Μέρες πριν από την έναρξη των εργασιών της Συνόδου του ΝΑΤΟ επικρατούσε η αίσθηση ότι πρόκειται για τη σημαντικότερη Σύνοδο από το 1989 και μετά. Μια σειρά από γεγονότα στην ανατολική Μεσόγειο, αλλά και την ανατολική Ευρώπη τα τελευταία δύο χρόνια, είχαν δημιουργήσει ούτως ή άλλως ένα κλίμα επιτακτικότητας στο εσωτερικό της Συμμαχίας. Όμως η απόφαση των Βρετανών να αποχωρήσουν από την Ε.Ε. δύο εβδομάδες πριν από τη Σύνοδο δημιούργησε νέα δεδομένα και πολλαπλασίασε τους προβληματισμούς για τον τρόπο λειτουργίας της Ε.Ε. στο πεδίο της ασφάλειας και, στο βάθος, τις ισορροπίες που θα πρέπει να διαμορφωθούν πλέον στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.
Ο βασικός προβληματισμός για τους ηγέτες των κρατών - μελών πριν από το Brexit ήταν οι σχέσεις με τη Ρωσία και το πώς αυτές διαμορφώνονται μετά τα γεγονότα της Κριμαίας. Έτσι, πριν από την έναρξη των εργασιών, είχε αποφασιστεί ήδη η σύγκλιση του Συμβουλίου ΝΑΤΟ - Ρωσίας, γεγονός που χαιρετήθηκε από κάποιες πλευρές μόνο.
«Σήμερα στη Βαρσοβία θα συμφωνήσουμε στην επαύξηση της παρουσίας μας στα ανατολικά μας σύνορα, σε Εσθονία, Λιθουανία, Λευκορωσία και Πολωνία, αναπτύσσοντας πολυεθνικά τάγματα σε καθεμία από αυτές τις χώρες» δήλωσε, ανοίγοντας τις εργασίες της Συνόδου, ο γ.γ. της Ατλαντικής Συμμαχίας Γ. Στόλτενμπεργκ.
Ωστόσο επισήμανε: “Το ΝΑΤΟ δεν θέλει σύγκρουση. Δεν επιθυμούμε έναν νέο 'Ψυχρό Πόλεμο'. Ο 'Ψυχρός Πόλεμος' είναι Ιστορία και οφείλει να παραμείνει Ιστορία”.
Πέραν αυτών, ακόμα ένα θέμα που απασχολεί τη Συμμαχία είναι η δράση των μαχητών του ISIS σε χώρες όπως η Συρία, η Λιβύη και η Αίγυπτος. Η ετοιμότητα των ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων για επέμβαση στη Λιβύη είναι ήδη δηλωμένη. Εξάλλου, τις τελευταίες ημέρες, από πολλές πλευρές έχουν ενταθεί οι ανησυχίες για το λαθρεμπόριο όπλων και πετρελαίου που βρίσκεται σε εξέλιξη στην περιοχή της Μεσογείου.
Επίσης, το Brexit αλλάζει ραγδαία τη δομή και τη λήψη καίριων αποφάσεων για την ασφάλεια. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπάρακ Ομπάμα, μετά την αποχώρηση της Βρετανίας από την Ε.Ε., θα πρέπει να αναβαθμίσει τις σχέσεις του με Γαλλία και Γερμανία, όπως επισημαίνουν οι "New York Times". Η Ε.Ε. χωρίς τη Βρετανία δεν έχει ούτε την ίδια στρατιωτική ετοιμότητα, ούτε την ίδια πολιτική στιβαρότητα. Έτσι, αναμένεται να ενισχυθεί πέραν των προβλεπόμενων, ο ρόλος του ΝΑΤΟ, τουλάχιστον στην περιοχή της Ανατολικής Ευρώπης και της Μεσογείου, από το Σουέζ και την Κύπρο έως την Κρήτη και τη Σικελία. Σε κάθε περίπτωση, ΝΑΤΟ και Ε.Ε. έχουν έρθει ήδη πιο κοντά μέσω του βρετανικού διαζυγίου. “Το Brexit εγείρει πολλά ερωτήματα για το μέλλον της ευρωπαϊκής ενοποίησης” σημείωσε, άλλωστε, ο Μπάρακ Ομπάμα σε άρθρο του στους "Financial Times". Πλέον, δεν θα ήταν υπερβολική η επισήμανση ότι ένα μέρος του βάρους τής διαχείρισης της ευρωπαϊκής κρίσης μεταφέρεται -από... το παράθυρο- στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα βρίσκεται κοντά στο επίκεντρο αυτών των εκρηκτικών καταστάσεων. Λόγω γεωγραφικής θέσης, είναι η χώρα, μαζί με την Κύπρο, που βρίσκεται πιο κοντά στις εστίες αστάθειας της Ανατολικής Μεσογείου. Στο προσφυγικό, για παράδειγμα, η Αθήνα κλήθηκε να αντιμετωπίσει τις πρωτοφανείς προσφυγικές ροές από την Τουρκία που προκάλεσαν πολιτική θύελλα σε πολλές χώρες τις κεντρικής Ευρώπης. Το ζήτημα ακόμα όχι μόνο δεν έχει επιλυθεί, αλλά υπάρχουν βάσιμοι φόβοι έντασής του και πάλι, αφενός λόγω της τουρκικής αμετροέπειας και αφετέρου λόγω της κατάστασης στη Λιβύη. Στο θέμα της Ρωσίας η Ελλάδα δεν εμπλέκεται άμεσα, ωστόσο επισημαίνονται από πολλές πλευρές οι προωθημένες σχέσεις μεταξύ Τσίπρα και Πούτιν. Ο τελευταίος άλλωστε, πραγματοποίησε πρόσφατα ταξίδι στην Αθήνα, το πρώτο επίσημο ταξίδι του σε χώρα της Ε.Ε. τον τελευταίο ενάμιση χρόνο. Σε ό,τι αφορά τις αναταράξεις μετά το Brexit, η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της προσπάθειας αλλαγής του κυρίαρχου μείγματος οικονομικής πολιτικής. Το σύνθημα για αλλαγή των πολιτικών αλλαγών, που ακούγεται κυρίως από τις χώρες στον “άξονα του Νότου”, προβληματίζει ήδη για τον αντίκτυπο που τυχόν θα έχει στις εξελίξεις στο μέλλον.
