Υπό τα δεδομένα της ευρύτερης εύθραυστης περιοχής, στο σταυροδρόμι της οποίας βρίσκεται η χώρα μας, η τριμερής Σύνοδος Ελλάδας - Κύπρου - Αιγύπτου αναπτύσσεται σε μοντέλο συνεργασίας που, πέρα από τους οικονομικούς τομείς και τα οφέλη που αυτή θα έχει για καθεμιά από τις τρεις χώρες, διεκδικεί κεντρικό ρόλο στην προώθηση της ειρήνης, της σταθερότητας, της ασφάλειας και της ευημερίας στη Μεσόγειο.
Η τέταρτη τριμερής σύνοδος, που διεξήχθη στο Κάιρο και επισφραγίστηκε με την υιοθέτηση της κοινής διακήρυξης από τους Αλέξη Τσίπρα, Νίκο Αναστασιάδη, Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι, αποτελεί ακόμη ένα βήμα για την ενδυνάμωση και εμπέδωση αυτής της συνεργασίας. Σε σημειολογικό επίπεδο τα τρία ελαιόδεντρα που φύτεψαν οι τρεις ηγέτες στον κήπο του επιβλητικού προεδρικού Μεγάρου Αλ Νταχαντέια και η βεβαιότητα του πρωθυπουργού ότι «έτσι και οι σχέσεις μας θα καρποφορήσουν για το καλό της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου».
Τα τρία μηνύματα
Οι συνομιλίες στο Κάιρο έστειλαν τρία βασικά μηνύματα προς συγκεκριμένες πλευρές, αλλά και προς τη διεθνή κοινότητα ευρύτερα. Κατ' αρχάς μήνυμα για απαρέγκλιτο σεβασμό του διεθνούς δικαίου, το οποίο σημείωσε ο Αλέξης Τσίπρας με το βλέμμα στραμμένο στην Τουρκία, τονίζοντας το "ανησυχητικό γεγονός της αμφισβήτησης θεμελιωδών διεθνών συνθηκών". Και μήνυμα για την αναγκαιότητα να ενισχυθεί ο διάλογος Ε.Ε. - Αιγύπτου, καθώς αυτή αποτελεί χώρα - «κλειδί» στην περιοχή για το μεταναστευτικό και την ασφάλεια. Το τρίτο μήνυμα αφορά την εξειδίκευση και επέκταση των συνεργασιών των τριών χωρών στους οικονομικούς τομείς.
«Για την Ελλάδα η τριμερής αυτή συνεργασία αποτελεί στρατηγική επιλογή για την προώθηση της ειρήνης, της ασφάλειας, της σταθερότητας και συνανάπτυξης στην εύθραυστη περιοχή μας» τόνισε ο Αλέξης Τσίπρας στις κοινές δηλώσεις των ηγετών. Σημείωσε ότι η Μεσόγειος, «η θάλασσα που μας ενώνει», «παραμένει και η θάλασσα που είναι επίκεντρο διεθνώς κρίσεων στους τομείς της ασφάλειας, της οικονομίας και της μετανάστευσης, για να τονίσει ότι «οφείλουμε να συνεργαστούμε για να τις αντιμετωπίσουμε».
«Αταλάντευτη απάντηση σε οποιαδήποτε αμφισβήτηση διεθνών συνθηκών»
Καθώς μεγάλο μέρος των συνομιλιών αφιερώθηκε στις περιφερειακές εξελίξεις και τον αναγκαίο συντονισμό των τριών χωρών σε θέματα ασφάλειας, οι τρεις αρχηγοί υπογράμμισαν εκ νέου «την ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου και ιδιαίτερα της αρχής της καλής γειτονίας, ως βάση για την ανάπτυξη των σχέσεων των χωρών της αν. Μεσογείου».
Σε αυτό το πλαίσιο και με αφορμή τις δηλώσεις Ερντογάν για τη Συνθήκη της Λωζάννης, ο Έλληνας πρωθυπουργός, έστειλε σαφές μήνυμα προς την Τουρκία για σεβασμό του διεθνούς δικαίου: «Το τελευταίο διάστημα είναι εξαιρετικά ανησυχητικό το γεγονός ότι ακούγονται φωνές από την περιοχή μας που κινούνται στην αντίθετη κατεύθυνση και εγείρουν ακόμα και ζητήματα αμφισβήτησης θεμελιωδών διεθνών συνθηκών».
