Σε μια συγκυρία πολλαπλών κρίσεων –οικονομική αστάθεια, οικολογική κατάρρευση, πόλεμοι και δημοκρατική υποχώρηση– η νεολαία βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της πολιτικής διακύβευσης. Η γενιά που ενηλικιώνεται σε ένα καθεστώς επισφάλειας και παρατεταμένης κρίσης (Standing, 2011) δεν μπορεί να διατηρήσει καμία ψευδαίσθηση για την κανονικότητα του νεοφιλελεύθερου παραδείγματος. Η αριστερά, ως ιστορικός φορέας ριζοσπαστικής αλλαγής, καλείται να διαμορφώσει νέους δεσμούς με αυτή τη γενιά – ή να περιθωριοποιηθεί οριστικά.
Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, είναι ποια αριστερά μπορεί να εμπνεύσει σήμερα. Η θεσμική και κυβερνητική αριστερά, σε πολλές περιπτώσεις, αποξενώθηκε από τις κοινωνικές της βάσεις, υποκύπτοντας σε λογικές διαχείρισης και υποκαθιστώντας τον μετασχηματισμό από την προσαρμογή (Badiou, 2012). Αντίθετα, εκεί που η αριστερά συνδέεται με τους αγώνες για στέγη, εργασία, δικαιώματα φύλου και κλιματική δικαιοσύνη –δηλαδή στα πανεπιστήμια, στις γειτονιές, στα κινήματα– διαμορφώνεται ένα υπόγειο ρεύμα νεανικού ριζοσπαστισμού με χαρακτηριστικά οριζοντιότητας, αλληλεγγύης και πειραματισμού.
Η γενιά των σημερινών 20χρονων δεν μεγάλωσε με τα «μεγάλα οράματα» του 20ού αιώνα, αλλά με τις συνέπειες της κατάρρευσής τους. Παρ’ όλα αυτά, δεν έχει εγκαταλείψει τη ριζοσπαστική φαντασία – αντίθετα, τη μετασχηματίζει. Όπως επισημαίνει ο Chantal Mouffe (2018), η πολιτική σύγκρουση δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά επανεμφανίζεται μέσα από νέα υποκείμενα και νέες διεκδικήσεις. Η νεολαία είναι ένα από αυτά τα υποκείμενα.
Η Αριστερά του μέλλοντος οφείλει να οικοδομηθεί όχι απλώς για τους νέους, αλλά με τους νέους – και ενίοτε από τους νέους. Χρειάζεται να εγκαταλείψει τον διδακτισμό και να εμπιστευτεί την αυθόρμητη πολιτική δημιουργικότητα της νέας γενιάς. Χρειάζεται, επίσης, να αναστοχαστεί τις οργανωτικές και θεωρητικές της μορφές, ώστε να μην λειτουργεί αναπαραγωγικά απέναντι στα κυρίαρχα μοντέλα εξουσίας.
Το μέλλον της Αριστεράς δεν θα προκύψει μηχανικά. Θα είναι αποτέλεσμα σύγκρουσης, ρήξης, αλλά και αμοιβαίας μάθησης. Αν καταφέρει να συναντηθεί ουσιαστικά με τη νεολαία, να αφουγκραστεί τις αντιφάσεις και τις προσδοκίες της, τότε μπορεί να επανανοηματοδοτήσει την έννοια της ελπίδας. Όχι ως αφηρημένο σύνθημα, αλλά ως υλική δυνατότητα συλλογικής απελευθέρωσης.
- Badiou, A. (2012). The Rebirth of History: Times of Riots and Uprisings. Verso.
- Mouffe, C. (2018). For a Left Populism. Verso.
- Standing, G. (2011). The Precariat: The New Dangerous Class. Bloomsbury Academic.
Η Εύα Καραμπάση είναι φοιτήτρια Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών στο ΠΑΜΑΚ - ΟΜ Σπουδαζουσας Θεσσαλονίκης
