Σάλο έχει δημιουργήσει η απουσία της ισότητας των φύλων από το ογκώδες νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας. Άμεση ήταν η αντίδραση της Ελληνικής Εταιρείας Γυναικών Πανεπιστημιακών (ΕΛΕΓΥΠ), καθώς δεν υπάρχει ούτε μία αναφορά στην ισότητα των φύλων και την αντιμετώπιση της σεξουαλικής παρενόχλησης στο νομοσχέδιο που κατέθεσε η υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως για τα πανεπιστήμια. Αντιδράσεις αναμένονται το επόμενο διάστημα και από τις Επιτροπές Ισότητας των Πανεπιστημίων. Το υπουργείο Παιδείας παρουσιάζεται να αδιαφορεί για το MeToo και τη σωρεία των καταγγελιών, ενώ βαδίζει προς τα πίσω στα θέματα της ισότητας σε μια εποχή που οι γυναικοκτονίες έχουν γίνει μάστιγα.
Για το κρίσιμο αυτό ζήτημα η ΑΥΓΗ απευθύνθηκε στην πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Γυναικών Πανεπιστημιακών, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου Μαρία Στρατηγάκη, η οποία διετέλεσε γενική γραμματέας Ισότητας των Φύλων (2009-2012) και διευθύντρια του ΚΕΘΙ (1999-2002).
Με αφορμή την αντίδραση της ΕΛΕΓΥΠ ρώτησα αν καταργούνται οι Επιτροπές Ισότητας που θεσπίστηκαν με τον Νόμο 4589/19 στα ΑΕΙ. «Η ανησυχία μας έγκειται», μου απάντησε, «στο γεγονός ότι στις 400 σελίδες του ν/σ του υπουργείου Παιδείας για τα ΑΕΙ, όπου υπάρχουν με πολλές λεπτομέρειες όλα τα ζητήματα της Παιδείας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, στο κεφάλαιο για τις Επιτροπές δεν αναφέρονται καθόλου οι Επιτροπές Ισότητας των Φύλων. Τυπικά δεν γνωρίζουμε αν θα καταργηθούν εφόσον έχουν γίνει με προηγούμενο νόμο, αλλά σε πολιτικό επίπεδο δεν μπορεί να έρχεται ένα συνολικό νομοσχέδιο και ενώ υπάρχει ειδικό άρθρο για τις Επιτροπές, να μην υπάρχει τίποτα για την ισότητα των φύλων. Αναρωτιόμαστε λοιπόν αν ο στόχος του υπουργείου Παιδείας είναι η κατάργηση των Επιτροπών Ισότητας στα ΑΕΙ και αυτό είναι ένα ερώτημα που χρήζει απάντησης».
Από την άλλη, είναι σίγουρο ότι «στο Πειθαρχικό Δίκαιο των πανεπιστημίων, το οποίο αλλάζει έπειτα από πάρα πολλά χρόνια και μπαίνουν νέες διατάξεις, δεν γίνεται καμία αναφορά στο θέμα της σεξουαλικής παρενόχλησης. Ενδεικτικό επίσης του πνεύματος του νομοσχεδίου είναι ότι ακόμα και η γλώσσα του κειμένου δεν είναι συμπεριληπτική του θηλυκού, αλλά όλα είναι στο αρσενικό».
Κανένα μέτρο αντιμετώπισης σεξουαλικής βίας και παρενόχλησης
Εντύπωση προκαλεί πώς γίνεται η Πολιτεία να μην λαμβάνει κανένα μέτρο ενάντια στη σεξουαλική βία και παρενόχληση, τη στιγμή μάλιστα που τον τελευταίο χρόνο στο πλαίσιο του MeToo έχουν έρθει στην επιφάνεια πολλές καταγγελίες στον πανεπιστημιακό χώρο, είπα θέτοντας αυτό τον προβληματισμό στη Μαρία Στρατηγάκη.