Τόνισε ότι «η απάντηση σε οποιαδήποτε τέτοια αμφισβήτηση πρέπει να είναι κοινή, απολύτως σαφής και αταλάντευτη τόσο από την πλευρά της διεθνούς κοινότητας όσο και από την πλευρά όλων των γειτονικών χωρών που έχουν μοναδικό στόχο τη διατήρηση της σταθερότητας, της ασφάλειας και της συνεργασίας στην περιοχή». Υπογράμμισε ότι «ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου είναι αυτονόητη προϋπόθεση για την εξασφάλιση της σταθερότητας στην περιοχή μας καθώς και η μόνη δυνατή βάση για την ανάπτυξη των σχέσεων συνεργασίας και φιλίας ανάμεσα στις χώρες μας».
Ανάδειξη της σημασίας της συνεργασίας Ε.Ε. - Αιγύπτου
Ο πρωθυπουργός ανέδειξε τη σημασία που έχει για όλες τις πλευρές η εντατικοποίηση των σχέσεων της Ε.Ε. με την Αίγυπτο εξαιτίας του σημαντικού ρόλου που μπορεί διαδραματίσει στην αντιμετώπιση των δυο σημαντικότερων προκλήσεων: του μεταναστευτικού - προσφυγικού και της κρίσης ασφάλειας. «Χρειαζόμαστε τη συνεργασία με την Αίγυπτο και για την ασφάλεια και για το μεταναστευτικό» εξηγούσαν στη συνέχεια κυβερνητικές πηγές.
Σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο «η ασφάλεια εδραιώνεται επί τη βάσει της συνεργασίας και όχι της απομόνωσης ή των μονομερών ενεργειών» επισήμανε ο Αλ. Τσίπρας και τόνισε ότι «η ασφάλεια της Ευρώπης εξαρτάται -και σήμερα είναι περισσότερο από κάθε άλλη φορά αυτό αντιληπτό- από την ασφάλεια και τη σταθερότητα των γειτόνων της".
«Η ασφάλεια στη Μεσόγειο χωρίς συνεργασία με την Αίγυπτο δεν μπορεί να υπάρξει» υπογράμμισε. Γι’ αυτόν τον λόγο, είπε, είναι ιδιαίτερα σημαντική και για τις δύο πλευρές η ενεργοποίηση του Συμβουλίου Ε.Ε. - Αιγύπτου σε «τακτική βάση».
Κυβερνητικές πηγές εξηγούσαν στην «Α» ότι η λογική αυτής της αναφοράς είναι στην κατεύθυνση της δημιουργίας ενός τακτικού πλαισίου διαλόγου Ε.Ε. - Αιγύπτου, όπου θα μπορούν να τίθενται τα εκάστοτε μείζονα ζητήματα προς αντιμετώπιση.
Την ίδια ημέρα από τη συνεδρίαση του Εcofin, σύμφωνα με πληροφορίες, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Β. Σόιμπλε μίλησε περί αναγκαιότητας συνεργασίας Ε.Ε. - Αιγύπτου για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού. Η Αίγυπτος, επισημαίνεται, βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με το ΔΝΤ και αντιμετωπίζει μια σειρά δυσκολιών και η ίδια και άρα η συνεργασία Ε.Ε. - Αιγύπτου θα είναι αμοιβαία επωφελής.
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στη συμφωνία των τριών σημειώνοντας ότι «απαιτείται μια συνεκτική περιφερειακή στρατηγική για τη διαχείριση των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών, που να αντικαθιστά τις επικίνδυνες διόδους των διακινητών της Μεσογείου με νόμιμες και ελεγχόμενες οδούς προς την Ευρώπη». Άλλωστε στη διακήρυξη επανέλαβαν «τη ζωτική σημασία που έχει μια ισχυρή και σταθερή σχέση Αιγύπτου - Ε.Ε. για την ειρήνη και τη σταθερότητα τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και στην Ευρώπη».
Εμβάθυνση συνεργασίας σε κρίσιμους οικονομικούς τομείς
Οι τρεις αρχηγοί συμφώνησαν να εμβαθύνουν και να επεκτείνουν τη συνεργασία των τριών χωρών σε εμπόριο, υποδομές, ενέργεια, τουρισμό, γεωργία, τεχνολογία, διαλιμενική συνεργασία, ασφάλεια.
Στον ενεργειακό τομέα συζήτησαν για τη δυνατότητα εμβάθυνσης συνεργασίας και τη μεταφορά φυσικού αερίου από τα σημαντικά κοιτάσματα της Αιγύπτου και της Κυπριακής Δημοκρατίας προς την Ευρώπη, «καθώς και για την οριοθέτηση των ΑΟΖ μας», όπως επισήμανε ο Αλ. Τσίπρας. Συζήτησαν για τη συνεργασία στον τομέα της ανάπτυξης των ΑΠΕ και συμφώνησαν να θεσμοθετήσουν τακτικές συναντήσεις μεταξύ των αρμόδιων υπουργών.
