Από τις ευρωεκλογές του περασμένου καλοκαιριού και την εκλογή της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής μέχρι τις αρχές του 2020 και την ανακοίνωση της νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας για το κλίμα, το ευρωπαϊκό αφήγημα αναπτύχθηκε γύρω από έναν βασικό άξονα: την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής. Και μετά... ήρθε η πανδημία λόγω κορωνοϊού.
Μετά το πρώτο σοκ των αυξανόμενων θανάτων και του παγκόσμιου λοκντάουν για τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού, η συζήτηση σε τεχνικό και πολιτικό επίπεδο επικεντρώθηκε στις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας και στη χρηματοδότηση της ανάκαμψης των ευρωπαϊκών οικονομιών. Τι γίνεται όμως με το φιλόδοξο σχέδιο της μετάβασης σε ένα περιβαλλοντικά πιο φιλικό μοντέλο οικονομίας στην Ε.Ε.;
Σε πρώτη φάση δεν έλειψαν οι φωνές -κυρίως από τις κυβερνήσεις των ανατολικοευρωπαϊκών χωρών: Πολωνίας, Τσεχίας, Ρουμανίας-, που έσπευσαν να “αδράξουν” την ευκαιρία και να ζητήσουν να μπει το σχέδιο στον πάγο. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Αντρέι Μπάμπις δήλωσε στα μέσα Μαρτίου ότι η Ευρώπη “πρέπει να ξεχάσει την Πράσινη Συμφωνία τώρα και να επικεντρωθεί καλύτερα στον κορωνοϊό”.
Σε γενικές γραμμές πρόκειται για τις χώρες των οποίων οι οικονομίες είναι στενά συνδεδεμένες με τα ορυκτά καύσιμα και εξ αρχής είχαν προβάλει αντιστάσεις στους στόχους που έθετε η Ε.Ε. για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, καθώς και στην επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας μέχρι το 2050.
Κεντρικός άξονας
Στον αντίποδα, ωστόσο, βρίσκεται η μεγάλη πλειονότητα των ευρωπαϊκών χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Συγκεκριμένα 17 υπουργοί Περιβάλλοντος της Ε.Ε. υπογραμμίζουν σε επιστολή τους ότι η Πράσινη Συμφωνία θα πρέπει να αποτελέσει τον κεντρικό άξονα της ανάκαμψης μετά την πανδημία.
Επιπλέον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κάνει τις τελευταίες μέρες ξεκάθαρο ότι, στο πλαίσιο του σχεδίου της για την επόμενη μέρα της πανδημίας και την ενίσχυση των επενδύσεων για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης που θα ακολουθήσει, πρωταρχικό ρόλο θα παίξουν οι πολιτικές που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση.
Όσο πάντως κι αν η πολιτική βούληση φαίνεται να είναι εκεί, δεν σημαίνει ότι η μάχη πρέπει να θεωρείται ήδη κερδισμένη.
Συγκεκριμένα ο Γερμανός ευρωβουλευτής των Πρασίνων Σβεν Γκίγκολντ προειδοποίησε ότι δεν είναι λίγα τα λόμπι των ευρωπαϊκών βιομηχανιών που χρησιμοποιούν την τρέχουσα κρίση λόγω της πανδημίας προκειμένου να “θάψουν” τους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας.
Τα λόμπι αυτά “περιλαμβάνουν παραδοσιακές βιομηχανίες, όπως κατασκευαστές αυτοκινήτων και αεροπορικές εταιρείες, αλλά και τομείς που επηρεάζονται λιγότερο από την κρίση, όπως η βιομηχανία πλαστικών και οι κατασκευαστές ηλεκτρονικών” κατήγγειλε ο Σ. Γκίγκολντ σημειώνοντας ότι “όλοι μίλησαν κατά της προστασίας του περιβάλλοντος και του κλίματος και το δικαιολόγησαν με την κρίση του κορωνοϊού”.
Μόνο οφέλη
Απέναντι σε αυτήν τη νέα “απειλή” ορθώνεται η πεποίθηση πολλών εμπειρογνωμόνων ότι η Πράσινη Συμφωνία μόνο οφέλη κρύβει για την ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας μετά τον κορωνοϊό.
“Η ανάγκη αντιμετώπισης των επιπτώσεων της κρίσης στην οικονομία θα απαιτήσει την κινητοποίηση επενδύσεων, τόσο από την Ε.Ε. όσο και από τα κράτη μέλη καθώς και από τον ιδιωτικό τομέα” λέει στην “Α” ο Βασίλης Ρίζος, επικεφαλής Βιώσιμων Πόρων και Κυκλικής Οικονομίας στο Κέντρο Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής (CEPS).
Όπως εξηγεί, “οι επενδύσεις αυτές μπορούν να γίνουν σε τεχνολογίες και οικονομικές δραστηριότητες που θα συνεισφέρουν στην επίτευξη του στόχου της Ε.Ε. για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050”, ενώ “μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία μιας πιο ανθεκτικής σε μελλοντικές κρίσεις ευρωπαϊκής οικονομίας καθώς δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Ε.Ε. εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πρώτων υλών”.
