουκρανικό-, δεν θα ήταν καθόλου ευχάριστο να βρεθεί με δύο κράτη στην Κύπρο, ζήτημα δυσεπίλυτο.
* Ο Πάνος Τριγάζης είναι υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
