Δώδεκα μήνες μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου, οπότε και ουσιαστικά ξεκίνησε να κυβερνά ο ΣΥΡΙΖΑ τη χώρα χωρίς να είναι σε μόνιμη κατάσταση συναγερμού με τη διαπραγμάτευση με τους δανειστές, μπορεί να γίνει ένας πρώτος πολιτικός απολογισμός των δράσεων και των πρωτοβουλιών που έχουν προχωρήσει ή όχι όπως θα ήθελαν τα κυβερνητικά στελέχη.
Οι δώδεκα αυτοί μήνες χαρακτηρίζονται από την προσπάθεια να κρατηθούν οι ισορροπίες ανάμεσα στις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμφωνία της 12ης Ιουλίου 2015 και στην ισχυρή βούληση να ασκηθούν κοινωνικές πολιτικές που συμπληρώνουν τη «μεγάλη εικόνα» και ανακουφίζουν τις ασθενέστερες ομάδες του πληθυσμού. Στο Μέγαρο Μαξίμου και στο ευρύτερο οικονομικό επιτελείο καταβάλλονται συνεχείς προσπάθειες ανεύρεσης εναλλακτικών προτάσεων στο επιτακτικό χρονοδιάγραμμα της συμφωνίας με τους θεσμούς και στις αυστηρές ισορροπίες που διατηρούνται στην Ε.Ε. Τέτοιου είδους προσπάθειες δεν στέφονται μέχρι τώρα πάντα με επιτυχία και καταλήγουν σε συμβιβασμούς, εντούτοις θα πρέπει να αναμένεται πως θα συνεχιστούν.
Αυτό φαίνεται και από την αποτίμηση που κάνουν κυβερνητικές πηγές για τα πεπραγμένα του πρώτου χρόνου: «Στον έναν χρόνο από τις εκλογές της 20ής Σεπτεμβρίου 2015, με αυτή την εντολή η κυβέρνηση προχώρησε σε μια σειρά τομών που αποτελούν τα πρώτα βήματα μιας προσπάθειας με ορίζοντα τετραετίας. Μιας προσπάθειας που ορίζοντα έχει την Ελλάδα του 21ου αιώνα. Ενός σύγχρονου ευρωπαϊκού δημοκρατικού κράτους δικαίου, που θα αφήσει πίσω την κρίση και την ύφεση».
Δύσκολα επιτεύγματα
Σε ό,τι αφορά τα κερδισμένα σημεία της διαπραγμάτευσης, στο κυβερνητικό επιτελείο στέκονται, κατ’ αρχάς, στο γεγονός της υπεραπόδοσης του στόχου του πλεονάσματος του 2015, από -0,25% στο +0,7%. Επιπλέον, σε ό,τι αφορά τα αποτελέσματα της πρώτης διαπραγμάτευσης, ένα άλλο σημείο που επισημαίνεται είναι η προστασία της πρώτης κατοικίας, αλλά και η διατήρηση των κύριων συντάξεων με την παράλληλη κατάργηση της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος για τις επικουρικές.
Αναφορικά με την προσπάθεια της οικονομικής ανάκαμψης, το σύνθημα της δίκαιης ανάπτυξης λανσαρίστηκε ως το κεντρικό μήνυμα του δεύτερου εξαμήνου του έτους αυτού. Συγκεκριμένα στο Μέγαρο Μαξίμου υπογραμμίζουν την επανεκκίνηση των μεγάλων έργων υποδομής, την επαναδιαπραγμάτευση των συμβάσεων παραχώρησης για τους αυτοκινητόδρομους, συνολικού οφέλους 765 εκατ. ευρώ, και τη διατήρηση του δημοσίου χαρακτήρα του ΑΔΜΗΕ. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται επίσης, τόσο ο νέος αναπτυξιακός νόμος, όσο και η ιδιαίτερα ικανοποιητική απορρόφηση κονδυλίων ΕΣΠΑ για το 2015, που έφερε την Ελλάδα στην πρώτη θέση των χωρών της Ε.Ε. Επίσης κατοχυρώθηκε η αποβολή εργολάβων από το σύστημα Υγείας «για λόγους δημοσίου συμφέροντος, εξοικονόμησης πόρων, προστασίας των εργαζομένων και προάσπισης της δημόσιας Υγείας».
Η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής ήταν ακόμα ένα από τα στοιχήματα της κυβέρνησης. Και σε αυτό το πεδίο εκφράζεται ικανοποίηση, καθώς μέχρι στιγμής έχουν βεβαιωθεί 900 εκατομμύρια ευρώ, με τις οικονομικές υπηρεσίες να διαβεβαιώνουν ότι προχωράει η είσπραξη κανονικά.
Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε αυτό το διάστημα στους τομείς της Δημόσιας Διοίκησης, της Υγείας και της Παιδείας. Σε ό,τι αφορά στο Δημόσιο, με σχετικό νόμο μπήκαν κριτήρια στην αξιολόγηση και την κινητικότητα των δημοσίων υπαλλήλων, χωρίς να υπάρξει η αναταραχή προηγούμενων ετών.
Σύμφωνα με τον απολογισμό που έχει γίνει, στη δευτεροβάθμια Παιδεία έγιναν 23% περισσότερες προσλήψεις από την προηγούμενη χρονιά, ενώ στην Ειδική Αγωγή 50% περισσότερες. Φυσικά στο Μέγαρο Μαξίμου στέκονται ιδιαίτερα στο γεγονός ότι τα σχολεία άνοιξαν χωρίς ελλείψεις σε διδακτικό προσωπικό και βιβλία, κάτι που επί δεκαετίες ήταν άπιαστος στόχος για την Ελλάδα. Σε αυτό τον τομέα δε ξεκίνησαν τα πρώτα βήματα για τις αλλαγές στο Γυμνάσιο και τις εισαγωγικές εξετάσεις.