«Στις επιχειρήσεις ο νόμος για τον ιδιωτικό τομέα περιέχει και το πειθαρχικό κομμάτι, και το κομμάτι της πρόληψης. Όμως για τον δημόσιο τομέα και τα πανεπιστήμια δεν υπάρχει καμία απολύτως διάταξη» μου απάντησε. Αναφέρθηκε, συνεχίζοντας, στο παράδειγμα της Γαλλίας όπου εκεί το υπουργείο Παιδείας έχει εκπονήσει ολόκληρο τετραετές πρόγραμμα για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της σεξουαλικής βίας στα πανεπιστήμια, παρέχοντας τεχνικές συμβουλές για νομική στήριξη και ιατρική υποστήριξη όπου χρειάζεται. Αντίθετα, στην Ελλάδα το υπουργείο Παιδείας περιμένει το κάθε πανεπιστήμιο να κάνει το δικό του, ενώ δεν υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο που να επιβάλλει να αναληφθούν πρωτοβουλίες πρόληψης και αντιμετώπισης». Χαρακτηριστικά, η Μ. Στρατηγάκη ανέφερε: «Αυτή τη στιγμή δεν είναι σαφές τι κάνει μια φοιτήτρια που υφίσταται σεξουαλική βία, ποια είναι η διαδικασία, σε ποιον απευθύνεται, πώς γίνεται η καταγγελία, η ΕΔΕ, ποιος την εκδικάζει».
Ακόμα πιο περίεργο είναι ότι η Ελλάδα έχει κυρώσει τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης (Ν. 4531/2018) και, παρ’ όλο που δεσμεύεται από αυτή, δεν προχωρά στα αντίστοιχα βήματα. Ενώ η ΕΛΕΓΥΠ έχει υποβάλει εγκαίρως τις προτάσεις της στην υπουργό από τον Νοέμβριο του 2021 και υπέβαλε συγκεκριμένο σχέδιο νομικών διατάξεων για την πρόληψη και αντιμετώπιση της σεξουαλικής βίας και παρενόχλησης, φαίνεται να αγνοήθηκε πλήρως. Ωστόσο, οι προτάσεις αυτές θα κατατεθούν εκ νέου και στο πλαίσιο της διαβούλευσης.
Επιπλέον, όπως εξήγησε, στα πανεπιστήμια, οι Επιτροπές Ισότητας έχουν φτιάξει σχέδια δράσης για την ισότητα. Μέσα σ’ αυτά υπάρχουν προσπάθειες για να αντιμετωπιστεί η σεξουαλική παρενόχληση, το θέμα όμως είναι ότι δεν υποστηρίζονται από ένα νομικό πλαίσιο.
«Υπάρχει μια γενικότερη υποβάθμιση της ισότητας των φύλων»
«Θεωρείτε πως αυτό που συμβαίνει εντάσσεται σε ένα γενικότερο πλαίσιο υποβάθμισης της ισότητας;» ήταν η επόμενη ερώτησή μου. «Υπάρχει μια γενικότερη υποβάθμιση της ισότητας των φύλων», απάντησε η Μ. Στρατηγάκη, «ειδικά αν το συνδέσουμε με το γεγονός ότι η Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων έγινε Γενική Γραμματεία Δημογραφικής Πολιτικής και Οικογένειας το 2019. Προφανώς φαίνεται ότι δεν ενδιαφέρει η ισότητα των φύλων την κυβέρνηση και γι’ αυτό αναρωτιόμαστε “ποιος φοβάται την ισότητα των φύλων;”».
Καταλήγοντας, η Μ. Στρατηγάκη επισημαίνει ότι, «παρ’ όλο που έγινε ένα μεγάλο βήμα στα ΑΕΙ με τις Επιτροπές Ισότητας και τα σχέδια δράσης που περιλαμβάνουν και τη σεξουαλική παρενόχληση, αυτό το βήμα δεν υποστηρίζεται καθόλου από αυτές τις 400 σελίδες του νομοσχεδίου. Προφανώς δεν ενδιαφέρει η ισότητα των φύλων το υπουργείο Παιδείας. Κάναμε μια προσπάθεια μετά τις πιέσεις της Ε.Ε. -η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητάει αυτές τις πολιτικές για να δώσει ερευνητικούς πόρους-, αλλά τώρα στο νομοσχέδιο φαίνεται να “εξαφανίζονται” τα πάντα, όχι τυπικά, αλλά ως ιδέα. Δηλαδή υπάρχει σχέδιο δράσης, θα πάρουμε τις χρηματοδοτήσεις από την Ε.Ε. Πώς θα υλοποιηθεί αυτό όμως αν δεν υπάρχει ένας διοικητικός μηχανισμός;».
