Έχουν συμπληρωθεί πενήντα έτη από την οριστική έκπτωση της βασιλείας από τη χώρα και η πλατεία Συντάγματος περιβάλλεται ακόμη από οδούς με ονόματα βασιλέων, ενώ η ίδια έλαβε το όνομά της από το κίνημα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, που με επικεφαλής τον Μακρυγιάννη και τον Καλλέργη επέβαλε στον Βαυαρό Όθωνα τη θέσπιση συντάγματος. Ο μέχρι τότε απόλυτος μονάρχης, που είχε βαθιά απέχθεια στο σύνταγμα, στο Κοινοβούλιο και στα κόμματα, υποχρεώθηκε να κυβερνά στο πλαίσιο συντάγματος.
Στις 10 Οκτωβρίου 1862 καταλύθηκε η βασιλεία του Όθωνα μετά την εναντίον του εξέγερση του λαού και της φρουράς της Αθήνας, αποτελώντας το αποκορύφωμα της προϊούσας αντιδυναστικής διάθεσης της πλειονότητας των Ελλήνων που αρκετά χρόνια πριν δυσφορούσε με το Στέμμα. Στις 2 Νοεμβρίου 1862 αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα μαζί με την επίσης Γερμανίδα σύζυγό του Αμαλία. Η δυναστεία του επιβλήθηκε από τις τρεις προστάτιδες δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία) μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια και λειτούργησε σαν καταλύτης της επιβολής της εξάρτησης της χώρας από τις μεγάλες δυνάμεις και της διαμόρφωσης του καθεστώτος υποτέλειας. Αυτό το καθεστώς συνεχίστηκε και μετά την έξωση του Βαυαρού Όθωνα, με την επιβολή ως βασιλιά του Γεώργιου Α΄, δευτερότοκου γιου του βασιλιά της Δανίας Χριστιανού Θ΄.
Τα ονόματά τους σήμερα ορίζουν τις πλευρικές οδούς της πλατείας Συντάγματος, αυτό της Αμαλίας ενώνει τους δύο αυτούς δρόμους ως κεντρική λεωφόρος μπροστά από το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη και το Κοινοβούλιο φτάνοντας ως τη λεωφόρο Συγγρού, ενώ το όνομα της Ρωσίδας συζύγου του Γεώργιου Α΄ Όλγας φέρει η οδός μπροστά από το Ζάππειο, που ενώνει την Πύλη του Ανδριανού με το Καλλιμάρμαρο. Παράλληλα, η λεωφόρος που ξεκινά από την πλατεία Συντάγματος, στο πλάι του Κοινοβουλίου, και φτάνει ως τη συμβολή των λεωφόρων Αλεξάνδρας και Κηφισίας φέρει το όνομα της αδελφής του κάιζερ Σοφίας, συζύγου του βασιλιά Κωνσταντίνου, που το όνομά του έχει η κεντρική λεωφόρος από την Πινακοθήκη ως την Καλλιρόης, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τον εθνικό διχασμό και τη Μικρασιατική Καταστροφή, ενώ και η οδός μεταξύ του Προεδρικού Μεγάρου και του Μεγάρου Μαξίμου, που αρχίζει από την Ηρώδου Αττικού και συνεχίζει στο Παγκράτι, φέρει το όνομα του Γεώργιου Β΄, που έφυγε το 1923 ενόψει της Δεύτερης Ελληνικής Δημοκρατίας (1924-1935). Ο Γεώργιος Β΄ επανήλθε αρχικά με το νόθο δημοψήφισμα του 1935, υπέγραψε το διάταγμα εγκαθίδρυσης της δικτατορίας Μεταξά και επέστρεψε εκ νέου το 1946, στην αρχή του Εμφυλίου.
Μετά το 1974 η διατήρηση των ονομάτων των πρώην βασιλέων και των συζύγων τους στις κεντρικές λεωφόρους της Αθήνας και ιδίως στους δρόμους που περιβάλλουν την πλατεία Συντάγματος και το Κοινοβούλιο, σύμβολα της Δημοκρατίας, είναι αντίθετη στο σύνταγμα και στο πολίτευμα όπως ορίζεται στο άρθρο 1 παρ. 1. Πρέπει να αλλάξουν και η μετονομασία τους είναι αρμοδιότητα του Δημοτικού Συμβουλίου της Αθήνας, αν και απαιτείται η σύμφωνη γνώμη επιτροπής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Βέβαια, η μετονομασία οδών επιτρέπεται μόνο «για εξαιρετικούς λόγους», οι οποίοι όμως αναμφισβήτητα συντρέχουν για τους επτά αυτούς δρόμους.