Υιοθετήθηκε κοινή δήλωση προθέσεων για την περιβαλλοντική προστασία και τις θαλάσσιες μεταφορές και την ανάπτυξη των λιμένων. Συνομίλησαν για τις δυνατότητες δραστηριοποίησης κατασκευαστικών εταιρειών των τριών χωρών σε αυτόν τον τομέα αλλά και τη ραγδαία αναπτυσσόμενη διαλιμενική συνεργασία. Επίσης, για τον τουρισμό, τους τομείς δικτύων και μεταφορών, της καινοτομίας, της νέας τεχνολογίας και της πληροφορικής.
Επαφές με τους ομολόγους τους είχαν οι υπουργοί που συνόδευαν τον πρωθυπουργό Ν. Κοτζιάς (ΥΠΕΞ), Π. Σκουρλέτης (Περιβάλλοντος και Ενέργειας), Χρ. Σπίρτζης (Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων), Θ. Δρίτσας (Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής), Έ. Κουντουρά (Τουρισμού), η κυβερνητική εκπρόσωπος Ό. Γεροβασίλη, ο Δ. Μάρδας (υφυπουργός Εξωτερικών).
Απαραίτητη μια δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού
Οι τρεις ηγέτες συζήτησαν για το Κυπριακό, με τον Ν. Αναστασιάδη να τους ενημερώνει για τις τρέχουσες εξελίξεις στη διαδικασία επίλυσής του, εξήγησε πού βρίσκονται οι συγκλίσεις και πού οι διαφωνίες. «Θέματα σημαντικά, που, αν δεν επιλυθούν, δεν μπορούν να οδηγήσουν σε επίλυση» τόνισε και ευχαρίστησε τον Αλ. Τσίπρα και τον Αλ Σίσι για την αμέριστη στήριξη που προσφέρουν για τη δίκαιη επίλυση του Κυπριακού.
Ο Αλ. Τσίπρας τόνισε ότι απαραίτητη για την ειρήνη και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο σήμερα «είναι και μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στο Κυπριακό πρόβλημα, μια λύση επί τη βάσει των αποφάσεων του ΟΗΕ, μια λύση βεβαίως που δεν μπορεί να περιλαμβάνει τη διατήρηση στρατευμάτων κατοχής στην Κύπρο. Μια λύση χωρίς αναχρονιστικά σχήματα εγγυήσεων, μια λύση προς όφελος του κυπριακού λαού». «Στηρίζουμε σταθερά», είπε, «τις συνομιλίες που διεξάγονται σε αυτή τη δύσκολη αλλά εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο».
Τη στήριξη της Αιγύπτου στην ανάγκη επίλυσης του Κυπριακού προβλήματος, την επανένωση της νήσου στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του ΟΗΕ για μια δίκαιη και ειρηνική λύση εξέφρασε και ο Αιγύπτιος πρόεδρος.
Επιπλέον εκτενώς συζήτησαν και τις περιφερειακές εξελίξεις σε Συρία, Υεμένη, Λιβύη συμφωνώντας ότι θα πρέπει να υπάρξουν συντονισμένες προσπάθειες των μετριοπαθών δυνάμεων για άμεση κατάπαυση των εχθροπραξιών στη Συρία, εξασφάλιση ειρήνης και σταθερότητας στη χώρα, όπως βεβαίως και στη Λιβύη, με αποφασιστική αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και των γενεσιουργών αιτιών της. Επανέλαβαν τη σημασία της δίκαιης επίλυσης του Παλαιστινιακού για ένα βιώσιμο παλαιστινιακό κράτους επί τη βάσει των συνόρων του 1967 και με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ.
Σύντομη περιήγηση στις πυραμίδες
Το πρόγραμμα του πρωθυπουργού ολοκληρώθηκε με συνάντηση με τους προέδρους των ελληνικών κοινοτήτων Καΐρου και Αλεξανδρείας, ενώ νωρίτερα, κατόπιν πρόσκλησης του Αιγύπτιου υπουργού Τουρισμού, ο πρωθυπουργός, η κυβερνητική εκπρόσωπος και η αναπληρώτρια υπουργός Τουρισμού πραγματοποίησαν σύντομη επίσκεψη και ξενάγηση στις πυραμίδες και τη Σφίγγα.