Έπειτα από έξι χρόνια, για πρώτη φορά γίνονται προσλήψεις στον τομέα της Υγείας, με το πρώτο κύμα προσληφθέντων να αγγίζει τους 3.500 γιατρούς, νοσοκόμους και διοικητικούς. Ακόμα, στόχοι που επετεύχθησαν είναι η αναδιοργάνωση του ΕΟΠΥΥ, ο νέος Ενιαίος Κανονισμός Παροχών Υγείας, η εξοικονόμηση χρημάτων από τη μετεγκατάσταση σε δημόσια κτήρια και η έρευνα χρηματοδοτήσεων από το ΚΕΕΛΠΝΟ.
Επίσης, ξεχωριστή αναφορά πρέπει να γίνει στα προγράμματα αντιμετώπισης της ανθρωπιστικής κρίσης, τα οποία τον προσεχή χρόνο θα αγγίξουν τα 900 εκατομμύρια ευρώ.
Με τις κοινωνικές παροχές συνδέεται και ο διαγωνισμός για τις τηλεοπτικές συχνότητες, ο οποίος χαρακτηρίζεται από το Μέγαρο Μαξίμου ως «βασική δέσμευση απέναντι στον ελληνικό λαό». Τα 246 εκατομμύρια που δόθηκαν από τους τέσσερις υπερθεματιστές για δεκάχρονη εκμετάλλευση των τηλεοπτικών συχνοτήτων πρόκειται να διατεθούν για σχολικά γεύματα, πρόσβαση 15.000 παιδιών στους βρεφονηπιακούς σταθμούς, για κίνητρα επιστροφής Ελλήνων επιστημόνων από το εξωτερικό και για ενίσχυση των δημόσιων νοσοκομείων με επιπλέον 10.000 άτομα προσωπικό.
Μεγάλες μάχες
Στην ανάγκη ελάφρυνσης του χρέους επανέρχονται διαρκώς τα κυβερνητικά στελέχη, κάτι που υπογράμμισε και στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας την προηγούμενη εβδομάδα. Πρόκειται για το μεγάλο στοίχημα της διαπραγμάτευσης, για την επίτευξη του οποίου φαίνεται πως υπάρχουν ακόμα πολλά εμπόδια. Οι εκλογές σε μεγάλες χώρες της Ε.Ε., και κυρίως στη Γερμανία, ενδεχομένως να αποτελέσουν τροχοπέδι, αν και πληροφορίες από το ΔΝΤ κάνουν λόγο για επιμονή του Ταμείου στο θέμα αυτό, αλλιώς δεν θα παραμείνει στο πρόγραμμα. Ακόμα ένα θέμα που προβληματίζει φανερά τα κυβερνητικά στελέχη αποτελεί η υλοποίηση της συμφωνίας για το προσφυγικό, κυρίως το ευρωπαϊκό σκέλος. Οι μετεγκαταστάσεις προσφύγων από την Ελλάδα σε ευρωπαϊκές χώρες δεν προχωρούν, καθώς υπάρχει άρνηση από την πλευρά των χωρών αυτών, παρά το γεγονός ότι η υποχρέωση αυτή βρίσκεται στα συμφωνηθέντα. Η ελληνική πλευρά πιέζει προς την αλλαγή τακτικής, όμως μάλλον η αλλαγή στάσης από την άλλη πλευρά θα είναι δύσκολη υπόθεση.
Όσον αφορά τις διεθνείς πρωτοβουλίες, για πρώτη φορά η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο ευρύτατων συναντήσεων, είτε ηγετών, είτε υπουργών. Εξάλλου, τα τελευταία χρόνια είχαν περιοριστεί αισθητά οι επίσημες επισκέψεις ξένων ηγετών στην Ελλάδα. Ωστόσο, η εντύπωση κοινής πλεύσης του Νότου, που δόθηκε αρχικά από την ευρωμεσογειακή σύνοδο της Αθήνας, δεν επιβεβαιώθηκε στην άτυπη σύνοδο κορυφής στην Μπρατισλάβα. Ο Φρανσουά Ολάντ προτίμησε να στηρίξει τον γαλλογερμανικό άξονα, παρά την ευρωμεσογειακή πρωτοβουλία, προκαλώντας τον φανερό εκνευρισμό του Ματέο Ρέντζι. Πλέον μένει να φανεί στην επόμενη σύνοδο στη Λισσαβώνα αν η Ελλάδα μπορεί να προσδοκά αλλαγή του κλίματος στην Ευρώπη μέσα από αυτή τη διαδικασία.
Ακόμα ένας "φάκελος" που προκάλεσε σε πολλά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ αμφιθυμία ήταν αυτός του Ελληνικού. Αν και η υπογραφή της συμφωνίας περιλαμβάνει σαφώς ευνοϊκότερους όρους από την προηγούμενη, παρατηρείται σε πολλές περιπτώσεις μια αίσθηση μελαγχολίας της ήττας.
Υπενθυμίζεται ότι το επόμενο διάστημα αναμένεται η ανακοίνωση των ονομάτων της επιτροπής που θα προετοιμάσει τις προτάσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση. Αναφορικά με τις αλλαγές στο πολιτικό σύστημα, επίσης, μέσα στο καλοκαίρι ψηφίστηκε ο νέος εκλογικής νόμος για την απλή αναλογική. Από τη μια τηρήθηκε η προεκλογική υπόσχεση χρόνων, ωστόσο δεν κατέστη τελικά εφικτό να ψηφιστεί από 180 βουλευτές προκειμένου να ισχύσει στις αμέσως επόμενες εκλογές.
