Πίσω από κάθε κεκτημένο, εθνικό και κοινοτικό, και σε απορρύθμιση όλων των κανόνων εις βάρος του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος οδηγούν σταθερά τα νομοθετήματα της κυβέρνησης, με πυξίδα την εξυπηρέτηση ποικιλώνυμων συμφερόντων, από την αρχή της θητείας της. Το καθ’ ύλην αρμόδιο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εκχωρεί, επιχαίροντας, βασικές αρμοδιότητες δεξιά και αριστερά (π.χ. η μετακόμιση του δημόσιου φορέα Ελληνικό Κτηματολόγιο στο υπουργείο Ψηφιακής Δικαυβέρνησης, η κατά παρέκκλιση ανάθεση των διαγωνιστικών διαδικασιών μελετών στο ΤΕΕ, η οποία έχει γίνει κανόνας, κ.ά).
Αντιθέτως, μετατρέπεται σε άρχοντα της καύσης των σκουπιδιών, αφού με το νομοσχέδιο για την ανακύκλωση που δόθηκε για συμπληρωματική διαβούλευση από προχθές, Πέμπτη, έως τις 10 Ιουνίου, όπως και στην προγενέστερη εκδοχή του, αναλαμβάνει την εκπόνηση των μελετών, τη χωροθέτηση, τη δημοπράτηση και την εποπτεία υλοποίησης των μονάδων καύσης (από τον Νοέμβριο, που είχε αναρτηθεί για ολιγοήμερη διαβούλευση, τα 70 άρθρα έγιναν αισίως 102). Επιστρέφει δε τον... μουτζούρη, τη λειτουργία και τη συντήρησή τους, στους περιφερειακούς φορείς (ΦΟΣΔΑ)...
Οι ολέθριες συνέπειες
Εν τω μεταξύ, οι ολέθριες συνέπειες του περιβαλλοντοκτόνου Νόμου Χατζηδάκη 2685/2020 γίνονται παραπάνω από ορατές. Ο ευτελισμός της περιβαλλοντικής αδειοδότησης αποτυπώνεται στις χάρες προς την Ελληνικός Χρυσός μετά την υπογραφή της αναθεωρημένης ληστρικής σύμβασης εις βάρος του δημοσίου συμφέροντος και την παραπομπή της μεταλλουργίας στο απώτερο μέλλον ή στο μπλοκάρισμα του εμβληματικού έργου των δασικών χαρτών. Διάταξη του εν λόγω νόμου προέβλεπε ότι για τα έργα ή δραστηριότητες που διαθέτουν σύστημα περιβαλλοντικής διαχείρισης ISO 14001 (αφορά το εσωτερικό διοικητικό σύστημα μιας επιχείρισης), ή άλλο αντίστοιχο, σε λειτουργία, η διάρκεια ισχύος της ΑΕΠΟ (Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων) παίρνει τράτο συν τέσσερα έτη και για όσο χρόνο το σύστημα αυτό βρίσκεται σε ισχύ...
Έτσι παρατάθηκε, με διαπιστωτική πράξη του ΥΠΕΝ, σκανδαλωδώς, η ισχύουσα από το 2011 περιβαλλοντική αδειοδότηση της Ελληνικός Χρυσός Α.Ε. για άλλα τέσσερα χρόνια, έως τις 26.7.2025, όταν με την αναθεωρημένη σύμβαση και το νέο επενδυτικό σχέδιο οι δραστηριότητές της τροποποιούνται άρδην ή όταν αποδεδειγμένα παραβιάζει συστηματικά τους εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους και της έχουν επιβληθεί πρόστιμα πάνω από μισό εκατ. ευρώ για σοβαρή υποβάθμιση του περιβάλλοντος (ρύπανση υδάτων, εδάφους). Ακολούθησε και η τροποποίηση των περιβαλλοντικών όρων για το μεταλλείο Σκουριών, πάλι χωρίς δημοσιότητα και διαβούλευση και με γνωμοδότηση μόνον δύο υπηρεσιών!
