Συνέντευξη στον Ανδρέα Μπελεγρή
Ο γενικός γραμματέας του ΑΚΕΛ Άντρος Κυπριανού, αξιολογώντας τη διάσκεψη για την Κύπρο στη Γενεύη, επισημαίνει ότι επιβεβαιώθηκαν οι εκτιμήσεις του ΑΚΕΛ ότι θα ήταν δύσκολο να υπάρξει συμφωνία, παρά τα βήματα προόδου που σημειώθηκαν. Αναφορικά με το ενδεχόμενο επανάληψης μιας τέτοιας διάσκεψης αναφέρει ότι δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια για μια τέτοια εξέλιξη, ιδίως αν δεν ξεπεραστούν βασικά εμπόδια που άπτονται των εσωτερικών πτυχών του ζητήματος. Τέλος, για τις επιθέσεις στο πρόσωπο του Νίκου Κοτζιά σχολιάζει: "Κάθε προσπάθεια διατάραξης των αγαστών σχέσεων Κύπρου - Ελλάδας και ανάδειξης δήθεν διαφωνιών εξυπηρετεί μόνο την Άγκυρα".
* Με ποιες σκέψεις φύγατε από τη διάσκεψη για την Κύπρο στη Γενεύη;
Γνωρίζαμε από την αρχή ότι η συνάντηση της Γενεύης θα ήταν δύσκολη, κρίσιμη και καθοριστική για την εξέλιξη της πορείας των διαπραγματεύσεων. Μεταβαίνοντας εκεί στοχεύαμε σε πρόοδο. Ταυτόχρονα είχαμε πλήρη επίγνωση ότι δεν υπήρχαν ακόμη οι προϋποθέσεις ούτως ώστε αυτή η διαδικασία να σημάνει την όποια οριστική κατάληξη. Κάτι τέτοιο ήταν αδύνατο δεδομένου του χάσματος που υπήρχε στις θέσεις των δύο πλευρών και οι οποίες δυστυχώς δεν έγινε κατορθωτό να επιλυθούν προηγουμένως. Γνωρίζαμε επίσης ότι ήταν αδύνατο να επιλυθεί το ζήτημα της Ασφάλειας σε μία και μόνη κατάληξη. Υπογραμμίζω βέβαια ότι, κατ’ επανάληψη, το ΑΚΕΛ έθεσε θέμα επίλυσης των εσωτερικών πτυχών του Κυπριακού προτού προχωρήσουμε στο επόμενο στάδιο της διαπραγμάτευσης, στα ζητήματα της Ασφάλειας και των Εγγυήσεων. Παρ' ότι τέτοια πρόοδος δεν είχε σημειωθεί, καθοδηγούμενοι από την υπευθυνότητα και το πατριωτικό μας καθήκον, αποφασίσαμε να στηρίξουμε την απόφαση του Προέδρου για μετάβαση στη Γενεύη, έχοντας ως στόχο να λειτουργήσουμε θετικά και εποικοδομητικά για να συμβάλουμε στη δύσκολη προσπάθεια του κ. Αναστασιάδη.
Τα αποτελέσματα της Γενεύης επιβεβαίωσαν δυστυχώς την εκτίμηση που είχαμε εκφράσει ότι θα ήταν πολύ δύσκολο αυτή να καταλήξει σε επίτευξη συμφωνίας. Με μία σημαντική όμως υπογράμμιση. Ότι στις αποσκευές μας προς Κύπρο προστέθηκαν κάποια επιπλέον βήματα προόδου που επιτρέπουν να προσβλέπουμε με συγκρατημένη αισιοδοξία στη συνέχεια. Κατατέθηκαν χάρτες για το εδαφικό από τις δύο πλευρές που, παρότι σήμερα δεν συναντώνται, θέτουν το υπόβαθρο με σκληρή διαπραγμάτευση να επιτευχθεί συμφωνία στο εδαφικό. Αυτό, με τη σειρά του, μπορεί να συμβάλει και στην ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης του περιουσιακού. Επιπρόσθετα, υπήρξε κατάληξη σε ζητήματα που εμπίπτουν στο κεφάλαιο της διακυβέρνησης και το πλέον σημαντικό, σηματοδοτήθηκε η έναρξη της συζήτησης για τα θέματα της Ασφάλειας και των Εγγυήσεων, στην παρουσία όχι μόνο των εγγυητριών δυνάμεων αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
* Πιστεύετε ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν περιθώρια για την επανάληψη της διάσκεψης σε υψηλό πολιτικό επίπεδο;
Δεν πρόκειται να επιχειρήσω να ωραιοποιήσω την κατάσταση. Τα δεδομένα που έχουμε σήμερα μπροστά μας μετά και από τη συνάντηση των ομάδων εργασίας των τεχνοκρατών στο Μοντ Πελεράν, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για άμεση επανάληψη της συνάντησης της Γενεύης γενικότερα. Είμαστε σε πολύ κρίσιμη φάση σε ό,τι αφορά τις προσπάθειες λύσης στο Κυπριακό και εξακολουθούν να εκκρεμούν ζητήματα, κάποια από τα οποία είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τις πλευρές εκατέρωθεν. Η δική μας προσπάθεια είναι τα βασικά τουλάχιστον εμπόδια που υπάρχουν σήμερα να ξεπεραστούν. Αν αυτό γίνει κατορθωτό -πάντα μέσα στο πλαίσιο αρχών που διέπει το Κυπριακό- τότε ναι, θα πρέπει το συντομότερο να προχωρήσουμε στη συνέχιση της διάσκεψης. Αν όμως δεν βρεθεί τρόπος να ξεπεραστούν τα βασικά εμπόδια στις εσωτερικές πτυχές του Κυπριακού, δεν θα είναι ώριμες οι συνθήκες για συνέχιση της διάσκεψης κατά τρόπο που να οδηγεί σε αίσιο τέλος. Βεβιασμένη κίνηση προς αυτή την κατεύθυνση θα οδηγούσε σε πιθανή αποτυχία, γεγονός που θα ήταν ζημιογόνο, για να μην πω καταστροφικό, για τη διαδικασία.
