Κείμενο της νεολαίας του ΣΥΡΙΖΑ - Προοδευτική Συμμαχία για την Εργατική Πρωτομαγιά:
Η καθιέρωση της Εργατικής Πρωτομαγιάς έχει τις ρίζες της στο Σικάγο των ΗΠΑ όπου την 1 Μαΐου 1886, εκατοντάδες χιλιάδες εργάτες στις ΗΠΑ κατέβηκαν σε απεργία διεκδικώντας την 8ωρη εργάσιμη ημέρα. Oι κινητοποιήσεις κλιμακώθηκαν δραματικά. Στις 3 Μαΐου η αστυνομία πυροβόλησε απεργούς με έξι νεκρούς. Την επομένη ημέρα μια μεγάλη συγκέντρωση στην πλατεία Haymarket σημαδεύτηκε από τη ρίψη βόμβας και την αιματηρή επέμβαση της αστυνομίας. Επτά αστυνομικοί και τέσσερις εργάτες σκοτώθηκαν. Οι αρχές συνέλαβαν οκτώ ηγέτες του εργατικού κινήματος, οι οποίοι δικάστηκαν ως υπαίτιοι του επεισοδίου. Παρά την έλλειψη στοιχείων εναντίον τους, τέσσερις από αυτούς καταδικάστηκαν σε θάνατο και απαγχονίστηκαν το 1887.
Η διεθνής κατακραυγή για το «ματωμένο Σικάγο» οδήγησε στην καθιέρωση της 1ης Μαΐου ως ημέρας αγώνα των εργατών. Το 1889, το συνέδριο της Β' Διεθνούς στο Παρίσι αποφάσισε να τιμάται κάθε 1η Μαΐου η επέτειος των γεγονότων του Σικάγο και ο αγώνας για το οκτάωρο, ξεκινώντας από το 1890. Έκτοτε, η ημέρα αυτή έχει καθιερωθεί ως διεθνής ημέρα των εργατών και συμβολίζει τους αγώνες για θεμελιώδη εργατικά δικαιώματα και καλύτερες συνθήκες εργασίας σε όλο τον κόσμο, από το οκτάωρο και τους αξιοπρεπείς μισθούς μέχρι την κοινωνική πρόνοια και την ασφάλεια στην εργασία. Οι κατακτήσεις που απολαμβάνουν σήμερα πολλοί εργαζόμενοι ήταν άμεσο αποτέλεσμα αυτών των αγώνων, καθιστώντας την Πρωτομαγιά ημέρα μνήμης των θυσιών αλλά και διαρκούς διεκδίκησης νέων δικαιωμάτων.
Στην Ελλάδα, η πρώτη πρωτομαγιάτικη συγκέντρωση έλαβε χώρα το 1893 στην Αθήνα όταν περίπου 500 εργάτες συγκεντρώθηκαν στο Παναθηναϊκό Στάδιο με συνθήματα που ζητούσαν μεταξύ άλλων την καθιέρωση του 8ωρου και καλύτερες συνθήκες εργασίας, με τις αρχές να αντιμετωπίζουν εχθρικά την πρωτοβουλία αυτή. Έπειτα από μερικές δεκαετίες, η Πρωτομαγιά θα γίνει και πάλι σύμβολο αγώνα αλλά και θυσίας. Τον Μάη του 1936, στη Θεσσαλονίκη, μια μεγάλη απεργία των καπνεργατών εξελίχθηκε σε γενική εργατική εξέγερση που πνίγηκε στο αίμα. Οι δυνάμεις ασφαλείας άνοιξαν πυρ κατά των διαδηλωτών, σκοτώνοντας πολλούς εργάτες και τραυματίζοντας εκατοντάδες. Ο «Ματωμένος Μάης» του 1936 έμεινε στην ιστορία ως σημείο καμπής για τους αγώνες της εργατικής τάξης στην Ελλάδα.
Μετέπειτα, κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, η Πρωτομαγιά συνδέθηκε άρρηκτα με την αντίσταση. Την 1η Μαΐου 1944, οι κατοχικές αρχές εκτέλεσαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής 200 Έλληνες κομμουνιστές ως αντίποινα για τη δράση της Αντίστασης. Οι εκτελεσμένοι πέρασαν στην ιστορία ως ήρωες του αντιφασιστικού και εργατικού κινήματος. Μετά την πτώση της χούντας το 1974 και την αποκατάσταση της δημοκρατίας, η Εργατική Πρωτομαγιά επανήλθε ως ελεύθερος εορτασμός. Στη διάρκεια της δικτατορίας 1967-1974 οι ανεξάρτητες εργατικές συγκεντρώσεις είχαν απαγορευτεί (το καθεστώς την είχε μετατρέψει σε αργία χωρίς διαδηλώσεις), αλλά το 1975 οι εργαζόμενοι ξαναβγήκαν στους δρόμους με την πρώτη μεγάλη ενωτική συγκέντρωση στην Αθήνα. Το 2017, με νόμο της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, η 1η Μαΐου καθιερώθηκε επίσημα ως υποχρεωτική αργία. Κάθε χρόνο τα συνδικάτα οργανώνουν απεργίες, καταθέτουν στεφάνια στη μνήμη των πεσόντων και πραγματοποιούν πορείες, συνδέοντας το ιστορικό μήνυμα της ημέρας με τα σύγχρονα αιτήματα για εργασιακή δικαιοσύνη.
Σήμερα, πάνω από έναν αιώνα μετά το Σικάγο, η Πρωτομαγιά παραμένει επίκαιρη, ένα διαχρονικό κάλεσμα ενότητας και διεκδίκησης για αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και προστασίας των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε όλο τον κόσμο. Στη σημερινή Ελλάδα της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, η υποβάθμιση των εργασιακών σχέσεων δεν είναι απλώς μια παρενέργεια της οικονομικής πολιτικής, αλλά μια στρατηγική επιλογή προς όφελος του μεγάλου κεφαλαίου. Η ψήφιση του νόμου Χατζηδάκη το 2021 αποτέλεσε καθοριστικό πλήγμα στην έννοια της πενθήμερης εργασίας, του οκταώρου και του σταθερού ωραρίου, προωθώντας την «ευελιξία» ως νέο δόγμα εκμετάλλευσης. Σήμερα, με την ψήφιση του νόμου για τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας, θεσμοθετήθηκε η εργασία ακόμα και έξι ημερών την εβδομάδα, ενώ οι εργοδότες αποκτούν σχεδόν απόλυτο έλεγχο στην καθημερινότητα των εργαζομένων. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί παραμένουν υποστελεχωμένοι και συστηματικά αποδυναμωμένοι, με την Επιθεώρηση Εργασίας να έχει μετατραπεί σε ανεξάρτητη αρχή – μακριά από κάθε ουσιαστικό δημοκρατικό και κοινωνικό έλεγχο. Το κυβερνητικό έργο της Νέας Δημοκρατίας φανερώνει μια βαθιά ταξική μεροληψία υπέρ των λίγων και ισχυρών. Μέσα από αλλεπάλληλες νομοθετικές παρεμβάσεις, χτυπήθηκαν τα σωματεία, περιορίστηκε το απεργιακό δικαίωμα, και επιχειρείται μια γενικευμένη ποινικοποίηση των εργατικών αγώνων. Η επισφάλεια και η αδήλωτη εργασία καλπάζουν, ιδιαίτερα στους νέους και στις γυναίκες, ενώ οι πλατφόρμες τύπου e-food και Wolt λειτουργούν ως εργασιακές ζούγκλες με άλλοθι την «τεχνολογική καινοτομία». Η κοινωνική δυσαρέσκεια διευρύνεται, καθώς οι πολίτες βλέπουν τις ζωές τους να εξανεμίζονται ανάμεσα σε υποαμειβόμενες υπερωρίες, ανεξέλεγκτες απολύσεις και γενικευμένη ανασφάλεια.
Η Πρωτομαγιά δεν είναι απλώς μια επέτειος. Μας υπενθυμίζει πως τίποτα δεν μας χαρίστηκε και τίποτα δεν είναι αυτονόητο. Ό,τι κατακτήθηκε με αίμα και αγώνα μπορεί να χαθεί μέσα από την σιωπή και την απάθεια. Απέναντι στην εργοδοτική αυθαιρεσία και την κρατική αδιαφορία, ο δρόμος του συλλογικού αγώνα και της πολιτικής ρήξης είναι πιο αναγκαίος από ποτέ. Για τους νέους στην Ελλάδα σήμερα, η σιωπή είναι πολυτέλεια. Διότι η ζωή τους μοιάζει προδιαγεγραμμένη σε έναν φαύλο κύκλο φτώχειας, ακρίβειας και αβεβαιότητας.
Πώς να μιλήσουμε για «κανονικότητα» όταν οι μισοί νέοι ζουν ακόμη με τους γονείς τους επειδή τα ενοίκια έχουν εκτοξευθεί; Η επέλαση του Airbnb στα αστικά κέντρα έχει μετατρέψει τη στέγη από ανθρώπινο δικαίωμα σε επενδυτικό προϊόν. Στην Αθήνα, η πλειοψηφία των εργαζόμενων νέων δεν μπορεί να καλύψει ούτε το ενοίκιο για ένα μικρό δυάρι, χωρίς να ξοδέψει πάνω από το 50% του μισθού της.
Μισθοί 700 ευρώ, δουλειά χωρίς σύμβαση, χωρίς σταθερό ωράριο, χωρίς προοπτική. Και όλα αυτά τη στιγμή που η ακρίβεια στα τρόφιμα, στο ρεύμα, στα μέσα μεταφοράς τσακίζει κάθε ελπίδα για ανεξαρτησία. Η γενιά μας μεγαλώνει δουλεύοντας για να επιβιώσει, όχι για να ζήσει. Η ελαστικοποίηση της εργασίας, τα μπλοκάκια, τα «project», η διαρκής ανασφάλεια...
Δεν είναι τυχαίο που οι νέοι και οι νέες εγκαταλείπουν τη χώρα με γοργούς ρυθμούς. Όχι επειδή δεν αγαπούν την Ελλάδα, αλλά επειδή δεν αντέχουν άλλο να αγαπούν μονόπλευρα. Η «φυγή μυαλών» είναι το σύμπτωμα μιας πολιτείας που εγκαταλείπει τη νεολαία της, την ίδια ώρα που η χώρα μας είναι τρίτη σε συρρίκνωση πληθυσμού παγκοσμίως, δίχως να εμπλέκεται σε πόλεμο ή να υποφέρει από κάποιο κλιματικό φαινόμενο.
Γι’ αυτό και η Πρωτομαγιά του σήμερα δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Είναι η κραυγή μας για ένα μέλλον με δικαιοσύνη, σταθερή δουλειά, αξιοπρεπείς μισθούς και στέγη. Για μια ζωή που δεν θα χωράει σε εφαρμογές delivery και μονοήμερες συμβάσεις εργασίας.
Η γενιά μας δεν είναι ούτε χαμένη, ούτε αδιάφορη. Είναι μια γενιά που διεκδικεί. Και φέτος, όπως πάντα, θα είναι στους δρόμους.
Συγγραφείς:
Ζωή Μαρία Παπαδόπουλου
Εύα Καραμπάση
Τζανέτος Καβαλιώτης