Στη διάλυση του συστήματος διοίκησης διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών, με την κατάργηση των 36 αποκεντρωμένων φορέων και τον καθορισμό νέων χρήσεων που δεν συνάδουν με την προστασία των ευαίσθητων οικοσυστημάτων που επέφερε ο παραπάνω νόμος, προστέθηκε άλλο ένα χτύπημα από το υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων, παρά τη γενική κατακραυγή και το αίτημα για απόσυρσή του.
Τα ανελέητα χτυπήματα στον φυσικό πλούτο
Πρόκειται για το άρθρο 218 του Ν. 4782/2021 (δημόσιες συμβάσεις), που θεσμοθετεί «υποπεριοχές προστασίας στις περιπτώσεις ήπιων αναπτυξιακών έργων», στις περιοχές Natura 2000 και όχι μόνον. Ήδη η Κομισιόν, πρόσφατα, απαντώντας σε σχετική ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ. Π. Κόκκαλη, όχι μόνο ζητάει εξηγήσεις από την ελληνική κυβέρνηση αλλά πληροφορεί ότι θα περάσει από κόσκινο τον Νόμο Χατζηδάκη για το καθεστώς προστασίας των περιοχών Natura 2000.
Οι νέες ασύμβατες χρήσεις πήγαν πολύ πίσω την ολοκλήρωση εκπόνησης των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ), οι οποίες ανατέθηκαν το 2018, και ως εκ τούτου τη θεσμική κατοχύρωση και τη νομική θωράκιση των προστατευόμενων περιοχών.
Τον Δεκέμβριο η Ελλάδα καταδικάστηκε από το Δικαστήριο της Ε.Ε. για τον μη καθορισμό στόχων διατήρησης και εφαρμογής μέτρων προστασίας για τις περιοχές του Δικτύου Natura 2000.
Πίσω σε άλλες εποχές
Σε αντίθεση με το νέο ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία, τον Σεπτέμβριο, με πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου, εγκρίθηκε το νέο εθνικό σχέδιο για τη διαχείριση των αποβλήτων (2020-2030), που προβλέπει τέσσερις μονάδες καύσης, ενώ ιδιωτικοποιεί τη διαχείριση των σύμμεικτων αποβλήτων μέσω ΣΔΙΤ, υπονομεύοντας κάθε προσπάθεια ανακύκλωσης και επανάχρησης υλικών.
Πριμοδοτείται δηλαδή η καύση έναντι της πρόληψης, της επαναχρησιμοποίησης και της ανακύκλωσης. Μάλιστα, το 80% των πόρων προβλέπεται να διατεθούν σε επενδύσεις στη διαχείριση αποβλήτων στα κατώτερα στάδια ιεράρχησης των αποβλήτων (καύση, νέοι ΧΥΤΑ, ΜΕΑ, μονάδες επεξεργασίας σύμμεικτων).
Απορρύθμιση και εξυπηρετήσεις
Την περαιτέρω απορρύθμιση του συνόλου των κανόνων χωρικού σχεδιασμού και ό,τι με κόπο είχε ανακτηθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση (επαναφορά της πυραμίδας του ορθολογικού χωρικού σχεδιασμού, δικλίδες για να μην ανατρέπονται αυτόματα τα θεσμοθετημένα σχέδια χρήσεων γης κ.λπ.) έφερε τον Δεκέμβριο ο Νόμος 4759/2020 για τον «εκσυγχρονισμό της Χωροταξικής και Πολεοδομικής Νομοθεσίας».
Παράλληλα, άλλαξε επί τα χείρω το θεσμικό πλαίσιο παραγωγής του δομημένου περιβάλλοντος. Επιπροσθέτως, η κυβέρνηση ικανοποίησε αιτήματα του ΣΕΒ και του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων τροποποιώντας νόμο του 2018 για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και αφαιρώντας αντιεπιστημονικά τον κρίσιμο και ευαίσθητο παράκτιο χώρο από τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό. Ο παράκτιος χώρος πλήττεται από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας λόγω κλιματικής κρίσης και οι επιστήμονες προειδοποιούν πως η ανατολική Μεσόγειος θα υποφέρει.