Από την πλευρά του και ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Πέτρος Κόκκαλης υποστηρίζει ότι η Πράσινη Συμφωνία πρέπει να αποτελέσει “οδηγό” για την οικονομική ανάκαμψη.
“Είναι σημαντικό να καταλάβουμε πως ο ριζοσπαστικός και αναγκαίος μετασχηματισμός που περικλείει η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, μέσα στην επόμενη δεκαετία, δεν είναι κάποιο αιτούμενο που προκύπτει αποκλειστικά από την οικολογία, αλλά ένα ζήτημα που εκκινεί από τις παρυφές της οικονομίας και εξαπλώνεται σε κάθε πεδίο ανθρώπινης δραστηριότητας, οδηγώντας σε μια συνολική μεταμόρφωση της κοινωνίας” σχολιάζει στην “Α”.
Όσον αφορά δε την Ελλάδα και το σχέδιο απολιγνιτοποίησης σε συνάρτηση με το κόστος που ίσως να περιλαμβάνει για ορισμένες περιοχές κυρίως της Β. Ελλάδας, ο Π. Κόκκαλης σημειώνει:
“Μα το πρόβλημα στην πραγματικότητα για περιοχές όπως η Δυτική Μακεδονία ή η Μεγαλόπολη προέρχεται από τη μονοκαλλιέργεια του λιγνίτη. Το αδιέξοδο μοντέλο της λιγνιτικής δραστηριότητας στερεί δουλειές, καθώς είναι αδύνατον να αναπτυχθούν νέες παραγωγικές δραστηριότητες. Μην ξεχνάμε πως αυτός είναι ο κύριος λόγος που η Δυτική Μακεδονία φέρει το αρνητικό προνόμιο της ‘πρωταθλήτριας’ στην ανεργία στη χώρα”.
Στο πλαίσιο αυτό, συνεχίζει, “η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και ειδικότερα ο Μηχανισμός για τη Δίκαιη Μετάβαση προβλέπει συνολικά πάνω από 4 δισ. ευρώ για τις λιγνιτικές περιοχές της χώρας για χρηματοδότηση επενδύσεων, οι οποίες θα σηματοδοτήσουν ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο”.
Τονίζει ακόμη ότι “το ζητούμενο είναι στον τρίλογο που θα ακολουθήσει η Ελλάδα να διεκδικήσει την προτεραιοποίηση της χρηματοδότησης, καθώς είναι η χώρα που ανακοίνωσε την επίσπευση της απολιγνιτοποίησης μέχρι το 2023 και παράλληλα την αύξηση του ποσοστού που της αναλογεί”.
Σε γενικές γραμμές, πάντως, έχει γίνει ξεκάθαρο ότι το παιχνίδι τόσο της οικονομικής ανάκαμψης όσο και της πράσινης μετάβασης θα “παιχτεί” εξ ολοκλήρου στις διαπραγματεύσεις για τον προσεχή πολυετή δημοσιονομικό προϋπολογισμό της Ε.Ε.
Σε πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Δικτύου για την Κλιματική Δράση (CAN Europe) με τίτλο «Χρηματοδότηση της κλιματικής και ενεργειακής μετάβασης στην Ε.Ε.: το ανεκμετάλλευτο δυναμικό των περιφερειακών ταμείων» διαπιστώνεται ότι μόνο το 9,7% των κονδυλίων της Ε.Ε. για την περίοδο 2014-2020 κινητοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση υποδομών καθαρής ενέργειας.
Εξάλλου ο διευθυντής του CAN Europe Βέντελ Τρίο μιλώντας στην “Α” χαρακτηρίζει την τρέχουσα κρίση της πανδημίας “καμπανάκι αφύπνισης” για “τη διαταραχή που μπορεί να επιφέρει η κλιματική αλλαγή στο μέλλον και για το τεράστιο κόστος που θα προκαλέσει αυτή η διαταραχή στην κοινωνία και την οικονομία μας”.
Επιπλέον σημειώνει ότι μέσα από την κρίση αυτή μπορούμε να πάρουμε ένα “μάθημα”, καθώς η μέχρι τώρα προσέγγισή μας στη βιοποικιλότητα και την αύξηση της θερμοκρασίας δημιουργεί “ευνοϊκές συνθήκες για τη μετάδοση επικίνδυνων ιών από τα άγρια ζώα στους ανθρώπους”.
“Επομένως, για να αποτρέψουμε μελλοντικές πανδημίες, πρέπει να αλλάξουμε τη συμπεριφορά μας και να επενδύσουμε στην προστασία της βιοποικιλότητας και στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής” υπογραμμίζει ο Β. Τρίο.
Στηρίξτε την έγκυρη και μαχητική ενημέρωση. Στηρίξτε την Αυγή. Μπείτε στο syndromes.avgi.gr και αποκτήστε ηλεκτρονική συνδρομή στο 50% της τιμής.