* Κάτω από ποιες προϋποθέσεις θα πρέπει να συνεχιστεί η διάσκεψη από εδώ και πέρα;
Είναι προφανές ότι η επανάληψη μιας τέτοιας συνάντησης δεν συνιστά αυτοσκοπό. Πρόκειται για διαδικασία η οποία θα πρέπει να πραγματοποιηθεί με όρους και περιεχόμενο που να επιτρέπουν κάποια, σημαντική ελπίζουμε, πρόοδο και πολύ περισσότερο θετική κατάληξη. Δυστυχώς, αν δεν υπάρξει επίλυση σημαντικών ζητημάτων που εκκρεμούν, αναφορικά με το περιουσιακό, το εδαφικό και θέματα Διακυβέρνησης, με ποιο σημαντικό την εκ περιτροπής προεδρία, η όποια διάσκεψη θα πραγματοποιηθεί στη σκιά αυτών των διαφωνιών. Επιπρόσθετα, για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την πραγματοποίηση μιας ουσιαστικής διάσκεψης, πρέπει να υπάρξει ουσιαστική προεργασία.
- Περιγράψτε τον χρονικό ορίζοντα που θα πρέπει να υπάρχει σε μια συμφωνία για την αποχώρηση και του τελευταίου Τούρκου στρατιώτη.
Οι θέσεις του ΑΚΕΛ για αυτά τα ζητήματα είναι γνωστές πολύ καλά. Παρά τις προσπάθειες κάποιων να διαστρεβλώσουν την πραγματικότητα κατηγορώντας μας για αλλαγή συνεδριακών αποφάσεων και υποχωρήσεις, κάτι τέτοιο δεν ευσταθεί. Λύση του Κυπριακού που θα επιτρέπει στην Τουρκία να εδραιώσει με οποιονδήποτε τρόπο την παρουσία της στην Κύπρο για πάντα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Είτε με στρατιωτική παρουσία είτε με εγγυήσεις. Η απαλλαγή από τα κατοχικά τουρκικά στρατεύματα ήταν και παραμένει, στη δική μας αντίληψη, συστατικό της λύσης. Όπως εξάλλου είναι η αποστρατιωτικοποίηση και ο τερματισμός των εγγυήσεων από τρίτα κράτη. Ένας θεσμός που μας επιβλήθηκε μέσα στις συνθήκες του 1960 και αποδείχτηκε καταστροφικός για την πατρίδα μας. Αναγνωρίζουμε την ανάγκη να υπάρξουν κάποιες ρυθμίσεις που θα απαντούν στις ανησυχίες και των δύο κοινοτήτων αναφορικά με την ασφάλεια. Ανησυχία που για τους Ελληνοκύπριους προέρχεται από εξωτερικούς κινδύνους -και αναφέρομαι στην Τουρκία- ενώ για τους Τουρκοκύπριους προκύπτει από την πιθανολογούμενη εσωτερική αστάθεια. Οι προκλήσεις που έχουμε να αντιμετωπίσουμε στην προσπάθεια κοινής κατάληξης σε αυτά τα ακανθώδη ζητήματα είναι τεράστιες. Θεωρούμε όμως ότι με την κατάλληλη πολιτική βούληση, ειδικότερα της Άγκυρας, δεν είναι ανυπέρβλητες. Όσον αφορά δε το πρακτικό σκέλος της εφαρμογής μιας συμφωνίας για την αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων, αφού με ρωτάτε, θα σας απαντήσω ευθέως ότι οι διεθνείς πρακτικές είναι καθοδηγητικές και μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα αυτή η διαδικασία μπορεί και θα πρέπει να ολοκληρωθεί, στη βάση πάντα σύντομων και καταληκτικών χρονοδιαγραμμάτων.
* Σας προβληματίζουν οι επιθέσεις προς τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών Νίκο Κοτζιά, μετά τη Γενεύη;
Επιγραμματικά, θα σας πω ότι κάθε προσπάθεια διατάραξης των αγαστών σχέσεων Κύπρου - Ελλάδας και ανάδειξης δήθεν διαφωνιών εξυπηρετεί μόνο την Άγκυρα. Η αρμονική αυτή σχέση πρέπει να διαφυλαχτεί ως κόρη οφθαλμού. Γι’ αυτό οι κρίσιμες στιγμές που διέρχεται το Κυπριακό απαιτούν περισσότερη υπευθυνότητα. Αυτήν τη στιγμή ο στόχος είναι ένας και είναι κοινός. Να τερματιστεί η κατοχή, να εμποδίσουμε τη διαιώνιση της διχοτόμησης της Κύπρου και να διασφαλίσουμε ότι ο Κυπριακός λαός στο σύνολό του θα μπορεί να απολαμβάνει με τη λύση όλα όσα τού έχει στερήσει η παράνομη παρουσία της Τουρκίας στο νησί μας. Όλα εκείνα τα ανθρώπινα δικαιώματα που προβλέπονται από το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο, χωρίς περιορισμούς και χωρίς κηδεμόνες.