Στην πρώτη του ομιλία σε Σύνοδο του ΝΑΤΟ, ο Αλέξης Τσίπρας πρόταξε την ανάγκη ενίσχυσης των διπλωματικών διαύλων επικοινωνίας με τη Μόσχα. Υπογράμμισε χαρακτηριστικά πως η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν είναι νοητή χωρίς τη Ρωσία, καθώς μπορεί η τελευταία να αποτελεί μέρος του προβλήματος, αλλά μπορεί να αποτελέσει και μέρος της λύσης. Πρόσθεσε δε πως η αποτροπή πρέπει να συνοδεύεται από έναν ισχυρό και ουσιαστικό διάλογο με τη Ρωσία προκειμένου να αποφεύγονται εσφαλμένες εκτιμήσεις και αναίτια κλιμάκωση, ενώ, ιδίως σε καιρούς όπου επικρατεί ένταση, ο διάλογος για την ενίσχυση της διαφάνειας και της προβλεψιμότητας είναι απαραίτητος.
Επίσης, ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρθηκε στην αστάθεια που επικρατεί στον Νότο. Υπογράμμισε πως η Ελλάδα εργάζεται για την οικοδόμηση μιας αρχιτεκτονικής ειρήνης και σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή σε συνεργασία με εταίρους της Συμμαχίας, με τον ΟΗΕ και με την Ε.Ε. Αναφέρθηκε στα διμερή και τριμερή σχήματα διαλόγου, συνεργασίας και συνανάπτυξης στην περιοχή που έχει αναπτύξει η Ελλάδα και, μιλώντας πιο συγκεκριμένα, υπογράμμισε τέτοια σχήματα με χώρες της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής - πάντοτε με σεβασμό στην αρχή της μη επέμβασης στα εσωτερικά τους.
Γερμανικές ακροβασίες
Η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ ξεκίνησε για αυτή την κρίσιμη Σύνοδο του ΝΑΤΟ με το... δόγμα “αποτροπή και διάλογος” στις αποσκευές της - κι έναν υφέρποντα καυγά με τον υπουργό της των Εξωτερικών, Σοσιαλδημοκράτη Φρανκ Βάλτερ Στάινμαϊερ για το τι δέον γενέσθαι με τη Ρωσία. Σύμφωνα με τη Μέρκελ, η Μόσχα είναι υπεύθυνη για το “έλλειμμα εμπιστοσύνης” στην ανατολική Ευρώπη μετά την προσάρτηση της Κριμαίας, γι' αυτό και πριν αναχωρήσει για τη Βαρσοβία είχε υποσχεθεί από το βήμα της γερμανικής Βουλής ότι θα ταχθεί υπέρ της επιπλέον στήριξης της Πολωνίας και των χωρών της Βαλτικής με ΝΑΤΟϊκές δυνάμεις. Την ίδια ώρα, ο Στάινμαϊερ είχε ασκήσει κριτική σε μια πιθανά “πολεμοχαρή” εμφάνιση του ΝΑΤΟ στην ανατολική Ευρώπη και είχε επιμείνει ότι ο διάλογος με τη Μόσχα παραμένει εκ των ων ουκ άνευ. Η καγκελάριος, για να αποτρέψει μια ανοιχτή αντιπαράθεση με τον υπουργό της, φρόντισε να δηλώσει ότι “η διαρκής ασφάλεια στην Ευρώπη μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τη Ρωσία και όχι ενάντια σ' αυτή”.