Είχε προηγηθεί η κατεδάφιση του πολεοδομικό κεκτημένου, από τη δεκαετία του 1980, για τη χωροθέτηση βιομηχανικών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων με τα κριτήρια της όχλησης ( ΚΥΑ 3833, ΦΕΚ Β). Έτσι, εξομοιώθηκαν τα πολεοδομικά κριτήρια (κατηγορίες υψηλής, μεσαίας, χαμηλής όχλησης) με τις κατηγορίες περιβαλλοντικής αδειοδότησης Α1 για έργα και δραστηριότητες που ενδεχομένως έχουν πολύ σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και Α2 με σημαντικές επιπτώσεις, όπου απαιτείται περιβαλλοντική αξιολόγηση και στη συνέχεια έγκριση όρων και περιορισμών, και τις Β, που δεν αξιολογούνται περιβαλλοντικά καθώς εμπίπτουν στις πρότυπες περιβαλλοντικές δεσμεύσεις (δεν απαιτείται μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων).
Προσφυγή στο ΣτΕ και ερωτήσεις στη δήμαρχο Πεντέλης
Οι πέντε φορείς καθιστούν σαφές ότι θα καταθέσουν αίτηση ακύρωσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά της Υπουργικής Απόφασης και θα βρίσκονται σε εγρήγορση, προκειμένου, όταν διαπιστώσουν εκτέλεση εργασιών, να προσφύγουν με αίτημα αναστολής.
Απευθυνόμενοι στη δήμαρχο Πεντέλης ερωτούν αν θα ενημερώσει τους δημότες της για τι έχει σκοπό να κάνει. Επίσης ρωτούν αν «θα τους ενημερώσει πού θα παροχετευτούν -σε μια περιοχή που δεν διαθέτει δίκτυο ακαθάρτων- τα όμβρια νερά που θα ξεπλένουν μια ρυπασμένη περιοχή, τα νερά καθαρισμού των απορριμματοφόρων και των κάδων και τα στραγγίσματα από τη συμπίεση των σκουπιδιών. Θα συνεχίσουν, όπως και σήμερα, να κυλούν με ελεύθερη ροή μέσα στο ρέμα και να ταξιδεύουν σε όλη τη διαδρομή μέχρι το Χαλάνδρι και παραπέρα; Θα τους ενημερώσει από πού θα κινούνται τα απορριμματοφόρα και οι βαρείς τράκτορες, τι έργα οδοποιίας θέλει να κάνει και αν θα επιβαρυνθεί περιοχή κατοικίας;».
Με φωτογραφική απόφαση ξεπερνούν την αδειοδότηση
Η απόφαση του υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Ν. Ταγαρά στις 21 Απριλίου λύνει τα χέρια του Δήμου Πεντέλης ώστε να ξεκινήσει εργασίες χωρίς έλεγχο
Νέα τερτίπια χρησιμοποιεί η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για να απαλλάξει... ανύπαρκτο Σταθμό Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων στα Μελίσσια από την αδειοδότηση. Είχε προηγηθεί, τον Δεκέμβριο, διάταξη του άρθρου 42 του Νόμου 4759/9.12.2020, η οποία έλεγε ότι παρατείνεται προσωρινά για τουλάχιστον τρία έτη η λειτουργία οκτώ ΣΜΑ «σε σημεία όπου ήδη λειτουργούν», ανάμεσά τους και ο εν λόγω...
Έτσι, χωροθετήθηκε νέος σταθμός σε πολλαπλώς προστατευόμενη έκταση 10,5 στρεμμάτων. Όπως είχε αποκαλύψει τότε ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος και Ρεματιάς Πεντέλης - Χαλανδρίου, δεν υπάρχει... ΣΜΑ στην περιοχή δίπλα στον χώρο του Νεκροταφείου Μελισσίων, η οποία ανήκει στην Α' Ζώνη απολύτου προστασίας του Βαθυρέματος Μελισσίων, κλάδου του ρέματος Πεντέλης - Χαλανδρίου, που προστατεύεται από το Προεδρικό Διάταγμα του 1995 και απαγορεύεται η εγκατάσταση οποιασδήποτε χρήσης.
