Ποια είναι σήμερα τα βασικά προβλήματα στην κατάσταση της εργασίας και πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν όλα όσα σώρευσε και εξακολουθεί να σωρεύει στην κοινωνία η πολιτική εργασίας της Ν.Δ.;
Ο κατώτατος μισθός αυξάνεται τώρα στα 713 ευρώ, δηλαδή σε επίπεδο κάτω ακόμη και από τον μισθό των 750 ευρώ, που μείωσε το 2012 η τότε κυβέρνηση με την ΠΥΣ 6/2012. Όμως η κρίση και η συνακόλουθη φτώχεια καλπάζουν και φοβάμαι ότι ακόμη και η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία για κατώτατο μισθό 800 ευρώ σε λίγο θα φαίνεται ξεπερασμένη από την εκρηκτική άνοδο των τιμών. Το κράτος οφείλει βέβαια να επιστρέψει τις μειώσεις που έγιναν με το εφαρμοστικό νομοθέτημα του δεύτερου Μνημονίου (ΠΥΣ 6/2012) και με το εν συνεχεία πάγωμά τους στο πλαίσιο της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης (διά της μείωσης των μισθών) και στη συνέχεια να αναθέσει και πάλι την ευθύνη ρύθμισης των ελάχιστων/κατώτατων όρων εργασίας στις κορυφαίες συνδικαλιστικές οργανώσεις για τη σύναψη Εθνικών Γενικών Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας. Οι ρυθμίσεις της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης πρέπει να αφορούν το σύνολο των όρων εργασίας, μισθολογικών και μη, και να καλύπτουν όλους τους εργαζομένους, συνδικαλισμένους και μη.
Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας και διαιτησία
Η ανάγκη για αποτελεσματική αντιμετώπιση των εργοδοτικών πρακτικών «δραπέτευσης» από την εργατική νομοθεσία και τις συλλογικές συμβάσεις είναι αδήριτη. Συνήθεις τρόποι «δραπέτευσης» των εργοδοτών είναι η έξοδός τους από τις εργοδοτικές συνδικαλιστικές οργανώσεις, η άρνηση της σημερινής κυβέρνησης να επεκτείνει συλλογικές συμβάσεις, ο ψευδής νομικός χαρακτηρισμός των εργασιακών σχέσεων ως σχέσεων ανεξάρτητων υπηρεσιών ή έργου, το μαζικό outsourcing, ο πολλαπλασιασμός, γενικά, των επισφαλών εργασιακών σχέσεων που υπονομεύει την υπόσταση σταθερών εργασιακών σχέσεων και αξιοπρεπών όρων εργασίας. Υπάρχουν συγκεκριμένες προτάσεις που με την εφαρμογή τους θα δώσουν λύσεις στα προβλήματα αυτά.
Ο επαναπροσδιορισμός στις συνθήκες της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης των κρίσιμων νομικών εννοιών του Εργατικού Δικαίου και ιδίως της εξάρτησης.
Η ρευστοποίηση των νομικών εννοιών εργοδότης, διευθυντικό δικαίωμα, εξάρτηση, εργαζόμενος, επιχείρηση δυσχεραίνει ή και αποκλείει την υπαγωγή εργασιακών σχέσεων στο πεδίο εφαρμογής του Εργατικού Δικαίου. Εδώ ένα πακέτο μέτρων θα πρέπει να συλλάβει τη νέα εξάρτηση, η οποία εμφανίζεται στην ψηφιακή κυρίως οικονομία, στο πεδίο εφαρμογής του Εργατικού Δικαίου. Σε ό,τι αφορά τις επισφαλείς εργασιακές σχέσεις με «συμβάσεις - σκουπίδια» που μειώνουν την εμβέλεια του Εργατικού Δικαίου, αυτές επιβάλλεται να περιοριστούν και σε ορισμένες περιπτώσεις να καταργηθούν, λόγου χάριν μέσω μείωσης του outsourcing και του δανεισμού εργαζομένων, γνήσιου και μη γνήσιου, σε ορισμένο ποσοστό των απασχολούμενων από τους εργολάβους εργαζομένων ή μέσω δανεισμού επί του συνόλου του τακτικού προσωπικού της αναθέτουσας επιχείρησης. Για παράδειγμα, μέσω μείωσης στο 5% ή στο 10% επί του τακτικού προσωπικού κι αυτό παράλληλα με την επανεισαγωγή της συνευθύνης αναθέτοντος και εργολάβου/υπεργολάβου. Εννοείται ότι θα πρέπει να αποκατασταθεί και η προστασία από τις απολύσεις, που όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα δεν είναι άξια του ονόματός της.