Τα ονόματα προσώπων στους δρόμους συνδέονται με την απόδοση τιμής σε αυτά, τη διατήρηση της μνήμης και της δράσης τους ή των συμβάντων στα οποία πρωταγωνίστησαν. Ο βασιλικός θεσμός συμπύκνωσε την εξάρτηση της χώρας από τις ξένες δυνάμεις και συνδέθηκε με την ιστορία των δεινών του τόπου, του εθνικού διχασμού, του εμφύλιου πολέμου και των πολιτειακών αντικοινοβουλευτικών εκτροπών.
Αβασίλευτη Δημοκρατία
Σε αντίθεση με τα πεπραγμένα της βασιλείας, στους επτά αυτούς δρόμους χρειάζεται να τιμηθούν τα πρόσωπα που συνέβαλαν στην εγκαθίδρυση της αβασίλευτης Δημοκρατίας, υπηρέτησαν το δημοκρατικό πολίτευμα και διακόνησαν το σύνταγμα. Οι δύο μεγάλες λεωφόροι της Αθήνας είναι αναγκαίο να μετονομαστούν με τα ονόματα των δύο πρωθυπουργών του 1924 και του 1974, που πρωταγωνίστησαν στην εγκαθίδρυση της αβασίλευτης Δημοκρατίας: η Βασιλίσσης Σοφίας σε Αλέξανδρου Παπαναστασίου και η Βασιλέως Κωνσταντίνου σε Κωνσταντίνου Καραμανλή. Η Αμαλίας να ονομαστεί Ελευθερίου Βενιζέλου ως η προέκταση της Πανεπιστημίου, η οποία πρέπει να ανακτήσει και τυπικά το προηγούμενο όνομά της, αφού δεν ευδοκίμησε η μετονομασία της. Οι άλλοι τρεις δρόμοι περί την πλατεία Συντάγματος είναι σημαντικό να λάβουν τα ονόματα των κορυφαίων διαχρονικά καθηγητών Συνταγματικού Δικαίου της χώρας, του θεμελιωτή τον 19ο αιώνα Νικόλαου Σαρίπολου η Βασιλέως Γεωργίου Α΄ και του κορυφαίου των αρχών του 20ού αιώνα Αλέξανδρου Σβώλου η Όθωνος, ενώ θα έπρεπε να αποδοθεί το όνομα του Αριστόβουλου Μάνεση στη Βασ. Όλγας. Η απόδοση των ονομάτων κορυφαίων καθηγητών του Συνταγματικού Δικαίου στους δρόμους γύρω από την πλατεία Συντάγματος, εκτός από την απονομή τιμής, σηματοδοτεί και έναν κορυφαίο παιδαγωγικό ρόλο για τη νέα γενιά της χώρας.
Τέλος, η Βασ. Γεωργίου Β΄, ακριβώς λόγω της θέσης της στο πλάι του Μεγάρου Μαξίμου, θα μπορούσε να λάβει το όνομα του Νικόλαου Πλαστήρα, που επί πρωθυπουργίας του το μέγαρο αυτό αγοράστηκε από το Δημόσιο. Έτσι, τα ονόματα των τεσσάρων αυτών πρωθυπουργών και των τριών καθηγητών του Συνταγματικού Δικαίου θα περιβάλλουν με την αίγλη τους την κεντρική πλατεία Συντάγματος της χώρας συναποτελώντας ένα ενιαίο νοηματικό, συμβολικό και μνημειακό σύνολο αναφοράς στη Δημοκρατία.
Με πολύ μεγάλη επιτυχία στη Θεσσαλονίκη από το 1983 έχουν μετονομαστεί η Βασ. Σοφίας σε Εθνικής Αμύνης, η Πρίγκηπος Νικολάου σε Αλέξανδρου Σβώλου και η Βασ. Κωνσταντίνου σε λεωφόρο Νίκης (Παλιά Παραλία) και κανείς πλέον δεν θυμάται τα παλιά τους ονόματα.
* Ο Κωνσταντίνος Κατερινόπουλος είναι νομικός, οικονομολόγος και ιστορικός ερευνητής