Επιπλέον αποτελεί κομμάτι της Α' του Πεντελικού Όρους βάσει του Προεδρικού Διατάγματος 755/Δ/1988 και είναι χαρακτηρισμένη δασική και αναδασωτέα (ΦΕΚ 588/Δ/2007). Μάλιστα, στην έκταση αυτή τα τελευταία χρόνια παρανόμως ο Δήμος Πεντέλης απέθετε και μεταφόρτωνε φυτοκλαδέματα και ογκώδη αντικείμενα.
Με Υπουργική Απόφαση
Το ΥΠΕΝ όχι μόνο περιφρόνησε το θεσμοθετημένο καθεστώς προστασίας δεκαετιών από το ίδιο με την προγενέστερη ονομασία του ως ΥΧΟΠ ή ΥΠΕΧΩΔΕ, αλλά με απόφαση του υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Ν. Ταγαρά, στις 21 Απριλίου, καταφανώς φωτογραφική, εντάσσει τις εργασίες για την εγκατάσταση και λειτουργία ΣΜΑ στον μακρύ κατάλογο των εργασιών για τις οποίες δεν απαιτείται οικοδομική άδεια ή έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας.
Η Υπουργική Απόφαση, με ένα μόνο άρθρο, αναφέρει ότι, μετά την περίπτωση κγ της παραγράφου 30 του Νόμου 4495/17, όπως ισχύει, προστίθεται περίπτωση κδ ως εξής: «Εργασίες που απαιτούνται για την εγκατάσταση και λειτουργία Σταθμών Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΣΜΑ) της υπ’ αρ. 114218/31.10.1997 Κοινής Υπουργικής Απόφασης (Β' 1016), όπως προστατευτική περίφραξη του χώρου, διαμορφώσεις για την κυκλοφορία και την εξυπηρέτηση πρόσβασης των οχημάτων, συμπεριλαμβανομένων και τυχόν απαιτούμενων αναλημματικών τοίχων, πετάσματα για αντιανεμική προστασία, τοποθέτηση προκατασκευασμένων οικίσκων (φυλάκιο/κτίριο προσωπικού), καθώς και τα απαραίτητα δίκτυα υποδομής για τη λειτουργία του σταθμού και την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών επιπτώσεων».
Οι κάτοικοι αντιδρούν
Πέντε σύλλογοι και φορείς, ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος και Ρεματιάς Πεντέλης - Χαλανδρίου, ο Περιβαλλοντικός Σύλλογος Δήμου Πεντέλης «Η Πεντέλη μας», ο Πολιτιστικός - Περιβαλλοντικός Σύλλογος Νέου Αμαρουσίου «Το Νέο Μαρούσι», η Βρίλησσος Φυσιολατρική Κίνηση, ο Σύλλογος Πολιτών υπέρ των ρεμάτων ΡΟΗ, με κοινή ανακοίνωσή τους επισημαίνουν ότι η παραπάνω διάταξη «φωνάζει» ότι είναι φωτογραφική και λύνει τα χέρια του Δήμου Πεντέλης ώστε να ξεκινήσει εργασίες χωρίς έλεγχο και καμία αδειοδότηση.
Οι συλλογικότητες πολιτών, εκτός των άλλων, έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι η περιοχή του μελλοντικού ΣΜΑ είναι μια μπαζωμένη έκταση στη συμβολή δύο μικρών ρεμάτων, όπως φαίνεται καθαρά και στο απόσπασμα του χάρτη ΓΥΣ κλίμακας 1:5.000 που περιλαμβάνεται στο ΦΕΚ του νόμου, γεγονός που πολλαπλασιάζει τους μελλοντικούς κινδύνους πλημμυρών για το σύνολο των κατάντη παραρεμάτιων δήμων.