Το άγος της κατάχρησης των συμβάσεων ορισμένου χρόνου
Υπάρχουν συγκεκριμένες προτάσεις για τη λήψη μέτρων που θα διασφαλίζουν αποτελεσματική προστασία των συμβασιούχων από το άγος της μαζικής κατάχρησης των συμβάσεων ορισμένου χρόνου στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, σε αρμονία και με την απόφαση του ΔΕΕ της 11ης Φεβρουαρίου 2021. Μια απόφαση που αρνείται να εφαρμόσει ο Άρειος Πάγος, μια μορφή ανομίας στην καρδιά του δικαστικού συστήματος.
ΟΑΕΔ και ανεργία
Η Δεξιά στη σημερινή εκδοχή της ενώνει τα δύο άκρα στους κόλπους της, τον νεοφιλελευθερισμό και την Ακροδεξιά. Ο νόμος για τον ΟΑΕΔ (4921/2022) είναι το πιο πρόσφατο δείγμα αταβισμού των λαϊκιστών της Δεξιάς και του ακραίου Κέντρου. Οι λαϊκιστές της Δεξιάς, όπως «κατάργησαν» την ταξική πάλη με νόμο (στη δεκαετία του 1970 μετά την πτώση της δικτατορίας), έτσι και τώρα θέλουν να «περιορίσουν» την ανεργία με νόμο, με την τεχνητή εκκαθάριση του μητρώου ανέργων. Συγχρόνως, διοχετεύουν ένα τεράστιο ποσό 1,5 δισ. σε εκπαιδευτικά κέντρα, στα οποία μεταφέρονται λειτουργίες που πριν ανήκαν στον ΟΑΕΔ.
Οι «Γερούν γερά» και οι «βάστα Σόιμπλε», οι εθελόδουλοι που στήριξαν με λύσσα τους δυνάστες της χώρας, υπαγορεύουν εδώ και σχεδόν τρία χρόνια τώρα όλα τα μνημονιακού χαρακτήρα μέτρα για την εργασία. Το χτύπημα στις συλλογικές συμβάσεις και ο ακρωτηριασμός του συνταγματικού δικαιώματος μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία με τον νόμο 4635/2019, ο νόμος Χατζηδάκη (4808/2021), αυτά τα χειρουργικά νομοθετικά μέτρα κατά της εργασίας έχουν πλέον μόνιμο/πάγιο χαρακτήρα και μάλιστα χωρίς τους καταναγκασμούς των Μνημονίων, αντίθετα από πολλά μνημονιακά μέτρα που ήταν μόνο προσωρινά.
Η παλινόρθωση της ατομικής σύμβασης, αυτής της παρένδυσης της βίας και της ανομίας στις εργασιακές σχέσεις, εις βάρος των συλλογικών συμβάσεων στην περίπτωση της διευθέτησης του χρόνου εργασίας ή στην περίπτωση της εργασίας σε πλατφόρμες και σε σειρά ολόκληρη όρων εργασίας, π.χ. στην αύξηση των υπερωριών σε συνδυασμό με τη δραστική μείωση των αμοιβών τους, είναι έργο της κυβέρνησης της Ν.Δ. Για τον Κ. Χατζηδάκη η δεκάωρη εργασία (με δύο ώρες απλήρωτης υπερωρίας) απελευθερώνει.
Αυτοί που λεηλάτησαν τη χώρα χρεοκοπώντας την και τη χρεοκόπησαν λεηλατώντας την ποτέ δεν έκρυψαν την πίστη τους στις πολιτικές που βύθισαν τη χώρα και τους ανθρώπους της τα προηγούμενα μνημονιακά χρόνια. Τις πολιτικές αυτές συνεχίζουν και σήμερα, χωρίς τους μνημονιακούς καταναγκασμούς αυτή τη φορά. Οι πολίτες δεν πρέπει να επιτρέψουν τη συνέχιση αυτής της πολιτικής.
* Ο Άρις Καζάκος είναι ομότιμος καθηγητής Εργατικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ
